Բաքուն առաջ է քաշում հետաքննող մեխանիզմների տեղակայման պայմանը

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ադրբեջանը կհամաձայնի շփման գծում տեղակայել հետաքննող մեխանիզմներ, եթե դա դիտվի որպես հայկական զորքերի դուրսբերման գործընթացի մաս: «Ապա թե ոչ, ի՞նչ իմաստ ունի Ադրբեջանի ներսում ամրագրել որոշակի «սահմաններ», եթե Հայաստանը նույնիսկ չի մտածում զորքերի դուրսբերման մասին»,– օրերս հարց էր բարձրացրել ադրբեջանական մամուլը:
Փաստորեն ստացվում է, որ Ադրբեջանն ասում է` այո, մենք համաձայն ենք, բայց: Ու այդ բայցով առաջ քաշում հայկական կողմի համար անհնարին պայման: Բնական է, որ հայկական կողմը մերժելու է այն: Քանի դեռ բանակցային գործընթաց իրականում չկա, քանի դեռ բոլոր հարցերը պայմանավորված չեն, ի՞նչ զորքերի դուրսբերման մասին կարող է խոսք լինել: Բայց հենց դա էլ Ադրբեջանի ցանկությունն է` հայկական կողմը մերժում է, և իրենք ազատվում են պատասխանատվությունից` հիմա թող Երևանը մտածի: Իսկ պատասխանատվությունից ազատվելով նրանք կարող են քիչ թե շատ դիմակայել այն միջազգային ճնշմանը, որը գործադրվում է ադրբեջանական կողմի վրա` Վիեննայի ու Սանկտ–Պետերբուրգի համաձայնությունները կատարելու ուղղությամբ:
Շփման գծում վերջին ամիսների լարվածությունը, ադրբեջանական կողմից պարբերական դարձած դիվերսիոն գործողությունները, խոշոր տրամաչափի զենքի կիրառումը, արդյունքում` գրեթե ամեն օր դարձած մարդկային կորուստները միջազգային հանրությանը նորից հիշեցնում և ստիպում են ավելի հետևողական լինել վերը նշված համաձայնությունների իրականացումը կյանքի կոչելու հարցում:
Այս առումով միանգամայն օրինաչափ էին վերջին մի քանի օրերին Արևմուտքից եկող նախազգուշացումները: Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարների հետ հանդիպումից հետո ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղար Լամբերտո Զանիերը հայտարարել է, որ քննարկումը դրական է եղել, սակայն նշանակալի առաջընթաց չկա: «Համապատասխան պայմանների ստեղծման դեպքում մենք պատրաստ ենք գործարկել միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմը: Բայց մենք չենք կարող կողմերի փոխարեն որոշում կայացնել»,– ասել է Զանիերը:
Նրան հաջորդեց արդեն ՄԱԿ–ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշի ելույթը Անվտանգության խորհրդում: «Մենք լիովին աջակցում ենք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին և կողմերին կոչ ենք անում անել հնարավոր ամեն բան լարվածությունը թուլացնելու համար,– ասել է նա:
Վիեննայի ու Սանկտ–Պետերբուրգի համաձայնությունները լիովին կատարելու անհրաժեշտության մասին երկու օր առաջ հայտարարեց նաև ՌԴ արտգործնախարարը: Իսկ ավելի վաղ` այս ամսվա սկզբին Ֆրանսիայի նախագահ Օլանդն էր հայտարարել շփման գծում նման լարված վիճակի անհանդուրժելի լինելու մասին:
Փաստորեն, հայկական զորքերի դուրսբերման պայմանը առաջ քաշելով` Ադրբեջանը փորձում է վիժեցնել հետաքննությունների մեխանիզմի տեղակայումը: Սա այդ երկրի համար նորմալ երևույթ է: Վիեննայից ու Սանկտ–Պետերբուրգից հետո Ադրբեջանը նախ կտրուկ մերժել, հետո համաձայնել էր ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի թիմի ընդլայնմանը: Ընդ որում, առաջարկել էր դիտորդական առաքելության թիվն ավելացնել ընդամենը 7–ով: Ու էլի պայման առաջ քաշել` եկեք ավելացնենք 7 հոգով, սակայն նրանց չտեղակայենք շփման գծում, այլ նրանց ուղարկենք Բաքու, Երևան և Թբիլիսի, և հետո թող թույլտվություն հարցնեն Ադրբեջանից` գան, թե չգան: Հետո ինքն էլ վիժեցրել էր թեկուզ 7 մանդատի ավելացումը` վետո կիրառելով ԵԱՀԿ–ի հանձնաժողովների որոշումների նկատմամբ:
Թե Բաքվի այս խաղը դեռ որքան կձգձգվի, դժվար է ասել: Որ Արևմուտքն ու հայկական կողմը երկու ձեռքով կողմ են հետաքննող մեխանիզմների տեղակայմանը և դիտորդական առաքելության ընդլայնմանը, հաստատ է: Իսկ Ռուսաստանի դեպքում խնդիրը մի փոքր այլ է: Թեպետ պաշտոնական հայտարարություններում ռուսական կողմը համաձայնություն է հայտնում, սակայն իրականում Վիեննայի ու Սանկտ–Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների կատարումն այնքան էլ չի բխում նրա շահերից: Դրանց իրագործման պարագայում շփման գծում իրավիճակը մեծապես կհանդարտվի: Իսկ դա նշանակում է, որ Մոսկվան այլևս քիչ տարածք կունենա մանևրելու և սեփական շահերը լուծելու համար կողմերին միմյանց դեմ օգտագործելու ու խաղարկելու համար: Շատ փորձագետների կարծիքով, Բաքուն նման համառ ձևով մերժում է Վիեննայի պայմանավորվածությունները, քանի որ թիկունքում ունի հենց Մոսկվայի համաձայնությունը:

 Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: