ՀՀ–ն բարդ կացության մեջ է. կարող է գալ մի պահ, երբ մանևրելու հնարավորություն չլինի. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը պատասխանել է «Փաստ»–ի հարցերին

– Պարոն Հակոբյան, ՌԴ Պետդումայի երկու ներկայացուցիչներ գրեթե նույն հայտարարությունն արեցին, ըստ որի՝ ՌԴ–ն հետևություններ է արել և նույն քանակի զենք չի վաճառում Ադրբեջանին: Սա մեսիջ է՝ ուղղված հակառուսական տրամադրությունները մեղմելո՞ւն, թե իսկապես ՌԴ–ի համար ՀՀ–ն կարևոր գործընկեր է:

– Այն, որ ՀՀ–ն ՌԴ–ի համար կարևորագույն գործընկեր է, փաստ է: Որքանով ՌԴ–ն է անհրաժեշտ ՀՀ–ին, ոչ պակաս ՀՀ–ն է անհրաժեշտ ՌԴ–ին: Խոսքը բոլոր՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ անվտանգության, թե՛ տնտեսական հարցերի մասին է: ՀՀ–ն այն եզակի երկներից մեկն է, որն ունի ՌԴ ռազմաբազաներից մեկը: Սա ցույց է տալիս, որ ՀՀ–ն չի կարող ՌԴ–ի համար, թեկուզև միայն ռազմաքաղաքական ասպեկտից ելնելով, կարևոր նշանակություն ունեցող երկիր չլինել: Այլ հարց է, որ ՀՀ իշխանությունները կարևոր նշանակություն ունենալու գործոնը երբեք չեն կարողացել պատշաճ մակարդակով օգտագործել: Թերարժեքության զգացում է եղել. ՌԴ–ն մեզ անհրաժեշտ է, բայց մենք՝ գուցե ոչ այդքան: Բայց այս փաստը կարևոր է: Այն էլ նման փուլում, նման տարածաշրջանում: Հայաստանը շատ մոտ է այսօրվա կարևոր կռվախնձորին՝ Մերձավոր Արևելքին: Բացի այդ՝ կա նաև Կովկասի գործոնը:

Բնականաբար, հայտարարությունները մեսիջ են հասարակությանը: ՌԴ հատկապես ռազմաքաղաքական շրջանակները, որոնք առաջնորդվում են ոչ թե բիզնեսի, այլ ՌԴ–ի շահերով, հասկանում են, որ ՌԴ–ին որպես ռազմավարական դաշնակից ընկալելու մեջ որոշակի տրանսֆորմացիաներ են: Միգուցե այս պահին ՌԴ–ի համար դրանք կրիտիկական չեն, բայց բոլորը հասկանում են իրավիճակը: ՌԴ–ն այսօր աշխարհում այդքան շատ դաշնակիցներ չունի: Նշված շրջանակները սկսում են հասկանալ, այս պրոցեսը կարող է բավականին տհաճ անակնկալների բերել հենց ՌԴ–ի համար: Սրանով է պայմանավորված, ՌԴ–ում պրոհայկական լոբբինգային ուժերի ակտիվացումը, որոնք ՀՀ են ուղարկվում հաղորդելու այդ մեսիջները: Բայց սա չի նշանակում, որ այն, ինչ ասվում է, լինելու է, թեպետ լուրջ մեսիջներ են:

– Նշեցիք, ՌԴ–ն քիչ դաշնակիցներ ունի այսօր: ՌԴ– Արևմուտք լարված հարաբերությունների ֆոնին կան կոչեր, համաձայն որոնց՝ ՀՀ–ն կողմերի միջև երկխոսության հարթակներից մեկը կարող է դառնալ: Կարո՞ղ ենք ասել, որ նման մեսիջները տեղավորվում են նաև այս տրամաբանության մեջ:

– ՌԴ–ի որոշակի ակտիվության վրա, բնականաբար, մեծ ազդեցություն ունեն ՌԴ–ի հարաբերություններն այլ կենտրոնների հետ, առաջին հերթին՝ հենց Արևմուտքի: Այս պայմաններում ՌԴ–ում պրոռուսական ուժերը հասկանում են, որ պետք է հնարավորինս ամրացնել կապերն այն երկրների հետ, որոնք գոնե նոմինալ առումով հակառակ ճամբարում չեն: Այսինքն՝ թեև այդ երկրները կարող են լուրջ պայմանագրեր ստորագրել ԵՄ–ի հետ, բայց առայժմ չեն փորձում լքել ՌԴ–ի հետ հարաբերությունների նավը: Պարզ է, որ խնդիր կա կոնսոլիդացնելու բոլոր՝ այդ թվում արտաքին ռեսուրսները, որ կարողանան լուրջ աշխարհաքաղաքական կենտրոն մնալ:

– Իսկ մեր շահերից բխո՞ւմ է երկխոսության հարթակ դառնալու հանգամանքը:

– Այս տեսակետից, ՀՀ–ի համար, իհարկե, բարդ է: ՀՀ–ն բազմիցս է հայտարարել նշվածի մասին: Տեսական առումով սա գեղեցիկ է հնչում, բայց չեմ կարծում, որ թե՛ ՌԴ–ի, թե՛ Արևմուտքի հույսը հենց Հայաստանն է: Թե Արևմուտքը, թե՛ ՌԴ–ն, շատ լավ ըմբռնելով Հայաստանի իրավիճակի նրբությունը, մինչ օրս ՀՀ–ի առջև հստակ պահանջ ու երկընտրանքի խնդիր չեն դրել՝ վերջիվերջո, ո՞ւմ հետ ես: Այս պարագայում ՀՀ–ն փորձում է մանևրել: Ռազմաքաղաքական առումով «կրենը» դեպի Ռուսաստանն է, բայց մեր իշխանությունները փորձում են կոնպենսացնել իրավիճակը՝ հումանիտար ու տնտեսական «կրենը» որոշակիորեն ուղղել դեպի Արևմուտք:

– Ո՞րն է Հայաստանի նրբությունը, նկատի ունե՞ք Ղարաբաղյան խնդիրը:

– Ես նկատի ունեմ այն իրավիճակը, որը կա Հայաստանի շուրջ: Դա թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական շրջափակումն է: Խնդիրը կապված չէ միայն Ղարաբաղի հետ: Տեսե՛ք, ԱՄՆ միշտ էլ ըմբռնումով է մոտեցել, օրինակ՝ ՀՀ հարաբերություններին Իրանի հետ: Նույնիսկ Իրանի նկատմամբ ամենալուրջ սանկցիաների դեպքում ՀՀ–ի վարած որոշակի քաղաքականության հանդեպ միշտ բավականին բարեհաճ է գտնվել: Ես գոնե հույս ունեմ, որ նույն դիրքորոշումը կլինի, օրինակ՝ ՌԴ–ից զենք գնելու խնդրի դեպքում: Թեպետ ԱՄՆ պատկան մարմինները զգուշացրել են, որ կարող է դրան էլ գործը հասնի, բայց ԱՄՆ–ում հասկանում են, որ դա իմիջային շատ լուրջ հարված կարող է հասցնել ԱՄՆ–ին: Նույնը ՌԴ–ի պարագայում է: Մենք տեսանք, որ ռուսական պաշտոնական շրջանակները բավականին մեղմ վերաբերվեցին ՀՀ–ի՝ դեպի ԵՄ մանևրներին: ԱՄՆ–ն Իրանի դեպքում մեղմ է վերաբերվում ՀՀ–ին, որովհետև հասկանում է, որ այլ ճանապարհ չկա՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից շրջափակումը: Իսկ թե որքան կշարունակվի աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոնների այս մոտեցում, բարդ է ասել: Միշտ կախված է այն վտանգը, որ կողմերից մեկը կարող է «свой–чужой»–ի հարց դնել, այսինքն՝ հիմա դու իմ հե՞տ ես, թե ոչ: Այս համատեքստում ԱՄՆ–ի կողմից ՀՀ–ին ֆինանսական օգնություն չցուցաբերելու վերջին որոշումը կարելի է որպես նախազգուշացում կամ կոշտացում համարել: Ամեն դեպքում, ռուս–արևմտյան հարաբերությունների գերլարումը բավականին բարդ կացության մեջ է դնում ՀՀ–ին: Կարող է գալ մի պահ, երբ մանևրելու հնարավորություն այլևս չի լինի:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում