Արժեզրկված հաղթանակ
Տարիներ առաջ մի սեմինարի ժամանակ, դրա մասնակիցներից մեկը հետաքրքիր հարց հնչեցրեց: Նա հարցնում էր, թե ո՞վ է հաղթել համաշխարհային պատերազմում: Շատերի համար այս հարցը տարօրինակ հնչեց, շատերը տարակուսեցին: Սակայն հարց տվող փորձագետը խոսում էր հետպատերազմյան շրջանի իրողությունների մասին եւ, կարծես թե, հիմնավորում էր, որ պատերազմի էֆեկտն ոմանց համար արժեզրկվել է, պարտվողները դասեր են քաղել, ճիշտ հետեւություններ արել:
Վերրջին տարիներին ես էլ ինձ նույն հարցն եմ տալիս, հատկապես` Հաղթանակի տարեդարձի օրերին:
Ո՞վ հաղթեց երկրորդ համաշխարհային պատերազմում:
Զուտ ռազմական տեասնկյունից` հարցի պատասխանը հստակ է, հասու անգամ դպրոցականին: Հաղթել է սովետական բանակը
Բայց արդյո՞ք այդ հաղթանակը բովանդակություն ստացավ սովետական մարդու համար, ով այդքան զոհողությունների գնաց, կորցրեց որդուն, եղբորը, ամուսնուն: Իհարկե` ոչ: Սովետական ժողովուրդը, աշխարհի այլ ժողովուրդների հետ, կանխեց նացիզմի հաղթանակը, տոտալիտար այդ գաղափարախոսության համաշխարհային տիրապետության վտանգը, բայց հայտնվեց նրան չզիջող, ոչ պակաս մարդակուլ բոլշեւիկյան տոտալիտարիզմի ճիրաններում:
Սովետական մարդու համար հաղթանակը շուտով արժեզրկվեց, որվհետեւ այն չբերեց ազատություն, բարեկեցություն: Հաղթանակն առաջին հերթին ճանապարհ է դեպի ազատություն, Հաղթանակի նպատակը մարդն է, նրա իրավունքները:
Կոմունիստական էլիտան սեփականաշնորհեց հաղթանակը` հպատակի կարգավիճակում պահելով միլիոնավոր մարդկանց: Մայիսը 9-ը շատ շուտով սովետական ղեկավարության համար կորցրեց հաղթանակի նշանակությունը` դառնալով միլիտարիզմը խորհրդանշող օր: Նույն պատկերացումներն ունի նաեւ Ռուսաստանի այսօրվա ղեկավարությունը, որի համար ռազմական պոտենցիալի ցուցադրական մատուցումը դարձել է գերխնդիր:
Պատերազմից միանգամայն այլ հետեւություններ արեց Գերմանիայի նոր ղեկավարությունը, որը, արեւմտյան դաշնակիցների օժանդակությամբ, դրեց դենոկրատական, քաղաքացուն արժեւորող պետության հիմքերը, քաղաքակրթական անհանդուրժողականություն ձեւավորեց տոտոլիտար որեւէ գաղափարախոսության նկատմամբ:
Պատերազմում հաղթած ԽՍՀՄ-ը զարգացրեց տոտալիտարիզմը` մարդու, նրա ազատության հաշվին, ի վերջո` գերտերությունից վերածվելով չգոյության, պատմության: Պատերազմում պարտված Գերմանիան դասեր, հետեւություններ արեց` կառուցելով քաղաքացուն արժեւորող, քաղաքակիրթ աշխարհին ինտեգրվող, ապագային ձգտող երկիր:
Հաղթանակն իմաստալից է, եթե այն ինստիտուցիոնալիզացվում է, դառնում է ազատության խորհրդանիշ: Հակառակ պարագայում` հազթանակը դառնում է իշխող վերնախավի քարոզչական տրյուկ, սեփական իշխանությունն ամրապնդելու, մարդկանց հպատակեցնելու միջոց:
Պարտությունը բարդույթավորում է պետություններին, ժողովուրդներին, եթե նրանք անհրաժեշտ հետեւություններ չեն անում: Գերմանիան, նրա հետպատերազմյան ղեկավարությունն արեց այդ հետեւությունները:
Նույնը վերաբերում է Շուշիի ազատագրմանը: Այդ իրադարձությունը կդառնա մնայուն հաղթանակ, եթե ծառայի հայաստանցու, արցախցու ազատությանը, բարեկեցիկ կյանքին:
Արցախյան պատերազմում հաղթել է դեմոկրատական Հայաստանը: Այսօր Հայաստանը դեմոկրատիան, քաղաքացու ազատությունը ինստիտուցիոնալիզացնելու խնդիր ունի: Պետք չէ մեզ հույս տալ, թե Ադրբեջանը դենոկրատական չէ: Եթե մենք կորցնենք ժողովրդավարության, ազատության մեր ռեսուրսը, առաջին պլան է գալու հարեւանների նավթը` դառնալով կարգավորման գործընթացի գործոն:
Ղարաբաղյան պատերազմի ամենամեծ ձեռքբերումը պետք է լինեն ազատ Հայաստանը, ազատ քաղաքացին: Սա է մայիսի 9-ի ամենամեծ խորհուրդը, նաեւ գրավականը, որ տասնամյակներ անց մեզ չհարցնեն, թե ո՞վ է հաղթել արցախյան պատերազմում:
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17
A Birthday in Italy with Unibank
With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with vide...
Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17
Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
