2016 թվականին Հայաստանի 22 հազար 264 քաղաքացի Ռուսաստանի քաղաքացիություն է ընդունել

Ռուսաստանի Պետական դումայի իրավական հարցերով հանձնաժողովը երկարատեւ քննարկումներից հետո երեկ դրական եզրակացություն է տվել օրինագծին, որով առաջարկվում է «Արմատների իրավունքի» հիման վրա Ռուսաստանի քաղաքացիություն տրամադրել ռուսաց լեզվի կրողներին, ովքեր ծնվել են Ռուսական կայսրության եւ նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքում եւ նրանց հետնորդներին ու ազգականներին։ Ավելի վաղ օրինագիծը հավանության էր արժանացել Պետական դումայի ազգությունների հարցերով հանձնաժողովում։ Այդպիսով, խորհրդարանի ԱՊՀ գործերով, եվրասիական ինտերֆրացիայի եւ հայրենակիցների հետ կապերի հարցերով հանձնաժողովի փոխնախագահ Կոնստանտին Զատուլինի եւ Ղրիմի նախկին դատախազ Նատալյա Պոկլոնսկայայի ներկայացրած օրինագիծը անցել է նախատեսված բոլոր ընթացակարգերը եւ առաջիկա մի քանի օրերին ներկայացվելու է Պետական դումայի լիագումար նիստում դրվելու է քվեարկության եւ գրեթե կասկած չկա, որ կընդունվի։

«Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիության մասին» եւ «Ռուսաստանի դաշնության տարածքում օտարերկրյա քաղաքացիների կացության մասին» օրենքներում կատարված փոփոխությունների էական առանձնահատկություններից է այն, որ եթե գործող օրենքի համաձայն՝ Ռուսաստանի քաղաքացիություն ստանալու համար դիմում ներկայացնող օտարերկրացին պետք է հրաժարվեր իր բնակության երկրի քաղաքացիությունից եւ դա հավաստող համապատասխան փաստաթուղթ ներկայացներ Ռուսաստանի պատկան մարմիններին, ապա առաջարկվող նախագծում ունեցած քաղաքացիությունից հրաժարվելու պահանջ չկա։ Հենց այդ պահանջի պատճառով շատ օտարերկրացիներ, որոնք բնակություն են հաստատել կամ աշխատանքային գործունեություն են ծավալում Ռուսաստանի տարածքում չէին ցանկանում ռուսաստանյան անձնագիր ձեռք բերել։

Ի տարբերություն գործող օրենքի, հիմնական չափորոշիչ է դառնալու ոչ թե Ռուսաստանի Դաշնության, այլ Ռուսական կայսրության կամ նախկին ԽՍՀՄ-ի հետ ունեցած կապը եւ ռուսաց լեզվի կրող լինելու հանգամանքը։ Չնայած վերջին տարիներին որոշակիորեն պարզեցված ընթացակարգին՝ Ռուսաստանի քաղաքացիություն կարող են ստանալ միայն այն օտարերկրացիները, ովքեր ՌԴ-ում մշտական բնակություն են հաստատել։ Ընդ որում, քաղաքացիություն ստանալու մասին դիմում կարելի է ներկայացնել միայն կացության իրավունք ստանալուց առնվազն 5 տարի անց։ Այժմ այդ բոլոր սահմանափակումները կարող են վերացվել։

Ռուսաց լեզվի կրող է համարվում այն անձը, որը ազատորեն տիրապետում է ռուսաց լեզվին եւ այն կանոնավոր կերպով օգտագործում է առօրյա կյանքում: Օտարերկրյա քաղաքացու կամ քաղաքացիություն չունեցող անձի ռուսաց լեզվի կրող լինելը ստուգվելու է հարցազրույցի միջոցով: Այսպես օրինակ, ռուսաց լեզվի կրող ճանաչվելու համար հարցազրույցի ժամանակ օտարերկրացիները պետք է կարողանան ապացուցել, որ ունակ են «հասկանալ եւ համարժեք մեկնաբանել վերացական-փիլիսոփայական, մասնագիտական ուղղվածության, հրապարակախոսական եւ գեղարվեստական տեքստեր, այդ թվում՝ ենթատեքստով»: Բացի այդ, դիմումատուն պետք է ապացուցի, որ հասկանում է ներկայացվելիք ռադիո-հեռուստատեսային հաղորդումների բովանդակությունը, ցուցադրվելիք ֆիլմերի, հեռուստաներկայացումների, ռադիոպիեսների հատվածները, հրապարակային ելույթները եւ համարժեք ընկալել ելույթ ունեցողի խոսքի սոցիալ-մշակութային, զգացմունքային առանձնահատկությունները՝ մեկնաբանելով հայտնի արտահայտություններն ու հետին մտքերը:

Նկատի առնելով, որ Հայաստանը ժամանակին եղել է թե Ռուսական կայսրության, ապա նաեւ Խորհրդային Միության մաս՝ Ռուսաստանի քաղաքացիություն կարող է հեշտացված կարգով տրամադրվել Հայաստանի Հանրապետության գրեթե բոլոր քաղաքացիներին։ Օրինագիծն ընդունվելու դեպքում Հայաստանի քաղաքացիներին բավական կլինի միայն ներկայացնել համապատասխան դիմում, հանձնել ռուսաց լեզվի իմացության քննություն։

Եթե օրինագիծը նման տեսքով արժանանա Պետական դումայի հավանությանը, կարելի է կանխատեսել, որ Ռուսաստանում հաստատված տասնյակ հազարավոր հայեր, ինչպես նաեւ Հայաստանում բնակվող հազարավոր քաղաքացիներ, կօգտվեն նոր օրենքի ընձեռած հնարավորություններից եւ Ռուսաստանի քաղաքացիություն կընդունեն: Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարարության երեկ հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2016 թվականին Հայաստանի 22 հազար 264 քաղաքացի Ռուսաստանի քաղաքացիություն է ընդունել։ Համեմատության համար նշենք, որ 2015 թվականին Ռուսաստանի քաղաքացիություն էր ստացել Հայաստանի 18 հազար 653 քաղաքացի։ Այս ցուցանիշով Հայաստանի քաղաքացիները թվով չորրորդն են։

Առաջին տեղում Ուկրաինայի քաղաքացիներն են․ 2016 թվականին Ռուսաստանի քաղաքացիություն է ստացել Ուկրաինայի 100 հազար 696 քաղաքացի (2015 թվականի 67 հազար 400 մարդու դիմաց): Երկրորդ տեղում Ղազախստանն է, որի 37 հազար 837 քաղաքացի անցյալ տարի ռուսաստանյան անձնագիր է ստացել (2015-ին՝ 32 հազար 70 մարդ): Երրորդ տեղում Ուզբեկստանն է․ անցյալ տարի ռուսական անձնագրեր են տրամադրվել կենտրոնասիական այդ հանրապետության 23 հազար 216 քաղաքացիների (2015 թվականին՝ 22 հազար 557): Չնայած ստացած անձնագրերի թվով Հայաստանցի քաղաքացիները թվով չորրորդն են, սակայն եթե համեմատենք նշված երկրների բնակչության թվի հարաբերակցությունը ռուսական անձնագիր ստացողների թվի հետ, ապա ցավով կարելի է արձանագրել, որ հայաստանցիները այդ առումով բացարձակ առաջատար են։

Եվ եթե այսքան թվով հայաստանցի դեռեւս գործող օրենքի սահմանափակումների ու ընթացակարգերն անցնելու պայմաններում Ռուսաստանի քաղաքացիություն է ստացել, ապա դժվար չէ պատկերացնել, թե այդ երկրի քաղաքացիություն ձեռք բերելու ցանկություն հայտնողների թիվը ինչքան կլինի, եթե վերը հիշատակված օրինագիծն օրենքի ուժ ստանա եւ ռուսաստանյան անձնագիրը Հայաստանի քաղաքացիներին տրամադրվի հեշտացված կարգով։ Վերը ներկայացվածը հիմք է տալիս հոռետեսական կանխատեսումներ անել, որ նոր օրենքի ընդունումը նոր թափ է հաղորդելու Հայաստանից դեպի Ռուսաստան արտագաղթին: Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցելուց հետո հայաստանցիներին տրված միգրացիոն եւ աշխատանքային արտոնությունների տրամադրումից հետո ռուսաստանյան անձնագրերը նախկին գրավչությունը չունեն, սակայն քիչ չեն լինի այնպիսիները, ովքեր Հայաստանի քաղաքացիությունից չհրաժարվելու պայմաններում ցանկանան ստանալ նաեւ Ռուսաստանի քաղաքացիություն։