Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine IDBank warns about scams disguised as remote work AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026 Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025 IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool Safe Workplace as a Guarantee of Development Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank “We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcome Trust and reach across the globe Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia 2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan

All Timeline »

24 March, 2026 19:35

Արցախից մինչև Երևան. Ադրբեջանի էքսպանսիայի հաջորդ փուլը

Քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Մինչ Հայաստանում ամենաբարձր մակարդակով պատերազմ է հայտարարված Արցախին ու նրա հետ կապված պատմական հիշողությանը, Բաքվում պետական մակարդակով խրախուսվում է մի ծրագիր, որի նպատակը Հայաստանի Հանրապետության ոչնչացումն է:

«Ո՛չ Արևմտյան Ադրբեջանին» շարժումը ներկայացնում է համապարփակ վերլուծություն:

«ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆ» — ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՆՇԼՅՈՒՍԻ ԾՐԱԳԻՐ

Փաստաթղթեր, փաստեր, նիստերի արձանագրություններ և ներգրավված անձանց ցուցակներ․ մենք բացահայտում ենք XXI դարի ամենացինիկ տարածքային նախագծերից մեկի մեխանիզմը։ Մինչ աշխարհը կարծում է, թե հայ-ադրբեջանական հակամարտությունն ավարտված է, Բաքուն գործարկել է ծրագիր, որի նպատակը Հայաստանի Հանրապետության վերացումն է՝ որպես պետություն։ Եվ սա հռետորաբանություն չէ:

ՀԱՅՐԵՐԻ «ԿՏԱԿՆԵՐԸ» ԵՎ ՀԱՏՈՒԿ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԵԹՈԴՆԵՐԸ

2025 թվականի գարնանը Բաքվի կենտրոնում գտնվող Գյուլյարա Գադիրբեկովայի փողոցը վերանվանվեց Միրզա Քադիր Իրևանիի անունով՝ «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքի» (Western Azerbaijan Community, WAC) նախաձեռնությամբ։

Պաշտոնական հայտարարության մեջ նշվում էր. «Հատուկ խորհրդանշական նշանակություն ունի այն փողոցը, որտեղ գտնվում է Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը, անվանակոչելը այնպիսի նկարչի անունով, որը ապրել և ստեղծագործել է Իրևանում՝ Արևմտյան Ադրբեջանի և ադրբեջանական ժողովրդի կարևոր մշակութային կենտրոններից մեկում»։

Այս ձևակերպմամբ Երևանը և ամբողջ Հայաստանի տարածքը ներկայացվում են որպես «ադրբեջանական պատմական հողեր»։ Այդ նարատիվը համակարգված կերպով տարածվում է միջազգային հարթակներում։

Շենքի ներսում ցուցադրվում են Հեյդար Ալիևի 1998 թվականի ելույթները, որտեղ նա հայտարարում էր, որ ներկայիս Հայաստանի տարածքում ապրել են ադրբեջանցիներ։ Այդ ժամանակ սա ընկալվեց որպես քարոզչական հռետորաբանություն, սակայն հետագայում վերածվեց ռազմավարության հիմքի։

Հեյդար Ալիևը, ով երկար տարիներ աշխատել էր խորհրդային անվտանգության համակարգում և ղեկավարել էր Ադրբեջանի ԽՍՀ ՊԱԿ-ը, դեռ 1990-ականներին պատմաբաններին հանձնարարել էր հավաքել «ապացույցներ»՝ հիմնավորելու, թե հայերը «եկվոր» են։

2023 թվականից այս գաղափարները արդեն ներմուծվում են կրթական համակարգ. դասագրքերում Հայաստանը ներկայացվում է որպես «Արևմտյան Ադրբեջան»։

⸻

«ՀԱՂԹԱՆԱԿԻ» ԳԼԽԱՎՈՐ ՓՈՒԼԸ

Իլհամ Ալիևն այս գաղափարախոսությունը վերածեց պետական ռազմավարության։

2022 թվականին նա հայտարարեց, որ Ղարաբաղում հաղթանակը միայն առաջին փուլն է, որին պետք է հաջորդեն «վերականգնումը» և «վերադարձը Արևմտյան Ադրբեջան»։

Աղբյուրների համաձայն՝ Ալիևը անձամբ վերահսկում է WAC-ի գործունեությունը։ Նա մասնակցում է միջոցառումներին և դրանով ցույց է տալիս, որ կառույցը պետական քաղաքականության մաս է։

Չնայած, որ WAC-ը ձևականորեն ՀԿ է՝ այն ֆինանսավորվում է պետական աղբյուրներից՝ ներառյալ նախագահական ֆոնդը։ Տարբեր տվյալներով՝ միայն մեկ միջոցառման համար հատկացվել է ավելի քան 100,000 մանաթ։

⸻

ԿԱՌՈՒՅՑԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

2022 թվականի օգոստոսի 3-ին պաշտոնապես ստեղծվեց «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը»։

2023 թվականի հունվարի 26-ին ընդունվեց «Վերադարձի հայեցակարգը», որտեղ Հայաստանը ներկայացվում է որպես «ադրբեջանցիների բնակության տարածք»։ Փաստաթղթում նշվում է նաև միջազգային առաքելության, այդ թվում՝ ուժային բաղադրիչի անհրաժեշտությունը։

ՕՊԵՐԱՑԻԱ «ՄԱԿ»

2023 թվականի փետրվարի 22-ին այս հայեցակարգը ներկայացվեց ՄԱԿ-ում և դարձավ պաշտոնական շրջանառության փաստաթուղթ։

Դրանով «Արևմտյան Ադրբեջան» եզրույթը մտավ միջազգային դիվանագիտական լեզու։

2024 թվականին Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովը ՄԱԿ-ում հայտարարեց «300 հազար ադրբեջանցիների վերադարձի իրավունքի» մասին։

⸻

ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՃԱԿԱՏ

WAC-ը ակտիվորեն դիմում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին՝ պնդելով, թե Հայաստանում ոչնչացվում է «ադրբեջանական ժառանգությունը»։

Փորձագետների գնահատմամբ՝ այս մեխանիզմը կարող է օգտագործվել միջազգային միջամտության հիմքեր ստեղծելու համար։

⸻

«ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ» ԴԵՄՔԵՐԸ

Այս նախագծի իրականացման մեջ ներգրավված են մի շարք առանցքային գործիչներ․

Ազիզ Ալաքբարլի — համայնքի նախագահ, պատգամավոր։ Համարվում է ծրագրի հիմնական համակարգողներից մեկը և ունի կապեր տարածաշրջանային երկրների հետ։

Հիքմեթ Բաբաօղլու — փոխնախագահ, աշխատում է եվրոպական ուղղությամբ՝ փորձելով նախագիծը ներկայացնել որպես «մարդու իրավունքների հարց»։

Միսիր Մարդանով — խորհրդի նախագահ, նախկին նախարար։ Իր կենսագրության մեջ նշում է ծննդավայր՝ «Արևմտյան Ադրբեջան», ինչը վկայում է այս ծրագրի պետական հովանավորության մասին:

Էլխան Հուսեյնով — գիտական ուղղության պատասխանատու, ձևավորում է գաղափարախոսության «ակադեմիական հիմքը»։

Ջաբի Բահրամով — պատմաբան, հանդես է գալիս առավել կոշտ հայտարարություններով՝ կասկածի տակ դնելով Հայաստանի պետականության իրավաչափությունը։

Ռամիզ Մեհտիև — նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյա, ըստ տվյալների՝ ներգրավված է ծրագրի փակ հատվածներում, ներառյալ սեփականության պահանջների ձևավորումը։

Նազիմ Մուստաֆա — պատմաբան, զբաղվում է պատմական նարատիվների ձևավորմամբ։

Նախագծի միջազգային աջակցությունը ապահովում են նաև տարբեր երկրների ներկայացուցիչներ՝ քաղաքական, ակադեմիական և հասարակական ոլորտներից։

⸻

ՄԵԴԻԱ ՄԵՔԵՆԱՆ

Ադրբեջանում ստեղծվել է ամբողջական մեդիա համակարգ՝

• «Qərbi Azərbaycan TV» հեռուստաալիք

• Պետական հեռուստատեսությամբ սերիալներ

• Փաստագրական ֆիլմեր, որոնք ներկայացնում են Հայաստանը որպես «Արևմտյան Ադրբեջան»

Այս արտադրանքները տարածվում են նաև միջազգային հարթակներում։

⸻

ԿՐԹԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

2023 թվականից ադրբեջանական դասագրքերում Հայաստանը ներկայացվում է որպես «Արևմտյան Ադրբեջան»։

Դասագրքերում նշվում է, որ Հայաստանը ստեղծվել է «ադրբեջանական հողերի վրա», իսկ պատմությունը ներկայացվում է համապատասխան ձևով։

Քարտեզները վերաձևակերպվել են, և «Հայաստան» բաժինը հաճախ փոխարինվում է «Արևմտյան Ադրբեջան» ձևակերպմամբ։

⸻

Մենք ուսումնասիրել ենք բազմաթիվ փաստաթղթեր, կապեր և գործընթացներ։

Եզրակացությունը հստակ է․

«Արևմտյան Ադրբեջան» հասկացությունը այլևս պարզապես հռետորաբանություն չէ։ Դա բազմաշերտ քաղաքական, տեղեկատվական և դիվանագիտական ռազմավարություն է։

Սկզբում փոխվում են անվանումները։

Այնուհետև՝ պատմությունը։

Եվ վերջում՝ կարող են փոխվել սահմանները։

Հարցը մնում է բաց՝ արդյո՞ք Հայաստանում կձևավորվի այնպիսի իշխանություն, որը կդիմակայի Բաքվի ագրեսիվ նկրտումներին, արդյո՞ք միջազգային հանրությունը կարձագանքի ժամանակին, թե գործընթացները կմտնեն անդառնալի փուլ։