Անկեղծ ու խիզախ մարդու գրականությունը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Գրողներ կան, որոնք ամենքինն են: Հասարակության ամեն մի խավ կարողանում է գտնել այն ճանապարհը, որը նրան մոտեցնում է վերջինիս արվեստին: Ամեն մեկը յուրովի մի ճանապարհ է ընտրում:

Լևոն Ջավախյանը նրանցից է: Քաղաքական գործիչներն իրենց խնդիրներն ունեն նրա հետ: Մտավորականությունն իր ասելիքն ունի նրա գրականության առնչությամբ: Իսկ հասարակ մարդը, ով այդքան էլ գլուխ չունի գրի ու գրականության հետ, նրան գիտի որպես իր գրողը: Լևոնի հետ նա կարող է կանգնել ու զրուցել ամենատարբեր թեմաներից ու ամենատարբեր հարցերի շուրջ: Անբռնազբոս, առանց գրողական հատուկ կեցվածքի, նա լոռեցու իր բարբառով ու նույն լոռեցու դեմքի միամիտ արտահայտությամբ իր կարծիքը կասի ամեն հարցի վերաբերյալ:

Ճիշտն ասած՝ ես Լևոնի շնորհիվ հասկացա՝ էն որ ասում են, թե լոռեցին միամիտ է, հեչ էլ այդպես չէ: Նա այնպիսի միամիտ կեցվածք ընդունելով՝ այնքան խորիմաստ բաներ կասի, որ դրանից էլ կարող ես եզրակացնել, որ, իրոք, ամենաբարդ լուծումները ամենապարզ բաների մեջ են: Կամ որ նույնն է՝ ինչքան խորիմաստ՝ էնքան պարզ:

Լևոն Ջավախյանն էլ է այդպիսին. իր կենդանի խոսքով, իր ստեղծած գրականությամբ, նաև՝ իր կյանքով: Նա երբեք գունային երանգավորումների տակ չի թաքցնի ու դրանով փորձի գեղեցկացնել իր խոսքը: Կամ դրանով փորձի ավելի խորհրդավոր դարձնել ասելիքը, որ միամիտ ընթերցողը, մեկ էլ տեսար ու մտածեց՝ այս ինչքա՜ն խելոք բաներ կարող է ասել էս մարդը, որ այդպես միանգամից չի երևում, տասը շերտ քանդելով պետք է հասնես իմաստին:

Հետո մի բան էլ կա՝ այս մարդը երբեք չի վախենում ինքն իրենից: Նա ասում է բաներ և խոսում է բաների մասին, որոնք կարող են քաղքենու տեսակետից բոլորովին էլ լավ լույսի տակ չներկայացնել ասողին: Բայց դա Լևոնն է ու կասի: Նա երբեք չի խորշի անգամ ծիծաղելի երևալ:

Ու այս ամենը մի բան կարող է նշանակել՝ գործ ունենք անկեղծ գրականության հետ, բացառիկ անկեղծ: Այնքան անկեղծ, որ գրողն ինքն իրեն էլ չի խնայի ու ինքն իրեն էլ կդնի ծիծաղելի իրավիճակներում և դրանից հեչ չի նեղվի:

Եթե ինձ հարցնեք՝ Լևոն Ջավախյանը նորություն ու նորարարություն էր մեր գրականության մեջ նաև հենց այս առումներով: Առաջին անգամ նա խոսեց բաների մասին, որոնց մասին շիկնելով են խոսում մարդիկ, իսկ նա նման թեմաները բերեց գրականություն: Ու խոսեց անհոգ ու միամիտ լոռեցու ոճով. իբր ի՞նչ է եղել որ. Էդ ո՞վ չգիտի, որ այդ բանն այդպես է լինում: Գուցեև վերջում հարց էլ տա միամիտ–միամիտ՝ չգիտեցող էլ կա, հա՞…

Նաև Լևոնը մեկ այլ սկզբունք բերեց գրողական աշխարհ: Առանց լաց լինելու, առանց դժգոհելու կամ, որ էլ ավելի վատ է, առանց անվերջ նվնվոցի կարողացավ ապահովել ստեղծագործական իր կյանքը: Իր համար ամենօրյա աշխատանք գտավ, որը հնարավորություն կտար ֆինանսապես լինել ինքնաբավ ու կարողանալ զբաղվել գրականությամբ:

Հերն էլ անիծած, թե ով ի՞նչ կասի իր զբաղմունքի մասին ու ինչպե՞ս կասի: Վերջ քաղքենիությանը:

Լևոն Ջավախյանը վերջերս հանրապետության նախագահի կողմից պարգևատրվեց Մովսես Խորենացու մեդալով:

Լավ է, որ գնահատվում է նրա գրականությունը: Գնահատվում է պետության կողմից: Ու բոլոր այն մարդկանց, հատկապես իր կոլեգաներին, ովքեր ոչ բարեհաճությամբ ընդունեցին այս փաստը, մի բան է ասում՝ Պետությունն է հիմնականը, կայունն ու հավերժը, իսկ իշխանությունները օրվա հետ գալիս են ու գնում են օրվա հետ: Եթե Վռամշապուհ թագավորը լիներ այսօր մեր պետության ղեկավարը, նա ինձ կտար այդ մեդալը: Եթե այսօր Սերժ Սարգսյանն է, ուրեմն նրա ձեռքից պետք է ստանայի: Ասում է ու վերջակետ դնում տարատեսակ խոսակցություններին:

«Փաստ»–ը շնորհավորում է գրողին ու ցանկանում նրան երկար կյանք, բեղուն գրիչ, արգասաբեր աշխատանք:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում