Տիգրան Աթանեսյան. «Առանց փոխհամաձայնության, Կառավարություն–ԱԺ առճակատման դեպքում լուծում չենք ունենալու». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Գործող Սահմանադրությամբ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու կարգավորումները բավականին սակավ են: Այդ կարծիքին է փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը, ում հետ զրույցում փորձեցինք հասկանալ ընտրություններ անցկացնելու իրավական հնարավորությունները:

«Պարոն Փաշինյանը հուշում էր՝ կառավարության ծրագիրը չի հաստատվում, որից հետո էլ ԱԺ–ն լուծարվում է: Բայց սա այդքան հեշտ չէ, որովհետև ծրագիրը չհաստատելուց հետո ԱԺ–ն նոր վարչապետ ընտրելու իրավունք ունի: Իսկ եթե ծրագիրը չի հաստատվում, վարչապետ չի ընտրվում, միայն դրանից հետո է իրավունքի ուժով ԱԺ–ն լուծարվում: Հետևաբար՝ պետք է կատարվի մեխանիկական գործողություն՝ պետք է չընտրվի նոր վարչապետ: Այսինքն՝ պետք է քաղաքական փոխհամաձայնություն լինի: Ինքնաբերաբար, կամ կառավարության պնդմամբ ԱԺ–ն չի կարող լուծարվել: ԱԺ–ն անգամ սեփական նախաձեռնությամբ չի կարող ինքնալուծարվել՝ պետք է տեղավորվի վերոնշյալ մեխանիզմի մեջ: Հետևաբար՝ քաղաքական խնդիր կա: Երբ Ն. Փաշինյանը հայտարարում է, որ իրավիճակից դուրս գալու համար անհրաժեշտ է քաղաքական փոխհամաձայնություն, խոսքը նշվածի մասին էր»,– «Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց Տ. Աթանեսյանը:

Փաստաբանն այլ տարբերակներ ևս մեջբերեց. «Եթե Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետ է դառնում, ներկայացնում է ծրագիր, ծրագիրը չի հաստատվում, նոր վարչապետ չի ընտրվում և ԱԺ–ն իրավունքի ուժով համարվում է լուծարված: Մյուս տարբերակն էլ այն է, որ վարչապետին անվստահություն են հայտնում, ստեղծվում է նոր կառավարություն, և այդ նոր կառավարության ծրագիրը չի հաստատվում: Այդ դեպքում ԱԺ–ն միանգամից է լուծարվում: Նշված տարբերակը, սակայն, այս պարագայում հնարավոր չեմ համարում, որովհետև եթե Ն. Փաշինյանը դառնա վարչապետ, իրեն մեկ տարի չեն կարող անվստահություն հայտնել: Իսկ մեկ տարվա մեջ բավականին բարդ իրավիճակներ կառաջանան՝ դու կունենաս քեզ հետ չաշխատող ԱԺ, ինչը կոնֆլիկտ է առաջացնելու, կա նաև բյուջեի չհաստատման խնդիր և այլն: Մեծ հաշվով՝ եթե բոլոր 4 խմբակցությունների կողմից միասնական գործելու քաղաքական փոխհամաձայնություն չլինի, այլ լինի Կառավարություն–ԱԺ առճակատում, ապա մենք լուծում չենք ունենալու: Եթե ընդունենք, որ ՀՀԿ–ն խիստ ընդդիմություն է լինելու և բլոկ է անելու բոլոր նախաձեռնությունները, ապա կառավարման ճգնաժամ է լինելու: Այս դեպքում, չգիտեմ, երևի արդեն Սահմանադրական դատարանի օգնությանը պետք է դիմել և մեկնաբանություն ստանալ, թե ինչ կարելի է անել: Այսինքն՝ իրավական դաշտում, մեր նոր Սահմանադրության առումով, այդ առճակատումը մեկ տարի լուծում չի ունենա»:

Դիտարկմանը` փաստորեն, իրավական դաշտում լուծումներն, ըստ էության, բարդ են, փաստաբանն արձագանքեց. «Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետ դառնալով հեղափոխությունը չի ավարտվելու: Բավականին երկար պայքար է: Եթե ի դեմս ՀՀԿ–ի ունեցանք ըմբոստացող, անզիջում կառույց, ապա բարդ է լինելու: 1993 թ. նման իրավիճակ կար Ռուսաստանում, երբ նախագահն իր լեգիտիմիությունը դրեց նժարի վրա, կոպիտ ասած, անցավ Սահմանադրության վրայով և լուծարեց ներկայացուցչական մարմինը: Սա խնդրահարույց եղավ ՌԴ–ի համար և ներկայացուցչական մարմնի հեղինակությունը մինչև օրս այնտեղ շատ ցածր է: Այստեղ խոսքն արդեն ոչ թե իրավական լուծումների, այլ հեղափոխական կամ ուժային լուծումների մասին է, որը չգիտենք, թե ինչի կբերի: Եղած սահմանադրական կարգավորումներով առանց փոխհամաձայնության և առանց կոնսենսուսի խնդիրներ չեն լուծվելու»:

Փաստաբանից խնդրեցինք զուգահեռ անցկացնել ներկա և նախորդ Սահմանադրությունների միջև: Մասնավորապես՝ իշխանափոխության համար ո՞րն էր ավելի լայն հնարավորություններ տալիս:

«Գործողը: Այսօրվա իրադարձությունները ևս ցույց են տալիս դա: Իհարկե, բարդ հարց է, մի քիչ իրավաբանական ոլորտից դուրս եմ գալիս, բայց նախորդ Սահմանադրությամբ և՛ 1995 թ. և՛ 2005 թ.–ին նախագահի դիրքը շատ հզոր էր: Իշխանափոխությունն ասոցացվում էր նախագահի փոփոխության հետ, ինչն ընտրություններով պետք է լիներ: Սա նշանակում էր հսկայական ռեսուրս, մշտական լարվածություն, ընտրակեղծիքներ, որոնց դեմ պայքարելն, ըստ իս, հնարավոր չէր: Հիմա, որպեսզի արդեն զուտ տեխնիկապես լինի իշխանափոխություն, բավարար է մեկ երկու քվեարկություն ԱԺ–ում: Ժողովրդի ճնշման տակ վարչապետը հրաժարական տվեց, իսկ նախորդի դեպքում, եթե նախագահը հրաժարական տար, հարց է՝ ի՞նչ էր լինելու: Օրինակ՝ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի հրաժարականից հետո ունեցանք խայտառակ ընտրություններ: Հիմա, երբ ընտրակեղծարար մեքենան հօգուտ իշխանության չի աշխատում, մնացել են կոնկրետ անուն ազգանուններով մարդիկ, որոնց վրա կա ժողովրդական ճնշում, իշխանափոխությունը հնարավոր է դառնում: Այս դեպքում կարելի է ասել, որ նոր Սահմանադրությունն իր չար կատակն արեց այն ընդունողների նկատմամբ»,– եզրափակեց փաստաբանը:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում