Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

When CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in ArmeniaThe Winners of the Third Round of the Junius Competition Have Been AnnouncedWhat to gift men on January 28: Idram&IDBankIdram Conducted a Financial Literacy Class for Roboton ParticipantsRegarding Payments for Viva Armenia Services via IdramVahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.amUp to 2% Cashback with IDBank Mastercard and ARCA CardUp to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalaryAraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with MastercardBook by March 31 and get 15% off your FINTECH360 ticket Ucom Launches Fixed Network Services in Zovuni The FINTECH360 conference will be held in Yerevan from April 27 to 29 AraratBank Partners as General Sponsor of 4090 Charity Foundation's Five-Year Milestone EventAraratBank Takes the Lead in Brand PR Performance Unforgettable Moments and a Profitable Offer at Myler. Idram&IDBank Idram Summarizes 2025The Power of One Dram Donates 5,788,105 AMD to the City of Smile Charity Foundation Converse Bank Successfully Completes Globbing Bond Placement Why the Pressure on Vahe Hakobyan Continues Ucom Introduces Hecttor AI to Improve Call Center Communications The Armenian Apostolic Church: Refutation of a False Premise Vahe Hakobyan Is Being Politically PersecutedIdram employees are the Secret Santa Claus for the students of the Orran Day Care CenterAraratBank Donates AMD 8 million to the Reconstruction of the Spandaryan CanalUnibank Launches Gift Cards New Education Platforms through Cooperation between AraratBank and Aren Mehrabyan FoundationTech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” FoundationUcom Reopens Sales and Service Center on Tigran Mets Avenue AraratBank Receives Visa Trusted Partnership Award 2025 Secret Santa at idplus: Anonymous Gift CardsWe condemn the unlawful actions by Armenia’s Gov. against the Armenian Apostolic Church. Jan Figel Free Style issues Armenia’s first corporate bonds in the fashion retail sector, placed by Cube InvestUnibank Completed the Placement of Its Third Issuance of Perpetual BondsScholarship for 100 Artsakh Students as Part of IDBank’s “Side by Side” Program The results of the second Junius financial literacy competition have been summarized From idea to implementation: Ameriabank Presents the Programs Implemented under My Ameria, My Armenia CSR Campaign Ucom and SunChild Launch the “Smart Birdwatching” Educational Program AraratBank Supports Digitization of "Karin" Scientific Center ArchiveWelcome to the ID booth: Big Christmas MarketWidest 5G Coverage, the Launch of the Uplay Platform, and the Integration of Cerillion: Ucom Summarizes 2025 Ucom and Armflix Present “13 Seconds” at KinoPark How to Choose a Career Path and What Skills are Considered Crucial: AraratBank on the GoTeach Platform Unibank Issues a New Tranche of Perpetual Bonds with 13.75% Coupon Unibank Became a Member of BAFTThe December beneficiary of “The Power of One Dram” initiative is the “City of Smile” Foundation EBRD lends US$ 40 million to Acba bank for youth-led firms in ArmeniaHeading Into 2026 at Ucom Speed։ New Year Offers Are Now Live Bvik and Idram Standing by Young Readers
Politics

Ռեյտինգայինի և համամասնականի կեղծ հակադրությունը. ընտրություններ առանց բովանդակության

Երբ նախկին իշխանությունները ընտրական մեխանիզմների դաշտ էին ներմուծում ռեյտինգային համակարգ կոչվածը, նրանք առաջնորդվում էին բավական պարզ, պրագմատիկ ու չոր հաշվարկով, որի իմաստը մեկ նախադասությամբ կարելի է ձևակերպել այսպես՝ մեկ կաթսայի մեջ միախառնել ընտրողների տեղական և համապետական քաղաքական նախընտրությունները: Կամ, ավելի պարզ, մեծամասնականով «Գագասիկ» (ձևակերպումը Էդմոն Մարուքյանինն է) ընտրողների ձայները առանց հավել յալ ջանքերի դարձնել ՀՀԿ–ի ձայներ: Նախորդ իշխանություններն այս քայլին գնացել էին պարզ պատճառով. նախկինում, բազմաթիվ ընտրատարածքներում կային մեծամասնական հանրապետական թեկնածուներ, որոնք կարող էին ստանալ, դիցուք, 60–80 տոկոս ձայն, բայց այդ նույն ընտրատարածքում ՀՀԿ–ի համամասնական ցուցակը ստանում էր 30–40 տոկոս ձայն: Ըստ այդմ, ռեյտինգային համակարգը օրենսդրական ծուղակ էր, որով քաղաքացիների լոկալ ընտրությունը պայմանավորում էր նրանց համապետական ընտրությունը:

Այժմ քննարկվող նոր Ընտրական օրենս–գրքի հիմնական առաքելությունն, ըստ էության, ռեյտինգային համակարգն արմատախիլ անելն է ու այն փոխարինելն է պարզ, բայց ըստ էության տոտալ համամասնական ընտրակարգով: Այսինքն, եթե ավելի պարզ խոսենք, նախկինում քաղաքացիների լոկալ քաղաքական նախընտրություններն էին գերադասվում համապետական նախընտրություններին, հիմա՝ հակառակը:

Այն, որ ռեյտինգային համակարգն օրենսդրական ծուղակ էր՝ բխեցված բացառապես այդ պահի քաղաքական նպատակահարմարությունից, պարզ էր հենց սկզբից: Հեղափոխական օրակարգը, բնականաբար, չէր կարող շրջանցել այս հարցը: Պարզ էր, որ թե՛ ռեյտինգայինի ծուղակը, թե՛ Ընտրական օրենսգիրքն ընդհանրապես կարիք ունեն «քիմմաքրման»: Սակայն իրադարձությունները զարգացան այն կերպ, որ ռեյտինգային ծուղակը այժմ փոխարինվում է համամասնականի ծուղակով, գուցե ոչ դիտավորությամբ, բայց փաստացի այդպես է: Իսկ ծուղակն այն է, որ բացառապես համամասնական ընտրակարգը քաղաքական կյանքից բացառում է տեղական, մարզային, համայնքային քաղաքական ներկայացվածությունը:

ՀՀԿ–ն համամասնականացմանը հակադրում է ռեյտինգային համակարգը՝ այն մեկնաբանելով որպես մարզային ու տեղային քաղաքական ներկայացվածությունն ապահովող բաղադրիչ: Բնականաբար, սա բացառապես քարոզչական հնարք է: Նոր իշխանություններն էլ՝ մերժելով ռեյտինգայինը, միաժամանակ մերժում են ընդհանրապես տեղական քաղաքականության դերակատարությունը:

Նոր Ընտրական օրենսգրքի շուրջ Ազգային ժողովում վերջին օրերին թեժացած քաղաքական կրքերը հետին պլան են մղում ընդհանրապես Ընտրական օրենսգիրք, ընտրական մեխանիզմ հասկացությունների բովանդակությունն ու դրանց նշանակությունը: Ակնհայտ է, որ այժմ քննարկման առիթ դարձած թեման կողմերը մեկնաբանում են բացառապես քաղաքական ընթացիկ նպատակահարմարությունից ելնելով: Հիմնական բանավեճն, ըստ այդ նպատակահարմարության, տեղափոխվել է բավական հակասական, ծայրահեղ դաշտ: Մի կողմից հին ԸՕ–ն՝ իր ռեյտինգային ընտրակարգով, մյուս կողմից նոր ԸՕ– ն՝ պարզ համամասնական, ըստ էության, տոտալ համամասնական ընտրակարգով, որը փաստացի զրկում է շատերին՝ ընտրվելու Սահմանադրական իրավունքից: Այնպիսի մարդկանց, ովքեր կուսակցական չեն ու չեն էլ ուզում որևէ կուսակցական ցուցակով սահմանափակել իրենց ազատությունները:

Ցավոք, բայց ստեղծված միջկուսակցական պայքարը՝ այն էլ արտահերթ ընտրություններից առաջ, երկրորդ պլան է մղում բովանդակային խնդիրները: Համապետական ու տեղական քաղաքականությունները միմյանց հակադիր չեն: Պետք չէ առաջնորդվել այն մտայնությամբ, որ եթե նախկինում տեղի է ունեցել այդ հասկացությունների խեղում, ապա առողջացման միակ բանալին այդ երկու բաղադրիչներից մեկը վերացնելն է: Համապետականն ու տեղականը քաղաքականության մեջ ոչ միայն հակադիր չեն, ընդհակառակը՝ համադրելի են, և համաշխարհային քաղաքականության և պառլամենտարիզմի պատմությունը այդ համադրելիությունը կյանքի կոչելու մի շարք տարբերակներ է գտել, օրինակ, երկպալատ խորհրդարանի տեսքով, որտեղ մի պալատում ներկայացված են համամասնական ցուցակով ընտրված պատգամավորները, մյուս պալատում ներկայացված են՝ մեծամասնական կամ տեղական ընտրակարգերով ընտրված թեկնածուները:

Հեղինակ՝ Լևոն Մարգարյան