Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the DiasporaNew Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyanIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, California
Politics

Պետք է ստեղծել ուժեղ պետություն՝ նախագահական կառավարմամբ, որտեղ նախագահը կլինի գերագույն գլխավոր հրամանատար

Իր անկախության 33 տարիների ընթացքում Հայաստանի Հանրապետությունն առնվազն երկու անգամ սահմանադրական փոփոխություններ է իրականացրել, երրորդին էլ արդեն պատրաստվում են մի քանի տարի, սակայն դեռ վերջնական որոշում այդ կապակցությամբ չկա։

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունն ընդունվեց 1995 թվականի հուլիսի 5-ին՝ համաժողովրդական հանրաքվեով։ Սահմանադրության ընդունումից հետո հուլիսի 5-ը դարձավ պետական տոն՝ Սահմանադրության օր։ Մինչ այդ Հանրապետությունը կառավարվում էր 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին ընդունված անկախության հռչակագրով, որով էլ սահմանվել էր Հայաստանի կառավարման պետական կարգը։

Ըստ էության, առաջին սահմանադրությունը բխում էր հենց անկախության հանրաքվեից և արտացոլում նշված պետական կառավարման համակարգը, և, զարմանալի չէ, որ հենց առաջին սահմանադրությամբ, որտեղ Հայաստանը իսկապես նախագահական հանրապետություն էր, հաջողվեց հաղթանակ տանել Ադրբեջանի նկատմամբ արցախյան առաջին պատերազմում։ 2005 թվականի նոյեմբերի 27-ին տեղի ունեցած 2-րդ հանրաքվեով սահմանադրության առաջին փոփոխություններն իրականացվեցին, թեև երկրի իշխանությունները հայտարարում էին, որ փոփոխություններն իրականացնում են հանրապետության կառավարման կարգի, իշխանությունների կարգի բաժանման, զսպումների և հակակշիռների մեխանիզմների ապահովման տեսանկյունից, օրինակ, նշանակալիորեն կրճատվեցին նախագահի լիազորությունները, իսկ Ազգային ժողովի դերն ընդլայնվեց, իսկ վարչապետ նշանակելու ամբողջությամբ հայեցողական նախագահի լիազորությունները վերացվեց և վարչապետ կարող է ընտրվել միայն Ազգային ժողովի մեծամասնության վստահությունը վայելող անձը, հարկավոր է նշել, որ առաջին փոփոխություններն իսկապես հետընթաց էին երկրի կառավարման առումով։

Նախագահի լիազորությունների չափազանց նվազեցումը առանձնակի հաջողություններ չբերեց Հայաստանին։ Սահմանադրության երկրորդ փոփոխությունները տեղի ունեցան 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ Երկրի այն ժամանակվա իշխանությունները՝ Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ, քաղաքական ինչ-ինչ հաշվարկներից ելնելով, որոշեցին կտրուկ փոխել երկրի կառավարման համակարգը և այն կիսանախագահականից վերածել ամբողջությամբ խորհրդարանական կառավարմամբ համակարգի, իսկ երկրի նախագահը ընդհանրապես վերածվեց «անգլիական թագուհու»։

Գործող իշխանությունները՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, որոնք այն ժամանակ դեռ ընդդիմություն էին, Սերժ Սարգսյանին մեղադրում էին իր հագով կոստյում կարելու մեջ, սակայն 2018 թվականի իշխանափոխությամբ գալով իշխանության՝ որևէ քայլ չեն նախաձեռնել սահմանադրական այդ փոփոխությունները չեղարկելու և նախագահական կամ կիսանախագահական համակարգի անցնելու ուղղությամբ, թեև նման ցանկություն ավելի վաղ հայտնել էին և, ըստ մասնագետների, հենց 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Սահմանադրության անկատարությունը լրջագույն մարտահրավեր դարձավ Հայաստանի Հանրապետության համար և կառավարման անկատարության հետևանքով բազմաթիվ խնդիրներ ծագեցին։ Մինչ 44-օրյա պատերազմը՝ Նիկոլ Փաշինյանը մտադրություն էր հայտնել սահմանադրական փոփոխություններ իրականացնել, որոնք պետք է 2020 թվականի ապրիլի 5-ին, սակայն կորոնավիրուսի պատճառով հայտարարված արտակարգ դրության պայմաններում Սահմանադրության հանրաքվեն չեղարկվեց, դրանից հետո էլ իշխանությունը որոշեց ինքը իր հագին թողնել Սերժ Սարգսյանի համար կարված կոստյումը։

Այդ կոստյումից հրաժարվելու մասին հայտարարություններ վերջին տարիներին շատ են հնչում։ Քաղաքական գործիչների մի մեծ մաս կարծում է, որ Հայաստանի վաղվա օրը ճիշտ կառուցելու ուղիներից առաջինը և կարևորը ՀՀ սահմանադրության փոփոխումն է։ Ի դեպ, վերջերս ՀՀ նախկին ՊՆ նախարար, «Համահայկական ճակատ» շարժման հիմնադիր Արշակ Կարապետյանը News.am-ին տված հարցազրույցում նշել էր, որ պետք է ստեղծենք ուժեղ պետություն՝ նախագահական կառավարմամբ, որտեղ նախագահը կլինի գերագույն գլխավոր հրամանատար, որպեսզի գիտակցի ժողովրդի առջև իր պատասխանատվության ողջ չափը։ Այդ կերպ Արշակ Կարապետյանը նույնպես գտնում է, որ այն մոդելը, որով շարժվում է Հայաստանը՝ ճիշտ չէ, և հնարավոր է՝ մեր երկիրին բերի նոր և շատ ցավոտ ցնցումներ, ընդուպ՝ երկիրը տանի նոր արկածախնդրության։

Ներկայումս ևս Սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովը կա, գործում է, առաջարկներ է ներկայացնում և, հնարավոր է, որ եկող տարի ևս մեկ սահմանադրական հանրաքվե տեղի ունենա։ Մինչդեռ հարկավոր է վերադառնալ ակունքներին՝ 1995 թվականի սահմանադրությանը և որոշակիացնել և հստակեցնել բոլոր կառավարման համակարգի աշխատանքի բոլոր սկզբունքները, ի վերջո, մեր երկիրը փորձադաշտ չէ, որ ով ինչ ցանկանա՝ իր քաղաքական նպատակահարմարությամբ իրականացնի։ Անհրաժեշտ է հստակ իրավական կարգավորումներ, առավել ևս, որ սահմանադրության բոլոր փոփոխությունները ոչ թե դրական են ազդել, այլ իրականում եղել են ֆարս, թուլացրել երկիրը։

Լևոն Հովհաննիսյան