Հայաստանն այսօր Տիգրան Մեծի պապից՝ Արտաշես թագավորի ժամանակներից ավելի հին ժամանակների փուլում է. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Իրավաբան, փաստաբան, փորձագետ Նարեկ Ներսիսյանի դիտարկմամաբ Հայաստանը եվրոպական կոնվենցիաներին միանալու և համաձայնագրեր ստորագրելու հարցում չեմպիոն է, սակայն չեմպիոն է նաև դրանք պատշաճ չիրականացնելու հարցում: Նրա կարծիքով որպեսզի օրենքները կիրառվեն, ընդամենը հարկավոր է օրենքների կիրառման համար իշխանությունների բոլոր թևերի միջև պարզ համաձայնություն լինի: Հակառակ դեպքում ինչքան ուզում են օրենքներ ընդունվեն կամ դրանք կատարելագործվեն, միևնույն է կամարտահայտություն բացակայության դեպքում օրենքը ձևական բնույթ է կրելու:

«Երկրներ կան 4–5 էջանոց օրենքներ ունեն, սակայն օրենքի կիրառման տառի և ոգուն հավատարիմ լինելու և օրենքների կիրառման տեսանկյունից չեմպիոն երկրներ են»,– ասում է Ն. Ներսիսյանը:

Իրավաբան–փորձագետի կարծիքով` Հայաստանի դեպքում ճիշտ հակառակն է: Ու թեև այնպես չէ, որ երկիրն ընդհանրապես չի իրականացնում իր կողմից ստանձնած պարտավորությունները, այլ խնդիրն այն է, թե դրանք ինչպես է իրականացնում, իսկ չիրականացնելու դեպքում ինչ հետևանքներ են լինում մեր երկրի համար:

«Մեր խնդիրը սակայն այն չէ, որ մենք իրավաբանների խնդիր ունենք: Խնդիրն այն է, որ իրականում մենք չունենք պետական ինստիտուտներ: Այսինքն, խնդիրը ինստիտուցիոնալ համակարգեր չունենալն է: Մենք չունենք դատական, օրենսդիր և գործադիր համակարգեր: Այսինքն, եթե դրանք իրականում կան, բայց դրանց իմիտացիան է, ուրեմն՝ չունենք: Գուցե ես կտրուկ եմ արտահայտվում, բայց դա այդպես է»,– համոզված է փորձագետը:

Նրա տեղեկացմամբ Հայաստանը երեք անգամ դատական համակարգը փոփոխելու ու բարեփոխելու համար գրանտ է վերցրել, երեք անգամ էլ կազմավորվել են դատական համակարգեր, սակայն դրանից մեր դատական համակարգն ավելի լավը չի դարձել: Ն. Ներսիսյանի կարծիքով` դրա փոխարեն կարելի էր մեկ անգամ դատական համակարգը կայացնելու վերջնական որոշում կայացնել ու առաջ շարժվել:

«Մեզ մոտ իրավականի փոխարեն դեռևս գործում է մեր թվարկությունից առաջ գույություն ունեցած ցեղախմբային մտածելակերպը, երբ սովորույթի ուժն ավելի զորեղ է, քան օրենքը: Եվ եթե մի երկրում գոյություն ունի՝ «ես քո ախպերն եմ, ուրեմն իմ նկատմամբ օրենքը չի աշխատում» սկզբունքը, և դա է գործում, ուրեմն այդտեղ պետական ինստիտուտները չեն աշխատում: Այսինքն, այդտեղ պետություն չկա: Եվ այդ պայմաններում ուզում եք 500 հատ վարչապետ փոխեք, միևնույնն է, ոչինչ էլ չի ստացվելու»,– ասաց փորձագետը:

Համեմատելով ԵԱՏՄ–ն Եվրամիության հետ նա նշեց, որ մեկը տնտեսական համակարգ է, մյուսը` իրավաքաղաքական: Եվ այդ է պատճառը, որ Հայաստանն այսօր ձգտում է Եվրամիության հետ հարաբերությունները սերտացնել, որը կապահովի մեր երկրի քաղաքական ու աշխարհաքաղաքական ներկայացվածությունը միջազգային հարթակներում:

«Եթե ԵԱՏՄ–ն տնտեսական կառույց է, ավելի շատ միության անդամ երկրների գործարար միջավայրին է համախմբում: Այսինքն, այնտեղ կա փող, իսկ Եվրամիությունում առաջնայինը մարդու իրավունքներն են, ոչ թե տնտեսական շահերը: Երբ հարցը հասնում է ծայրահեղության, ապա այդ դեպքում երկիրը այս կամ այն ձևով այդ կոնվենցիան կատարում է, որպեսզի ցույց տա, որ Հայաստանի Հանրապետությունն այս կամ այն ձևով կոնվենցիան կատարում է, բայց սա նույնպես իմիտացիա է: Եվրոպական դատարանը մի որոշում ունի, որում խոսվում է վերացական իրավունքի մասին: Այսինքն, դատարանը կա, բոլոր գործիքները ստեղծված են, բայց իրականում դրանք աշխատում են միջինից ցածր մակարդակի վրա: Եվ երբեք չեք լսի, որ որևէ գործարար կամ օլիգարխ ինչ–որ դատական գործով ինչ–որ պրոցեսի մեջ մտնի իշխանությունների հետ: Հայաստանում դրա փոխարեն դեռևս մի զանգով հարցերը լուծելու «ինստիտուտն» է գործում»,– ասաց Ն. Ներսիսյանը:

Խոսելով ընդհանրապես իրական պետականություն ունենալու մասին, իրավաբանի կարծիքով առաջին հերթին պետք է ինստիտուտները կայացնել և եթե դրա փոխարեն կան պետություն կոչվող մոդելին նմանակված որոշակի կառույցներ, ցեղախմբային մտածելակերպ և միմյանց միջև պայմանավորվելու «ավանդույթ», ապա այդ դեպքում երկրում ավելի շատ ֆեոդալական կարգեր են հաստատված: Եվ այդ պարագայում խոսել երկրի՝ որպես ինստիտուցիոնալ կառույց լինելու մասին՝ պարզապես անիմաստ է:

«Այսօրվա ժամանակակից պետության մոդելի համեմատ Հայաստանը գտնվում է Տիգրան Մեծի պապից՝ Արտաշես թագավորի ժամանակներից ավելի հին ժամանակների փուլում»,– ասաց փորձագետը:

  Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում