Հայաստանը ներդրումների ու քաղաքական փոփոխությունների սպասելիս. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի կառավարության ձևավորումով ավարտվեց քաղաքական այն երկար շրջափուլը, որն սկսվել էր դեռ 2015 թ. դեկտեմբերին կայացած սահմանադրական հանրաքվեով: Ռուսական Regnum–ի քաղաքական վերլուծաբան Իոսիֆ Կուբատյանի կարծիքով, սահմանադրական այդ փոփոխությունների իրական նպատակը գործող նախագահ Սերժ Սարգսյանի ցանկությունն էր՝ մնալ իշխանության նաև 2018 թ. ապրիլից հետո:

«Այդ առնչությամբ Սարգսյանը պետք է որ խնդիրներ չունենա: Համենայնդեպս ներքին դաշտում նա չեզոքացրել է բոլոր սպառնալիքները: Հանրաքվեն, խորհրդարանական ընտրությունները և Երևանի ավանագու ընտրություններն անցան առանց միջադեպերի, ՀՀԿ–ն բարելավեց իր ցուցանիշները, ու հիմա իշխանությունների խնդիրն է մինչև 2018 թ. կարգի բերել տնտեսությունը: Այդ նպատակով դեռ 2016–ի սեպտեմբերին վարչապետի պաշտոնի համար հրավիրվեց Կարեն Կարապետյանը, ով առաջին հայացքից այնքան էլ ուժեղ չէ քաղաքականության մեջ, փոխարենը համարվում է լավ կառավարիչ»,– կարծում է Կուբատյանը:

Ու քանի որ 2017–ի համար քաղաքական օրակարգ, ըստ էության, ձևավորված չէ, նաև հաշվի առնելով հանգամանքը, որ կառավարությունը պետք է խորհրդարանին ներկայացնի իր գործողությունների ծրագիրը, առաջիկայում մամուլի ու քաղաքական գործիչների ուշադրությունն ուղղվելու է դեպի տնտեսությունը:

Այս առումով ուշագրավ էին Ազգային վիճակագրության տվյալները օտարերկրյա ներդրումների մասին, առավել ևս, որ վարչապետը խոշոր ներդրումներ էր խոստացել առաջիկա տարիների համար:

«Առաջիկա տարիներին Հայաստանում ակնկալվում է 3,2 մլրդ դոլարի ներդրում, որից 850 մլն–ը՝ այս տարի»,– հայտարարել էր վարչապետը:

Սակայն Վիճվարչության հրապարակած թվերը այդքան էլ ոգևորիչ չեն: Եվ այսպես, 2017 թ. առաջին եռամսյակում օտարերկրյա ուղիղ ներդրումները կազմել են 19,7 մլրդ դրամ (մոտ 41 մլն դոլար), ինչը անցած տարվա նույն ցուցանիշից ավելի է 4 մլրդ դրամով: Սակայն աճը հիմնականում գրանցված է օֆշորային գոտիներից: Միայն Ջերսիից ստացվել է 5,7 մլրդ դրամ (11,8 մլն դոլար), իսկ Կիպրոսից՝ 3 մլրդ (6,2 մլն դոլար):

Իսկ եթե վերցնենք ներդրումների զուտ ներհոսքը (ներհոսքի ու արտահոսքի տարբերությունը), ապա այս տարվա առաջին եռամսյակում այդ թիվը կազմել է մինուս 7,5 մլրդ դրամ (15,6 մլն դոլար): Իսկ անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում զուտ ներհոսքը դրական էր՝ 1,7 մլրդ դրամ (3,5 մլն դոլար):

Այս համապատկերում վերլուծաբանն առանձնացնում է Ռուսաստանից եկած ներդրումները: Առաջին եռամսյակում ներդրումների զուտ ներհոսքը դրական է՝ 1,6 մլրդ դրամ: Բայց անցած տարվա համեմատությամբ նվազել է 8 անգամ՝ 12,7 մլրդից հասնելով 1,6 մլրդի: «Այդ ցուցանիշը տնտեսապես շատ վատ է՝ հատկապես հաշվի առնելով վարչապետի խոստումը ներդրումների մասին, որոնք գլխավորապես Ռուսաստանից էին սպասվում»,– գրում է Ի. Կուբատյանը:

Իրականում, վերլուծաբանի կարծիքով, Հայաստանը ներդրումների համար հսկայական ռեսուրս ունի: Սակայն քաղաքական միջավայրը թույլ չի տալիս, որ այդ ներդրումները վերածվեն աշխատատեղերի, ծառայությունների կամ ապրանքների, իսկ դա իր հերթին չի նպաստում երկրի տնտեսական աճին: «Ուստի պետք է ձևավորել համապատասխան միջավայր, քանի որ կապիտալը սիրում է քաղաքական ցածր ռիսկ, իշխանությունների կանխատեսելի վարք, կայուն և բարենպաստ օրենսդրական դաշտ, հարկաբյուջետային ու դրամավարկային քաղաքականություն»,– կարծում է վերլուծաբանը:

Ամփոփելով վերը նշվածը՝ Կուբատյանը կարծիք է հայտնում, որ ամենայն հավանականությամբ Կարեն Կարապետյանի կառավարությանը չի հաջողվի իրականացնել իր ծարգիրը, քանի որ 2015–ի սկզբից նախագահ Սերժ Սարգսյանն իրականացնում է իր իշխանությունը 2018–ից հետո պահելու ծրագիր: Այդ դեպքում Կարապետյանն ունի ընդամենը 10 ամիս: Իսկ կոռուպցիայի ու արտագաղթի նման մակարդակի դեպքում Կարապետյանին 10 տարին էլ չէր հերիքի: Հայաստանին նախևառաջ պետք են քաղաքական փոփոխություններ, ինչն իրականացնելու համար այս պահին ոչ Կարապետյանը, ոչ էլ որևէ մեկը բավարար ուժ չունի:

 Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում