Հովհաննես Գալաջյան. «Եկել է ժամանակը, որ Հայաստանի կառավարությունը պաշտպանի խոսքի ազատության բարձր մակարդակը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը սկսել է քննել «Մինասյանն ու մյուսներն ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության» գործը:

Հայցը վերաբերում է 2014 թվականի մայիսին «Իրավունք» թերթում հրապարակված «Նրանք սպասարկում են միջազգային համասեռամոլ լոբբինգի շահերը. Ազգի և պետության թշնամիների սև ցուցակը» վերնագրով հոդվածին, որտեղ ներկայացված էր 60 անձանցից կազմված ցուցակ և կոչ էր արվում դադարեցնել շփումներն այդ մարդկանց հետ, նրանց ազատել աշխատանքից և այլն:

Գործով փաստաբան Նվարդ Փիլիպոսյանը լրագրողներին ասել է, որ հոդվածը ատելություն և խտրականություն հրահրելու կոչեր է պարունակում, որն էլ հենց պատճառ է հանդիսացել, որ 60 հայցվորից 16–ը դիմեն դատարան:

Հիշեցնենք, որ առաջին ատյանի դատարանը մերժել էր հայցը, այն հիմքով, որ թերթում արտահայտված կարծիքը խոսքի ազատության դրսևորում է: ՀՀ դատական բոլոր ատյաններին դիմելու հնարավորությունները սպառելուց հետո հայցվորները դիմել են Եվրոպական դատարան, որտեղ էլ արդեն սկսվել է նշված գործի քննությունը:

Հիշեցնենք նաև, որ դատարանում հայցվորները թերթից պահանջում էին ներողություն խնդրել, հերքում տպագրել և, որպես բարոյական վնասի փոխհատուցում, 5 մլն դրամ գումար վճարել, ինչը մերժվել էր:

«Իրավունք» թերթի գլխավոր խմբագիր Հովհաննես Գալաջյանը «Փաստ»–ի հետ զրույցում անդրադառնալով ՄԻԵԴ–ում սկսված գործի քննությանն ասաց, որ այս պահին նպատակահարմար չի համարում խոսել գործի քննության հնարավոր ելքի մասին, բայց կարծում է, որ եկել է ժամանակը, որ ՀՀ կառավարությունը կարողանա Ստրասբուրգում պաշտպանել խոսքի ազատության այն բարձր մակարդակը, որն այսօր առկա է Հայաստանում:

«Կարծում եմ` կառավարությունը պետք է առավելագույն ջանքեր գործադրի, քանի որ խոսքի ազատության ներկա բարձր մակարդակը մեր երկրի հիմնարար ժողովրդավարական նվաճումներից մեկն է: Այն ոչ պակաս կարևոր է քաղաքացիական անդորրը պահպանելու գործում: Եթե, այնուամենայնիվ, Եվրոպական դատարանը գնա կրկնակի չափանիշներով առաջնորդվելու ճանապարհով, ապա կարծում եմ, որ այդ դեպքում մեր երկիրը պետք է գնա Գերմանիայի և Իտալիայի օրինակով, որոնք Եվրադատարանի որոշ վճիռներ հրաժարվել էին իրականացնել, քանի որ այն հակասել էր իրենց երկրների ինքնիշխանության շահերին: Եթե հայցը բավարարվի, կարծում եմ՝ ժամանակն է, որ Հայաստանը նույնպես նման պրակտիկա որդեգրի և երկրի ինքնիշխանությանը սպառնացող վճիռները ի կատար չածի»,– ասաց Հ. Գալաջյանը:

Նրա կարծիքով անընդունելի է խոսքի ազատության ցանկացած սահմանափակում, քանի որ որևէ մարմին չի կարող սահմանել, թե որ բառերն ու արտահայտություններն է կարելի օգտագործել և որը՝ ոչ, քանի որ նույնիսկ Աստվածաշնչում է օգտագործվում արվամոլ բառը:

«Դրանից հետո ինչպե՞ս պետք է որևէ դատական ատյան որոշի, որ արվամոլ բառը չպետք է օգտագործել: Բացի այդ, արգելված բառերի ու տերմինների «կատեգորիա» ստեղծելը կոպտագույն մանիպուլյացիա կլինի հանրության նկատմամբ, որը կնշանակի, որ դրանով հսկողության տակ են վերցնում մարդկանց ընկալումները: Ինչ վերաբերում է չափազանցություններին, ապա եթե անգամ դիտարկենք «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի հայկական հատվածի գրառումներն, ապա ով ինչ ուզում գրում է: Նույնիսկ սպառնալիքներ են հրապարակվում և ամենակոպիտ որակումները տրվում իշխանությունների հասցեին, որն անշուշտ տհաճ է: Պետական պաշտոնյաները նման գրառումներից կարող են իրենց վիրավորված զգալ, բայց այն հանգամանքը, որ քաղաքացիները կարողանում են համացանցում ազատորեն արտահայտվել, հանգեցնում է նրան, որ կանխվում է ռեալ կյանքում տարատեսակ անկարգություններ ու արյունահեղություններ իրականացվելու փորձերը: Ուստի, խոսքի ազատությունը նաև կանխարգելիչ դեր ունի, որը պահպանում է հանրային անդորրը: Ինչ վերաբերում է դեստրուկտիվ փոքրամասնությունների մասին արտահայտվելուն, ապա եթե քաղաքացիները հնարավորություն ունեն այս կամ այն կերպ արտահայտվելու, դրանով նույնպես կանխվում են այն էքսցեսները, որոնք կարող էին լինել խոսքի սահմանափակման դեպքում»,– համոզված է Հ. Գալաջյանը:

Նրա կարծիքով մարդկանց բերանը փակելն ամենևին էլ չի բխում հասարակության շահերից, քանի որ այդ դեպքում չի բացառվում, որ հասարակության շրջանում բռնություններ տեղի ունենան: Ուստի շատ ու շատ երևույթների մասին բարձրաձայնելը միայն ու միայն առողջարար է հասարակության համար:

Հ. Գալաջյանը, ով երկար տարիներ պայքարել է խոսքի ազատության համար, վստահ է նաև, որ ոչ միայն Հայաստանի իշխանությունները, այլև հանրությունը պետք է տեր կանգնի այդքան դժվարությամբ ձեռք բերված խոսքի ազատությանը: Դրա մակարդակն այսօր այնքան բարձր է Հայաստանում, որ կարող է նույնիսկ նախանձ առաջացնել անգամ ժողովրդավարության առաջատար երկրների մոտ:

«Սա այն ոլորտն է, որտեղ մենք գրեթե բոլորին գերազանցում ենք: Եվ այդ նվաճումը մենք երբեք չպետք է ու չենք կարող կորցնել, քանի որ խոսքի ազատությունը ժողովրդավարության հիմնարար և ամենակարևոր սկզբունքներից մեկն է»,– խոսքը եզրափակեց Հ. Գալաջյանը:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում