English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup SummitIt is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting SchoolchildrenMoody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stableNew Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music AcademiesRate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative SolutionKhachaturian Rooftop Grand Opening Supported by IDBankUcom’s Sales and Service Center Reopens at 24/2 Shahumyan Street in Ararat Scholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stageUcom Supports the Installation of a 15 kW Solar Power Plant at the Vayk Sports School New Financial Skills at the Davidbek Games: Idram&IDBankCashIn Services at AraratBank ATMs: Fast, Simple, and SecureUcom Sales and Service Center Reopens at 3/47 Yerevanyan Street in Yeghvard Up to 25% idcoin when purchasing Flyone flight tickets: Idram&IDBank Converse Bank Named Armenia’s Best Digital Bank for Consumers by EuromoneyUcom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia
All Timeline »
Culture

Սալադինի և Քրիստոսի ծաղիկը. Կարո՞ղ է լեգենդար դամասկոսյան վարդը գոյատևել գլոբալ տաքացմանը

Դամասկոսյան վարդը (Rosa damascena) հաջողությամբ դիմացել է կայսրությունների անկմանը, խաչակրաց արշավանքներին և ավերիչ քաղաքացիական պատերազմին։ Սակայն այսօր այս լեգենդար ծաղիկը բախվում է նոր, շատ ավելի վտանգավոր սպառնալիքի՝ գլոբալ տաքացման և կլիմայական ճգնաժամի։

Լուսանկարիչ Էմիլի Գարթվեյթը Դամասկոսից մեկնել է Հալեպ՝ վավերագրելու, թե ինչպես են սիրիացի ֆերմերներն ու գինեգործները փորձում փրկել երկրի պատմության մեջ կենտրոնական տեղ զբաղեցնող բույսը։

Երկու հազարամյա պատմություն ունեցող ծաղիկը

Դամասկոսյան վարդը անբաժանելիորեն կապված է Մերձավոր Արևելքի և համաշխարհային քաղաքակրթությունների պատմության հետ.

Մ.թ. առաջին դարում Պլինիոս Ավագը մանրամասն նկարագրել է դրա հատկությունները։

Միջնադարյան արաբ բժիշկները վարդն օգտագործել են մելանխոլիայի և սրտի հիվանդությունների բուժման համար։ 1187 թվականին սուլթան Սալադինը հրաժարվել է մտնել Երուսաղեմի Օմարի մզկիթ, մինչև դրա պատերը չմաքրվեն վարդաջրով, որը Դամասկոսից տեղափոխվել է 500 ուղտերով։

13-րդ դարում, խաչակրաց ասպետի շնորհիվ, ծաղիկը բերվեց Ֆրանսիա և մինչ օրս մշակվում է Գրասում՝ աշխարհի օծանելիքի մայրաքաղաքում։

Սիրիայում այս վարդի թերթիկները զարդարում են Մաալուլայի խորանը, որը ամենահին գործող քրիստոնեական վանքերից մեկն է, որտեղ դեռևս խոսվում է արամեերեն (Հիսուս Քրիստոսի լեզուն)։

Մշակութային արժեքից զատ, դամասկոսյան վարդը դարեր շարունակ ծառայել է որպես «աչքի տակ թաքնված» դեղամիջոց։ Իր հակասեպտիկ, հակաբորբոքային և հակադեպրեսանտ հատկություններով այն սիրիացիների կողմից սերունդներ շարունակ օգտագործվել է անհանգստությունը, ստամոքսի ցավը և այլ հիվանդություններ թեթևացնելու համար։

Կլիմայի վրա ազդեցությունը. Հստակ թվեր

Սիրիան հայտնվել է համաշխարհային կլիմայական ճգնաժամի առաջնագծում, և խիստ վիճակագրությունը հստակ ցույց է տալիս աղետի մասշտաբները.

2024-2025 թվականների սեզոնին տեղումները 60%-ով ցածր էին տարեկան միջինից։ Սա արդեն հանգեցրել է ցորենի արտադրության 40%-ով անկման։

Մինչև 2011 թվականին պատերազմի սկսվելը, դամասկոսյան վարդի աճեցմանը հատկացվել էր 270 հեկտար հող։ Այսօր մնացել է ընդամենը 120 հեկտար։

Ավելի քան 120 հեկտար հողատարածք է մնացել

Ավելի քան 120 հեկտար հողատարածք է մնացել ծայրահեղ շոգի և անկանոն տեղումների պատճառով թփերի կյանքի տևողությունը կրճատվել է ավելի քան կեսով։ Վարդի թփերը, որոնք պետք է ապրեին մոտ 60 տարի, այժմ չորանում և մեռնում են ընդամենը 25 տարի անց։

Բնօրինակ վարդի համար լրացուցիչ սպառնալիք էր 1980-ականներին Սաուդյան Արաբիայից ավելի դիմացկուն մրցակցային տեսակի ներմուծումը։ 

Այն մեկ հեկտարի համար յոթ անգամ ավելի շատ բերք է տալիս և աստիճանաբար դուրս է մղում պատմական ծաղիկը։ Գիտնականները, սակայն, զգուշացնում են, որ բնօրինակ դամասկոսյան վարդը ունի երաշտի դիմադրության եզակի գենետիկական կոդ, որը չի կարող արհեստականորեն վերստեղծվել կամ փոխարինվել։

Վերածննդի հույս

Չնայած անցումային շրջանի հսկայական տնտեսական դժվարություններին՝ սիրիացի ֆերմերները և նոր կառավարությունը փնտրում են իրենց ազգային գանձը փրկելու ուղիներ։

Առաջարկվող լուծումների թվում են կաթիլային ոռոգման անցումը, անձրևաջրի հավաքման ենթակառուցվածքների ստեղծումը և կլիմայական պայմաններին դիմացկուն գյուղատնտեսական մեթոդների ներդրումը։ 

Գյուղերի տեղական ֆերմերները սուբսիդիաներ են խնդրում ջրային պոմպերի էլեկտրամատակարարման համար արևային վահանակներ տեղադրելու համար (որոնք մեկ ֆերմայի համար կազմում են մոտավորապես 7000 դոլար)։ Մինչդեռ, Սիրիայի գյուղատնտեսության նախարարությունը հայտարարել է մոտավորապես 741 ակր հողատարածք վերականգնելու և ֆերմերներին անվճար 30,000 վարդի սածիլներ բաշխելու ծրագրերի մասին։

Տեղացի ձեռնարկատերերը վճռական են։ Դամասկոսի հարավում գտնվող ֆերմայի սեփականատեր Ռուլա Ալի-Ադիբն ասում է, որ այս սեզոնին նախատեսում է ավելի շատ վարդեր տնկել, քան երբևէ, չնայած դժվարություններին։

«Վարդը գոյատևել է բոլոր այն կայսրություններից, որոնք փորձել են խլել նրան։ Արդյո՞ք նա կդիմանա տաքացող մոլորակին և կվերադառնա սիրիացիների ձեռքը նրանց սեփական պայմաններով, հարց է, որին դեռ պետք է պատասխանել»,-նշում է Էմիլին։

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Mher Ananyan joins Unibank's Management Board

1

 Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy

2

 Converse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions

3

 IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch ...

4

 Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive

5

 Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game

6

 "Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams

7

 Ucom Expands International Roaming Capabilities

8

 Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead

9

 Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” Branch

10
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead Ucom Expands International Roaming Capabilities Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive
Economy
"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams Mher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game
Culture
New Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music Academies Scholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stage Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll