Թբիլիսիի համար դժվար է քաղաքական կոնֆլիկտի մեջ մտնել Ադրբեջանի հետ, բայց Մուխթարլիի գործն իր հետքը կթողնի. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մեր հյուրն է Վրաստանի հարցերով փորձագետ Ալիկ Էրոյանցը

– Վրաստանի վարչապետը հայտարարել էր, որ հետաքննություն է սկսվել ադրբեջանցի լրագրող Աֆղան Մուխթարլիի առևանգման գործով: Տվյալներ արդեն կա՞ն:

– Դեռևս միայն հայտարարվել է քննություն սկսելու մասին: Համապատասխան մարմինները գործ են հարուցել մարդու տեղաշարժը սահմանափակելու հոդվածով: Իհարկե, աբսուրդ է ադրբեջանական կողմի հայտարարությունը, թե լրագրողը, ով շուրջ 2 տարի բնակվում էր Վրաստանում և հետապնդվում էր Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից, չգիտես ինչու, որոշել է վերադառնալ, այն էլ ապօրինի հատելով սահմանը և հետը տանելով 10 000 դոլար գումար: Հենց այդ հիմքով էլ Բաքվում քրգործ են հարուցել:

Իսկ ընդհանրապես Վրաստանի իշխանությունները լուրջ քննադատության թիրախ են դարձել վրացի ընդդիմադիրների ու հասարակական հատվածի համար: Հիմնական մեղադրանքները հնչում են ներքին գործերի նախարարի, հատուկ ծառայությունների նկատմամբ, պահանջում են հրաժարականներ: Գիտեք նաև, որ լրագրողները, ՀԿ–ները ցույցեր են կազմակերպում: Կա միջադեպի եղելության երկու տարբերակ: Կամ՝ դեպքը տեղի է ունեցել ոչ առանց Վրաստանի իրավապահների կամ հատուկ ծառայությունների միջամտության: Կամ՝ ադրբեջանական հատուկ ծառայություններն են կազմակերպել այդ գործողությունը՝ առանց տեղեկացնելու վրացական կողմին: Երկու դեպքում էլ դա վնասում է Վրաստանի իմիջին: Վերջին տարիներին Վրաստանն առաջընթաց է գրանցել տարբեր ուղղություններով, հատկապես մարդու իրավունքների, խոսքի ազատության ոլորտներում: Ուստի այս դեպքը մեծ հարված է:

– Իսկ վրացական կողմը Ադրբեջանի դեսպանին կանչե՞լ է կամ Բաքվին որևէ պահանջ, դիմում ներկայացրե՞լ է:

– Չեմ կարծում, թե դրա կարիքը կա: Տրամաբանորեն դիտարկենք՝ ադրբեջանական կողմը հայտարարում է, որ լրագրողը ապօրինի հատել է սահմանը: Դա մի կողմից հարվածում է վրացական շահին, քանի որ նշանակում է, որ Վրաստանի սահմանապահները համապատասխան զգոնություն չեն դրսևորել, մյուս կողմից, սակայն, Ադրբեջանը ցույց է տվել, որ այդ մարդն ինքն է հատել, այսինքն, հատուկ ծառայությունների միջամտություն չկա: Ամեն դեպքում վրացական շահը, իմիջը վնասվում է: Բայց չեմ կարծում, որ Վրաստանի իշխանությունները քննադատական հայտարարությունով հանդես գան կամ պահանջներ ներկայացնեն, նաև հաշվի առնելով այդ երկու երկրների բարձր մակարդակի հարաբերությունները:

– Վրացական մամուլում տեղեկություն եղավ, որ առևանգումը կազմակերպել էին «Socar–Վրաստան» ընկերության անվտանգության աշխատակիցները, իսկ Socar–ը Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերությունն է:

– Այդ տեղեկությունը եղել է առևանգված լրագրողի կնոջ հայտարարության հիման վրա: Մուխթարլիի կինը նշել էր, որ Socar–ի անվտանգության աշխատակիցներն իրենց շարունակաբար հետապնդել են:

– Վրաստանում ԱՄՆ–ի դեսպանը հայտարարեց, որ Վրաստանում ադրբեջանցի մյուս ընդդիմադիր վտարանդիները կարող են հանգիստ լինել, նրանց վտանգ չի սպառնում: Ընդհանրապես Վրաստանում շա՞տ են ադրբեջանցի վտարանդիները:

– Նախկինում էլ ադրբեջանցի ընդդիմադիր գործիչներ, լրագրողներ տեղափոխվել են Վրաստան: Հատկապես նրանք, ովքեր քննադատական հոդվածներ են գրել կամ հայտարարություններ են արել մասնավորապես Ալիևների ընտանիքի առնչությամբ: Նույն այս լրագրողն էլ լրագրողական հետաքննությունն է անցկացրել, բացահայտել թե Ադրբեջանում, թե Վրաստանում Ալիևների բիզնեսները: Իսկ ընդհանրապես նաև եղել են դեպքեր, երբ Թբիլիսին է նրանց արտահանձնել Բաքվին:

– Վերջերս Թբիլիսիում ձերբակալվել էր մի բժիշկ, կարծեմ ատամնաբուժարանի տնօրեն, ում Բաքվում համարում էին ադրբեջանցի ընդդիմադիրների ֆինանսական գլխավոր աղբյուրը:

– Այո, նրան Թբիլիսին էր արտահանձնել: Բաքուն հայտարարել էր, որ Վրաստանի տարածքում գործում է ադրբեջանական ընդդիմության մի կորիզ, ովքեր հակաադրբեջանական գործունեություն են նախաձեռնել, նույնիսկ հեղաշրջում են նախապատրաստել:

– Հաշվի առնելով վրաց–ադրբեջանական հարաբերությունների բարձր մակարդակը, ադրբեջանցի ընդդիմադիրներն ինչո՞ւ են ապաստան գտնում հենց Վրաստանում:

– Չեմ կարող ասել: Բայց գուցե հետայսու նման գործիչները Վրաստանը չդիտարկեն որպես իրենց համար անվտանգ երկիր: Թեպետ դեռ պետք է քննություն ընթանա, պետք է լինի Վրաստանի պաշտոնական հայտարարությունը, որը կտա շատ հարցերի պատասխաններ:

– Լրագրողի առևանգումը ոչ միայն իրավական հարց է, այլև դառնում է քաղաքական խնդիր: Այն որևէ ազդեցություն կունենա՞ վրաց–ադրբեջանական հարաբերությունների վրա:

– Չեմ կարծում: Վրաստանն այսօր լուրջ կախվածության մեջ է Ադրբեջանից հատկապես էներգետիկ առումով: Թբիլիսիի համար շատ դժվար է քաղաքական կոնֆլիկտի մեջ մտնել Ադրբեջանի հետ: Բայց միաժամանակ հետագայում ինչ–որ դրվագներում այս ամենը հետք է թողնելու, քանի որ նաև միջազգային հանրությունն է արձագանքում: Պետքարտուղարությունը հայտարարություն տարածեց, Եվրամիությունը: Այդ առումով, սակայն, շատ բան կախված է նաև Վրաստանի ընդդիմության ու հասարակական հատվածի դիրքորոշումից ու կեցվածքից:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում