Կարեն Սարգսյան. «Երբ պայքարը քաղաքացիական է, հաճախ դիմություն–ընդդիմություն սահմանը ջնջվում է». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Սերժ Սարգսյանին առաջիկայում վարչապետությունից զրկելու կոչերը, նախաձեռնությունները նաև գործնական դաշտ են տեղափոխվում: Սակայն, փողոցում չկա հասարակության այն քանակը, որը կար, օրինակ` Խորենացիում, «Էլեկտրիկ Երևանի» կամ «Ոչ»–ի շարժման դեպքում: Ինչո՞ւ մարդիկ դուրս չեն գալիս փողոց:

Սոցիոլոգ Կարեն Սարգսյանի խոսքով՝ խնդիրը հետևյալն է. «Եթե ամբողջ պահանջը մեկ անձին հանել, բայց համակարգը թողնելն է, այսպիսի մի բան ենք ստանում: Իրականում պետք չէ մտածել, որ մարդը, ով պետք է դուրս գա փողոց, ընդհանրապես ոչինչ չի հասկանում: Ժողովուրդն իր մասով բավականին գրագետ է: Գրեթե բոլորը հասկանում են, թե ինչպիսին է իրավիճակը: Հիմա, եթե մի մարդ փոխենք, կամ չփոխենք, ի՞նչ է փոխվում: Ոչինչ: Տեսեք, թե Դ. Թրամփի մոտ ինչ ստացվեց: Նա եկավ, փորձեց փոխել: Բայց համակարգն իրեն ամբողջությամբ կոտրեց, և ինքն անում է այն, ինչ ուզում է այդ համակարգը: Մեկ անձը ոչինչ չի փոխելու: Չեմ ասում պայքարի անիմաստության մասին, ես ասում եմ, որ ակնկալիքներն իրենք իրենցով մի քիչ ավելի ճոխ են, քան կարող են լինել»:

Նրա խոսքով՝ հայտնվում են մարդիկ, հանդես են գալիս ինչ–որ պահանջով ու ակնկալում, որ ժողովուրդն իրենց հետևից կգնա:

«Իսկ ինչու հարցի պատասխանը ոչ ոք չունի: Ի՞նչն է ստիպում իրենց մտածել, որ մարդիկ պետք է գնան իրենց հետևից: Փաստացի՝ ժողովրդի պահանջը դա չէ, ժողովրդի պահանջը մի փոքր ուրիշ է: Աղքատության կրճատումն է, կոռուպցիայի դեմ պայքարն է, ընդհանուր վիճակի բարելավումն է: Ակնկալել, որ հիմա ժողովուրդը դուրս կգա և մեկ անձին փոխելու համար կփորձի փողոց փակել, մի փոքր ոչ հասուն քաղաքական գործչի մտածելակերպ է: Մարդկանց թվում է, թե իրենք առաջնորդում են ժողովրդին և ինչ ասեն, ժողովուրդը պետք է գնա իրենց հետևից: Ոչ: Այդպես չէ: Եթե դուք չգիտեք ժողովրդի իրական խնդիրները՝ ակնկալել, որ ժողովուրդը ձեր հետևից կգա, մի փոքր հեքիաթներին հավատալուն համարժեք բան է»,– «Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց սոցիոլոգը:

Նա շեշտեց՝ քաղաքական պայքարը պետք է տարբերել քաղաքացիականից:

«Քաղաքական պայքարն ինչ–որ խմբերի պայքար է իշխանության համար: Կապ չունի՝ այդ խումբն ընդդիմադիր է, թե իշխանամետ: Հիմա իշխանության մոտ գտնվող անձանց խումբը փորձում է պահել այդ իշխանությունը, ընդդիմության մեջ գտնվող խումբն ուզում է գալ այդ իշխանությանը: Այս ամբողջ պատմության մեջ երկուսն էլ ակնկալում են ժողովրդի աջակցությունը: Եվ այնպես չէ, որ ժողովուրդը չի հասկանում դա: Հիմա, եղբայր, եթե ուզում ես ժողովուրդը գա քո հետևից, այնպես արա, որ կոնկրետ նպատակներ տաս նրան: Իսկ ինչ–որ մեկի դեմ բողոքելը բավարար չէ: Չ՞է որ այդ պրոցեսը երկկողմանի է: Այո, դու համարում ես, որ կարող ես հանդիսանալ այն մարդը, ով կսկսի այդ ամենը: Բայց ինչո՞ւ ես այդպես կարծում, ի՞նչն է քեզ ստիպում մտածել, որ մարդիկ քո հետևից կգան, չէ որ դու իրենց ոչինչ չես ասում: Քեզ համար դա շատ կարևոր բան է, իսկ մարդկա՞նց համար: Հասարակությունը միայն քաղաքական ակտիվը չէ, ով Facebook–ում գրառումներ է անում: Մոտ 2,5 միլիոնից ավելի բնակչություն ունենք, որոնցից 1,8 միլիոնն ընդհանրապես քաղաքականությամբ չի հետաքրքրվում: Մնացած 1 միլիոնին էլ հետաքրքիր չէ, ոչ թե նրա համար, որ վատ բան են ասում, այլ պարզապես հետաքրքիր չէ»,– նշեց նա:

Սոցիոլոգի խոսքով՝ մեր քաղաքական դաշտի ցավն այն է, որ թե՛ դիմությունը, թե՛ ընդդիմությունը մեծամասնությամբ քաղաքականապես կրթված չեն. «Խնդիրն ավելի բարդ է, քան տանից դուրս գալն ու ասելը, որ այսինչ պաշտոնյան խաբել է, բյուջեն վատնում է և այլն: Իսկ բնակչությունն ավելի ռացիոնալ է, սակավ էմոցիոնալ ու ավելի ծանր: Բնակչությանն ավելի դժվար է ստիպել ինչ–որ քայլերի գնալ, որոնք կարող են իրեն վնասել: Նա մտածում է՝ այսօր դուրս եկա, վաղը կրկին դուրս կգամ, բայց պայքարի վերջը ո՞րն է: Քաղաքական տգիտություն է, երբ պայքարի վերջը դրվում է կոնկրետ պաշտոնում մեկ անձի լինել կամ չլինելու հարցի վրա: Քաղաքական տգիտություն է ասել նաև այն, թե իշխող կուսակցության նախագահը կլինի վարչապետ, թե չի լինի, կամ դրանից իր իշխանությունը կպակասի, թե՝ ոչ: Սա նշանակում է, որ մարդիկ չեն հասկանում, թե քաղաքական համակարգն ինչպես է գործում: Ի՞նչ տարբերություն՝ Սերժ Սարգսյանը նստած կլինի Մելիք Ադամյանում, թե՝ իր շենքում: Եթե ինքն իշխող կուսակցության ղեկավարն է, միևնույն է, իշխող կուսակցության կառուցվածքային բոլոր կոմպոնենտներն իրեն են ենթարկվում: Մենք անցել ենք պառլամենտական համակարգին, և, որպես արդյունք, ստացել այսպիսի հնարավորություն. նույնիսկ կապ չունի, թե վարչապետն ով է, կապ ունի՝ որն է իշխող կուսակցությունը»:

Ըստ Կարեն Սարգսյանի՝ քաղաքացիական պայքարները մեզ մոտ շատ հաճախ հաջողություններ են ունենում:

«Երբ պայքարն իսկապես քաղաքացիական է, շատ հաճախ դիմություն–ընդդիմություն սահմանը ջնջվում է: Այն կուսակցական տարբերություններ չի ճանաչում: Լինում է, երբ քաղաքացիական պայքարը ուղղորդում են դեպի քաղաքական պայքարի, ընդ որում՝ ուժերից մեկն ասում է, որ ժողովրդի առաջնորդն է: Իրականում ոչ ոք ժողովրդի առաջնորդը չէ՝ ո՛չ իշխանությունը, ո՛չ էլ ընդդիմությունը: Ըստ Սահմանադրության, և ըստ էության, երկրի գլխին ժողովուրդն է: Դա ցույց տվեց ապրիլյան պատերազմը: Եթե ազգային պետականությանն ու անվտանգությանը լուրջ վտանգ սպառնա, ոչ ոք չի կարող կանգնեցնել ժողովրդին իր պետականությունը պահելու ճանապարհին: Կապ չունի՝ ղեկավարդ ով կլինի: Ո՞վ էր հրամանի սպասում ապրիլյան պատերազմի ժամանակ»,– եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում