Ջահերով երթը՝ հիշողության, դիմադրության և քաղաքական ուղերձների խաչմերուկում

Ապրիլի 23-ին Երևանի Հանրապետության հրապարակից դեպի Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր մեկնարկած ջահերով երթը այս տարի ևս դարձավ ոչ միայն հիշատակի արարողություն, այլև հստակ քաղաքական և գաղափարական ուղերձների հարթակ։ Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցի նախաշեմին անցկացվող այս ավանդական միջոցառումը, որն այս անգամ կրում էր «Պայքարը շարունակվում է» կարգախոսը, ընդգծեց այն առանցքային միտքը, որ պատմական հիշողությունը հայ հասարակության համար չի սահմանափակվում անցյալով, այլ շարունակում է ձևավորել ներկայի և ապագայի քաղաքական օրակարգը։

Ավանդույթի համաձայն՝ երթը կազմակերպվել էր ՀՅԴ-ի կողմից և համախմբել էր տարբեր քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչների, այդ թվում՝ «Հայաստան» դաշինքի անդամներին։ Հանրապետության հրապարակում տեղի ունեցած խորհրդանշական գործողություններից հետո, այդ թվում՝ Թուրքիայի դրոշի այրումից, մեկնարկեց դեպի Ծիծեռնակաբերդ շարժումը, որը գլխավորում էին հոգևորականները՝ ընդգծելով ազգային-եկեղեցական միասնականության գաղափարը։

Ջահերով երթը տարիների ընթացքում վերածվել է ոչ միայն հիշատակի արարողության, այլև քաղաքական դիրքորոշման արտահայտման ձևի։ Այն ընկալվում է որպես պատասխան այն գործընթացներին, որոնք հանրային որոշ շրջանակների կողմից դիտարկվում են որպես պատմական հիշողության արժեզրկման կամ վերաիմաստավորման փորձեր։ Այս համատեքստում «պայքարի շարունակականության» գաղափարը ստանում է ոչ միայն խորհրդանշական, այլև կոնկրետ քաղաքական բովանդակություն։

Հայոց ցեղասպանության թեման շարունակում է մնալ ազգային ինքնության առանցքային հենասյուներից մեկը։ Դրա միջազգային ճանաչման հարցը ներկայացվում է ոչ միայն որպես պատմական արդարության վերականգնման պահանջ, այլև որպես անվտանգության գործոն։ Այն տրամաբանությունը, ըստ որի՝ չճանաչված ոճիրը կարող է կրկնվելու վտանգ ստեղծել, շարունակում է լայն տարածում ունենալ քաղաքական և հանրային դիսկուրսում։

Միևնույն ժամանակ, տարածաշրջանային իրողությունները, մասնավորապես Թուրքիայի կողմից Հայաստանի շրջափակման շարունակականությունը, այս թեմային տալիս են հավելյալ արդիականություն։ Սահմանների փակ լինելը և դրանց բացման շուրջ առաջ քաշվող պայմանները հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես քաղաքական, այլև արժեքային ճնշման գործիքներ, ինչը խորացնում է պատմական հիշողության և ներկա քաղաքականության միջև կապը։

Երթի ընթացքում շեշտադրվեց նաև այն միտքը, որ ազգային ինքնության պահպանման հարցում առանցքային դեր ունի եկեղեցին։ Այս դիտարկումը, որը հաճախ հնչում է նման միջոցառումների ժամանակ, ընդգծում է եկեղեցու՝ որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև ազգային կառույցի դերը։ Այդ համատեքստում եկեղեցու դեմ ցանկացած ճնշում կամ քննադատություն ներկայացվում է որպես հարված ազգային միասնականությանը։

Այս տարվա ջահերով երթը, որին մասնակցում էին տասնյակ հազարավոր մարդիկ, ցույց տվեց, որ հիշողության քաղաքականությունը շարունակում է մնալ հայաստանյան հասարակական կյանքի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Այն միաժամանակ հանդիսանում է սգի, դիմադրության և ինքնության վերաիմաստավորման հարթակ, որտեղ անցյալը, ներկան և ապագան միահյուսվում են մեկ ընդհանուր օրակարգում։