English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
USD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in ArmeniaStatement by Archbishop Bagrat Galstanyan Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBankAmeriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine IDBank warns about scams disguised as remote workAraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the DiasporaNew Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
All Timeline »
Politics

Սահմանադրական փոփոխությունների ճակատագրական հանգրվանը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Սահմանադրական փոփոխությունները, որպես քաղաքական-իրավական գործընթաց, երբեք չեն առաջանում վակուումում: Գրեթե միշտ դրանք պայմանավորված են լինում պետականության զարգացման որոշակի փուլերով, ներքին կամ արտաքին ճնշումներով, ինստիտուցիոնալ ճգնաժամերով կամ իշխանության վերաձևավորման անհրաժեշտությամբ։ Պետությունները դիմում են սահմանադրական վերանայումների այն ժամանակ, երբ գործող սահմանադրական կարգը այլևս չի ապահովում քաղաքական համակարգի կայունությունը, չի արտացոլում հասարակական հարաբերությունների իրական կառուցվածքը կամ չի համապատասխանում իշխանության իրական բաշխմանը։

Այս համատեքստում սահմանադրական փոփոխությունները կարող են լինել ինչպես էվոլ յուցիոն՝ ուղղված իրավական համակարգի կատարելագործմանը, այնպես էլ՝ ռևիզիոն, երբ դրանք ծառայում են իշխանության կենտրոնացմանը կամ արտաքին պահանջների ներքինացմանը։ Հենց այս երկակի բնույթն է, որ սահմանադրական փոփոխությունների վերլուծությունը դարձնում է ոչ միայն իրավական, այլև խորապես քաղաքական հարց։

Պատմական և համեմատական փորձը ցույց է տալիս, որ սահմանադրական փոփոխությունները հիմնականում իրականացվում են մի քանի առանցքային պայմաններում։ Դրանցից առաջնայինն այն է, երբ պետությունը գտնվում է ինստիտուցիոնալ ճգնաժամի մեջ, և անհրաժեշտ է վերանայել իշխանության ճյուղերի միջև հավասարակշռությունը։ Երկրորդ հանգամանքը պայմանավորված է այնպիսի պայմաններով, երբ տեղի է ունենում քաղաքական ռեժիմի փոփոխություն, օրինակ՝ անցում ավտորիտարից ժողովրդավարական համակարգի կամ հակառակը։

Կարևոր են նաև արտաքին գործոնները՝ պատերազմները, միջազգային ճնշումները կամ ինտեգրացիոն գործընթացները, որոնք ստիպում են վերաձևակերպել պետական ինքնությունը և իրավական հիմքերը։ Այս վերջին գործոնը հատկապես զգայուն է փոքր և անվտանգության տեսակետից խոցելի պետությունների համար, որտեղ Սահմանադրությունը հաճախ դառնում է ոչ միայն ներքին իրավակարգավորման փաստաթուղթ, այլև արտաքին քաղաքականության գործիք։

Սակայն սահմանադրական փոփոխությունների իրական հետևանքները կախված են ոչ այնքան դրանց ձևակերպումից, որքան դրանց առաջացման շարժառիթներից և ընդունման գործընթացից։ Երբ փոփոխությունները բխում են հասարակության լայն կոնսենսուսից և նպատակ ունեն ամրապնդել իրավունքի գերակայությունը, դրանք կարող են հանգեցնել պետականության ամրապնդմանը, քաղաքական կայունության բարձրացմանը և ինստիտուցիոնալ վստահության վերականգնմանը։ Մինչդեռ այն դեպքերում, երբ սահմանադրական փոփոխությունները պարտադրվում են վերևից կամ պայմանավորված են արտաքին պահանջներով, դրանք հաճախ առաջացնում են լեգիտիմության ճգնաժամ, խորացնում են հասարակական բևեռացումը և կարող են երկարաժամկետ հեռանկարում թուլացնել պետության իմունիտետը։

Այս տեսանկյունից Հայաստանի ներկայիս իրավիճակը առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի։ Իշխանությունների կողմից նոր Սահմանադրության նախաձեռնության մասին հայտարարություններն արդեն իսկ քաղաքական օրակարգի առանցքային թեմաներից են դարձել, և ակնկալվում է, որ մոտ ապագայում դրա նախագիծը կներկայացվի հանրությանը։

Սակայն այստեղ հիմնական հարցը ոչ թե Սահմանադրության անհրաժեշտությունն է, այլ այն, թե ինչ բովանդակություն է այն կրելու և ինչ քաղաքական տրամաբանության մեջ է այն ձևավորվում։ Քննադատական վերլուծությունների մի զգալի հատվածում արդեն արմատավորվում է տեսակետը, որ առաջարկվող սահմանադրական փոփոխությունները չեն արտացոլելու հայ ժողովրդի հավաքական կամքը և պատմական-քաղաքական ձգտումները, այլ առավելապես ուղղված են արտաքին՝ մասնավորապես Ադրբեջանի կողմից ձևակերպված ակնկալիքների բավարարմանը։

Այս պնդման կենտրոնում է հատկապես Անկախության հռչակագրին արված հղման հարցը, որը ներկայիս սահմանադրական համակարգում ունի ոչ միայն իրավական, այլև խորապես սիմվոլիկ, քաղաքական և պատմական նշանակություն։ Այդ հղումը փաստացի պետականության հիմնադիր ակտի շարունակականության արտահայտումն է, որը կապում է Հայաստանի Հանրապետության իրավական ինքնությունը իր անկախության պատմական հիմքերի հետ։ Եթե Սահմանադրության նոր տեքստում այդ հղումը վերացվի կամ վերաիմաստավորվի, ապա դա կարող է ընկալվել ոչ միայն որպես իրավական փոփոխություն, այլև որպես քաղաքական և ինքնության մակարդակում տեղի ունեցող վերասահմանում, որը փաստացի ենթադրում է որոշակի հրաժարում նախապես ձևակերպված ազգային նպատակներից։

Միևնույն ժամանակ, կարևոր է ընդգծել, որ սահմանադրական փոփոխությունների նախաձեռնությունը դեռևս չի նշանակում դրանց անխուսափելի իրականացում։ Ժողովրդավարական համակարգերում Սահմանադրությունը մնում է այն եզակի փաստաթուղթը, որի վերջնական լեգիտիմությունը բխում է ոչ թե միայն քաղաքական էլիտաների որոշումներից, այլ առաջին հերթին հանրային կամարտահայտությունից։ Հանրաքվեն այս իմաստով ոչ միայն իրավական մեխանիզմ է, այլև քաղաքական զտիչ, որը թույլ է տալիս հասարակությանը գնահատել առաջարկվող փոփոխությունների համապատասխանությունը սեփական շահերին և արժեքներին։ Պատմությունը բազմիցս ցույց է տվել, որ նույնիսկ ուժեղ իշխանությունները կարող են բախվել հանրաքվեում մերժման, եթե առաջարկվող փոփոխությունները չեն ընկալվում որպես լեգիտիմ կամ անհրաժեշտ։

Համեմատական օրինակները այստեղ բավական խոսուն են։ Տարբեր երկրներում սահմանադրական նախագծերը մերժվել են հենց այն պատճառով, որ հասարակությունը դրանք ընկալել է որպես պարտադրված կամ ազգային շահերին հակասող։ Սա ցույց է տալիս, որ սահմանադրական գործընթացը, որքան էլ տեխնիկապես կազմակերպված լինի, կախված է հանրային վստահությունից։ Հայաստանի պարագայում ևս նույն տրամաբանությունն է գործում։ Եթե հանրությունը համոզված լինի, որ առաջարկվող Սահմանադրությունը չի արտացոլում իր հավաքական շահերը կամ ենթադրում է ներքին դաշտում արտաքին ճնշումների բյուրեղացում, ապա հանրաքվեի արդյունքը կարող է դառնալ այդ գործընթացի ճակատագրական հանգրվանը։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall

1

 Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBank

2

 IDBank warns about scams disguised as remote work

3

 Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers

4

 The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project

5

 AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation

6

 Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine

7

 Statement by Archbishop Bagrat Galstanyan

8

 USD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in Armenia

9
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
Statement by Archbishop Bagrat Galstanyan Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation
Economy
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank Up to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalary AraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with Mastercard
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll