English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading PlatformCustomer Appreciation Day in Gyumri: IDBankSolis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026Idram Becomes a Partner of “Little Mher”Unibank has launched instant transfers by phone number Unisport Crowned Armenian Futsal Premier League ChampionOn May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian championWith IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6
All Timeline »
Politics

Յո՞ երթաս. լրջագույն ազդակներ և սպառնացող ծանր հետևանքներ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանի համար Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները ունեն համակարգաստեղծ նշանակություն, որի խաթարումը կարող է առաջացնել բազմաշերտ և արագ տարածվող ճգնաժամային հետևանքներ ամբողջ տնտեսության համար՝ սկսած արտադրական ոլորտներից մինչև սպառողական շուկա և սոցիալական կայունություն։

Տարիներ շարունակ ձևավորված տնտեսական փոխկապակցվածությունը, որը ներառում է արտահանման շուկաներ, էներգակիրների մատակարարում, տրանսպորտային միջանցքներ և աշխատուժի միգրացիոն հոսքեր, ստեղծել է այնպիսի փոխադարձ կախվածության մոդել, որտեղ ցանկացած սրում կամ սահմանափակում Ռուսաստանի ուղղությամբ անմիջապես վերածվում է Հայաստանի համար ներքին տնտեսական ճնշման։

Վերջին զարգացումները, մասնավորապես հանքային ջրի արտադրության ոլորտում արձանագրված խնդիրները, այս համակարգային կախվածության դրվագներ են։ Ռուսաստանում «Ջերմուկի» հանքային ջրի 338 հազար շշի վաճառքի արգելքը՝ պայմանավորված վերահսկող մարմնի կողմից ներկայացված առողջապահական հիմնավորումներով, առաջին հայացքից կարող է ընկալվել որպես տեխնիկական կամ սանիտարական բնույթի միջադեպ, սակայն դրա տնտեսական հետևանքները շատ ավելի խորքային են։ Խոսքը ոչ միայն կոնկրետ արտադրողի կրած ֆինանսական վնասների մասին է, այլև ամբողջ ոլորտի նկատմամբ վստահության նվազման, արտահանման հոսքերի խաթարման և հարկային մուտքերի կրճատման։ Երբ խոշոր հարկատուների ցանկում զգալի դիրք զբաղեցնող ընկերությունը կարճ ժամանակահատվածում անկում է արձանագրում՝ իջնելով առաջատար հորիզոնականներից զգալիորեն ներքև, դա արդեն խոսում է ոչ թե մեկուսացված խնդիրների, այլ համակարգային ճնշումների մասին, որոնք ազդում են բիզնես միջավայրի կայունության վրա։

Այս դեպքը նաև բացահայտում է մեկ այլ կարևոր հանգամանք։ Արտահանման շուկաների սահմանափակ դիվերսիֆիկացիան, երբ հայկական արտադրանքը մեծապես կենտրոնացած է մեկ հիմնական ուղղության վրա, այդ ուղղության հետ առաջացած ցանկացած վարչական, տեխնիկական կամ քաղաքական խոչընդոտ անմիջապես բերում է արտահանման ծավալների կրճատման։ Այստեղ խնդիրը միայն շուկայի կորուստը չէ, այլ նաև այն, որ այլընտրանքային շուկաներ արագ գտնելը գործնականում բարդ է՝ հաշվի առնելով լոգիստիկ ծախսերը, ստանդարտների տարբերությունները և մրցակցության բարձր մակարդակը։ Օդային ճանապարհով արտահանումը, որը տեսականորեն կարող է դիտարկվել որպես այլընտրանք, տնտեսապես անհամադրելի է ցամաքային փոխադրումների հետ՝ հատկապես զանգվածային և համեմատաբար ցածր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների դեպքում, ինչպիսիք են սննդամթերքը և ըմպելիքները։

Էներգետիկ ոլորտում Հայաստանի փոխկապակցվածությունը Ռուսաստանից եկող մատակարարումներից ևս ավելի դյուրաբեկ է դարձնում տնտեսական համակարգը։ Իսկ հեղուկ գազի դեֆիցիտի շուրջ ստեղծված իրավիճակը դրա ամենաակնհայտ դրսևորումներից մեկն է։ Երբ շուկայում առաջանում է մատակարարման խզում կամ սահմանափակում, դրա ազդեցությունը անմիջապես արտացոլվում է գների աճի և սպառողական վարքագծի փոփոխության վրա՝ հերթերի, խուճապային գնումների և ընդհանուր սոցիալական լարվածության տեսքով։ Եթե այս իրավիճակը դիտարկենք ավելի լայն համատեքստում և ավելացնենք նաև այն հնարավորությունը, որ կարող է վերանայվել նաև Հայաստան մատակարարվող ռուսական բնական գազի գինը, ապա այն կարող է առաջ բերել գնաճային ճնշումների բազմապատկման ռիսկ, որը միանշանակ կազդի ոչ միայն տնային տնտեսությունների ծախսերի, այլ նաև արտադրական ծախսերի վրա՝ առաջացնելով շղթայական թանկացումներ գրեթե բոլոր ոլորտներում։ Արդյունքում կձևավորվի դասական ինֆլ յացիոն սպիրալ, որտեղ էներգակիրների թանկացումը փոխանցվում է ապրանքների և ծառայությունների գներին՝ նվազեցնելով բնակչության իրական եկամուտները և խորացնելով սոցիալական անհավասարությունը։

Տրանսպորտային և լոգիստիկ խնդիրները լրացնում են այս բարդ պատկերը՝ հատկապես Լարսի անցակետի շուրջ պարբերաբար առաջացող խոչընդոտների, սննդամթերքի վերահսկողության խստացման և այլ վարչական սահմանափակումների տեսքով։

Այս բոլոր գործոնները միասին ձևավորում են մի միջավայր, որտեղ արտահանողները գործում են բարձր անորոշության պայմաններում՝ չկարողանալով երկարաժամկետ պլանավորում իրականացնել և հաճախ կանգնելով անկանխատեսելի կորուստների առաջ։ Երբ բիզնեսը չի կարող վստահ լինել իր ապրանքի անխափան մուտքի վրա հիմնական շուկա, դա նվազեցնում է ներդրումային ակտիվությունը, սահմանափակում արտադրության ընդլայնումը և, ի վերջո, ազդում է ամբողջ տնտեսական աճի տեմպերի վրա։

Այս համատեքստում հատկապես կարևոր է գնահատել այն քաղաքական ազդակները, որոնք հնչում են ռուսական պաշտոնական շրջանակներից՝ տնտեսական հարաբերությունների հնարավոր վերակառուցման մասին։ Երբ նման հայտարարությունները հնչում են ոչ թե որպես տեսական կանխատեսումներ, այլ որպես գործնական հնարավոր սցենարներ, դրանք պետք է ընկալվեն որպես լուրջ ազդակներ տնտեսական քաղաքականության վերանայման հետ կապված։ Տնտեսական հարաբերությունների «վերակառուցումը» իրականում կարող է նշանակել արտոնյալ պայմանների վերանայում, մաքսային կամ ոչ մաքսային սահմանափակումների ավելացում և, ընդհանուր առմամբ, համագործակցության պայմանների խստացում, ինչը Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար կարող է ունենալ անհամաչափ ծանր հետևանքներ։

Արտահանման շուկայի հնարավոր կորստի սցենարը առանձնահատուկ վտանգավոր է, քանի որ այն անմիջապես հարվածում է արտադրական հատվածին, գյուղատնտեսությանը և վերամշակող արդյունաբերությանը, որոնք մեծապես կախված են ռուսական շուկայից։

Եթե այս շուկան փակվում է կամ էապես սահմանափակվում, ապա առաջանում է արտադրության կրճատման, աշխատատեղերի կորստի և հարկային մուտքերի նվազման շղթայական գործընթաց, որը կարող է արագ վերածվել լայնածավալ տնտեսական անկման։ Միևնույն ժամանակ, այլընտրանքային շուկաների որոնումը պահանջում է ժամանակ, ներդրումներ և կառուցվածքային փոփոխություններ, որոնք չեն կարող իրականացվել կարճաժամկետում։

Այս ամբողջը ցույց է տալիս, որ Ռուսաստանի հետ տնտեսական հարաբերությունները Հայաստանի համար ունեն ոչ միայն կարևոր, այլև կենսական նշանակություն, և դրանց կտրուկ խաթարումը կարող է ստեղծել բազմակողմ ճգնաժամ՝ ընդգրկելով արտադրությունը, առևտուրը, էներգետիկան և սոցիալական կայունությունը։

Միաժամանակ, սա նաև ընդգծում է տնտեսական քաղաքականության հիմնական դիլեման՝ ինչպես պահպանել առկա կենսական կապերը՝ միաժամանակ աստիճանաբար դիվերսիֆիկացնելով շուկաներն ու մատակարարման աղբյուրները՝ նվազեցնելով համակարգային խոցելիությունը։ Սակայն այս անցումը, եթե այն նույնիսկ իրականացվի, պետք է լինի հաշվարկված, փուլային և իրատեսական, որովհետև ցանկացած կտրուկ քայլ, որը չի հաշվի առնում գոյություն ունեցող փոխկապակցվածության խորությունը, կարող է ավելի արագ և ավելի ծանր հետևանքներ ունենալ, քան ակնկալվում է, և հենց այս իրողությունն է, որ ձևավորում է ներկայիս տնտեսական և քաղաքական որոշումների բարդությունը Հայաստանի համար։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders

1

 Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet

2

 Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan

3

 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia

4

 AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025

5

 “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Acro...

6

 "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick...

7

 Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank

8

 Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages

9
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll