Երեխաների վրա ոչ մի հետք էլ չի թողնելու այս հիվանդությունը, դրանք միֆեր են

Lragir.am-ի զրուցակիցն է «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի մանկաբուժական կլինիկայի ղեկավար, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Նունե Բաղդասարյանը

Տիկին Բաղդասարյան, Հայաստանում կորոնավիրոսով վարակված երեխաների թիվը մե՞ծ է։

Բացարձակ թվեր ես կդժվարանամ ասել, որովհետև վիճակագրությունն ամփոփվում է Առողաջապահության նախարարությունում։ Վերջին 4-5 ամիսներին ես ներկա գտնվելով առաջնագծում՝ կարող եմ ասել, որ կորոնավիրուսը երեխաների շրջանում տարածված է, բայց բարդության առումով էապես զիջում է մեծահասակների շրջանում գրանցվող դեպքերից։ Երեխաների մոտ տարածվածությունը համապատասխանում է ամբողջ աշխարհում ընդունված տվյալներին։ Եվ ԱՀԿ տվյալները նայելով, և ամենօրյա գրականությանը ծանոթանալով՝ տեսնում ենք, որ մեզ մոտ ոչնչով չտարբերվող վիճակ է։

Covid-ով վարակված երեխաներն ի՞նչ ախտանշաններ են ունենում։

Մենք հնարավորություն ունենք տարբերակելու, թե ինչպես է ընթանում նույն հիվանդությունը միաժամանակ երեխայի ու մեծահասակի մոտ։ Այդ տվյալները մեզ մոտ կան, մենք դրանք հետագայում վերլուծությունների ու լուրջ հոդվածների տեսքով կներկայացնենք։ Տարբերությունն այն է, որ երեխաների մոտ այս հիվանդությունը թեթև է ընթանում։ Ես համեմատում եմ իմ անցած պրակտիկայի հետ, թե ինչպիսին էր մանկաբուժությունը մինչև Covid-ը և ինչպիսին է այսօր։

Մանկաբույժների համար Covid-ը գրեթե խնդիր չէ, եթե ես համեմատեմ 2009, 2016 թվականների հետ, երբ մենք երեխաների մոտ ախտորոշում էինք H1N1 վարակով պայմանավորված ծանր թոքաբորբեր։ Երբ ես Covid-ի դեպքում լսում էի, որ հիմա երեխա է բարձրանում, մի քիչ շունչ էի քաշում, ասում էի՝ խնդիր չկա, թող բարձրանա։ Ախտանշանները նման են ընդհանուր ռեսպիրատոր հիվանդությունների ախտանշաններին։ Երբեմն միայն ջերմություն է ունենում երեխան, երբեմն մի թեթև հազ, ավելի քիչ տոկոսով՝ դիարեա, ցանավորում։ Մաշկի վրա ցանավորումները բոլոր գունագամմաներով մենք տեսանք երեխաների մոտ։ Մենք բոլոր ծնողներին հանգստացնում էինք, որ ոչինչ անել պետք չէ, դա Covid ընթացք է, և իրենք հանգստանում էին։

Իսկ թոքաբորբեր գրանցվո՞ւմ են երեխաների մոտ։

Իմ 4-5 ամսվա դիտարկումների արդյունքում եկել եմ այն եզրակացության, որ որքան երեխայի տարիքը բարձր է, այնքան շատ մենք ունենում ենք թոքաբորբ։ Եվ հիվանդության ընթացքը ևս տարիքի հետ է կապված։ Օրինակ՝ ճարպակալումով, ավելցուկային քաշով երեխաները բավական ծանր են տանում թոքաբորբը, նույնը գրականությունն է ասում։ Մեզ մոտ ծանր ընթացք էին ունենում 10 տարեկանից բարձր ավելցուկային քաշով երեխաները։ Մենք ակնհայտ գիտեինք, որ այս երեխայի մոտ հիվանդությունը ծանր էր ընթանալու, և այդպես էլ լինում էր իրոք։ Այդ երեխաները գրեթե մեծահասակների նման էին տանում հիվանդությունը։ Բայց ընդհանուր առմամբ, կրկնեմ, երեխաներն անհամեմատ թեթև են տանում և շատ մեծ տոկոսով՝ անախտանիշ։

Ինչի՞ հաշվին են երեխաները հիմնականում անախտանիշ տանում։

Այստեղ տարբեր կարծիքներ կան՝ ես և գրականությունից մեջբերում կանեմ, և իմ կարծիքը կասեմ։ Բոլորիս հայտնի է, որ երեխաները պետք է հիվանդանան վիրուսներով, նրանք անընդհատ նոր վիրուսների հետ ծանոթանում են։ Դա տարբեր դրսևորումներ է ունենում՝ մի անգամ երեխան ջերմում է, մի անգամ տրամադրությունը լավ չի լինում, մեկ այլ անգամ ջրիկ կղանք են ունենում։ Եթե մենք ստուգենք, դրանցից յուրաքնաչյուր դրվագով մի ինֆեկցիա է հայտնաբերվում։ Իմ բացատրությունն այն է, որ երեխաների օրգանիզմի իմուն համակարգը շատ ճկուն է, և նրանք խրոնիկ հիվանդություններով չեն տառապում, ինչպիսիք են մեծահասակների մոտ հանդիպող շաքարային դիաբետն ու սիրտանոթային համակարգի ախտահարումը։ Երեխաների օրգանիզմը գրեթե պատասխան չի տալիս վիրուսին կամ տալիս է թեթև արձագանք։

Բայց այստեղ շատ էական է տարբերակել՝ վիրուսային թոքաբո՞րբ է, թե՞ արդեն միացել է բակտերիալ ախտահարումը։ Դրանք շատ կարևոր են բուժման առումով։ Եթե երեխայի մոտ Covid է հաստատվում, դա դեռ չի նշանակում, որ անպայման հակաբիոտիկ պետք է տալ նրան։ Ես ուզում եմ, որ այս տեղեկատվությունը փոխանցվի մեր հասարակությանը, քանի որ մարդիկ սովորություն ունեն ինքնուրույն բուժելու երեխային։ Սա այդ դեպքը չէ։ Եվ հակաբիոտիկները, և հորմոնային պրեպարատները արգելված են այս դեպքում, դրանք շատ ծանր բարդությունների բերող դեղամիջոցներ են։ Ուղղակի բժիշկը պետք է հստակ ֆիքսի՝ սա վիրուսով պայմանավորված թոքաբո՞րբ է, որը ըստ փուլերի ընթանում է երեխաների մոտ, և երեխան պետք է լինի բժշկի հսկողության տակ։ Իսկ Covid-ի առումով երեխաների մոտ ագրեսիվ թերապիայի ոչ մի առիթ չկա։

Բայց կա նաև իմունային բորբոքային հիվանդությունը, այ դա Covid-ի բարդություն է, որը նաև շատ վիրուսների դեպքում է երեխաներին այդ վիճակի բերում։ Դա հազվադեպ է հանդիպում, բայց այդ ժամանակ արդեն դեղորայքի կարիք ունենք։ Ավելին, այստեղ ինտենսիվ թերապիայի և շատ լուրջ մասնագետների կարիք ունենք։ Ես շատ եմ ուզում, որ մեր հանրությունը իմանա՝ այս հարցում բժշկին պետք է վստահել, ինքնուրույն ոչինչ չանել։ Covid-ի դրական կողմերից մեկն այն է, որ կարծես թե բժշկի նկատմամբ վստահություն է մեծանում։

Կան տարբեր տեսակետներ այն մասին, որ Covid-ով վարակված երեխայի մոտ հետագա տարիներին առողջական լուրջ բարդություններ կարող են առաջանալ։ Դուք ի՞նչ տեղեկություն կհաղորդեք։

Գրականությունն ամեն օր թարմանում է այս մասին։ Ես այստեղ շատ եմ կարևորում բնակչության շրջանում խրոնիկ հիվանդությունների կանխարգելման աշխատանքները։ Այս 4-5 ամիսներին ես հասկացա, որ մեր ազգը լուրջ խնդիր ունի այդ տեսանկյունից, առողջ ապրելակերպի տարրական գիտելիքներ չունեն մարդիկ։ Երեխաների վրա ոչ մի հետք էլ չի թողնելու այս հիվանդությունը, դրանք միֆեր են։

Ճիշտ է, այսօր շատ հարցրերի պատասխաններ չունենք Covid-ի վերաբերյալ, բայց նաև շատ հարցերի պատասխաններ ունենք։ Մեզ մի պահ խճճեցին, մի պահ պանիկայի մեջ ընկանք, բայց հիմա ամեն ինչ տեղն է ընկնում, շատ բան է հասկանալի դառնում։ Ասել, որ դա ճակատագրական ազդեցություն կունենա մարդկանց օրգանիզմի համար, ոչ, իհարկե։ Սա ուղղակի նոր վիրուս է, և երեխաների վրա ինքը ոչ մի ճակատագրական ազդեցություն չի ունենա։ Թերևս մի քիչ ռեաբիլիտացիայի խնդիր կունենան մեծահասակները։ Դուք երևի լսել եք, որ ասում են՝ Covid -ով վարակված մարդիկ ընկճված են լինում, դա ազդում է նրանց հոգեկան աշխարհի վրա։ Այո, լինում են, մենք ինքներս մեծ աշխատանք ենք տանում այդ ուղղությամբ, մեզ հարցնում են՝ մենք կբուժվե՞նք, իսկ հետագայում նորից կվարակվե՞նք։

Այսինքն՝ մեծահասակների մո՞տ էլ հետագա տարիներին լուրջ խրոնիզացիա չի լինելու։

Չմոռանանք, որ մինչև Covid-ը եղել է բժշկություն, հիվանդություններ էլ են եղել, մարդիկ մահացել են։ Նույնը Covid-ն է, ինքը կարող է արագացնել մարդու հիվանդությունը, կարող է նպաստել, որպեսզի այլ դրսևորում ունենա հիվանդությունը։ Այսպես որ, բժշկության օրենքները չեն վերանում, պահպանվում են։ Եվ ասել, որ այս վիրուսը մեզ չգիտեմ ինչ կանի, չկա այդպիսի բան։ Պետք է հետևել անվտանգության կանոններին, դիմակ կրել, պահպանել կանոնները։ Տեսեք՝ ինչ էժան միջոց կա՝ ձեռքերը օճառով լվանալու միջոցով վիրուսն անհետանում է։ Բա որ պարզվեր՝ աշխարհի ամենաթանկ նյութով էլ լվանայինք, միևնույն է, չէր անցնելու, ի՞նչ էինք անելու։ Այսինքն՝ այս վիրուսը նաև մեր կյանք ճիշտ մշակույթ է մտցնում։

Տեսանյութ...