Հակոբ Սանասարյան. «Մուկն ու կատու են. կատուն հանքատերն է, մուկը՝ ապրանքի տերը. բայց չէ՞ որ այդ հանքերը ժողովրդի սեփականությունն են». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երկու օր առաջ Արդվի համայնքում բնակչությունը փակել էր գյուղ տանող ճանապարհը՝ այդպիսով թույլ չտալով գյուղ մուտք գործել Արդվիում ոսկու հանքի շահագործում իրականացնել փորձող «Միռամ» ՍՊԸ–ի ներկայացուցիչներին: Ըստ Հայաստանի կանաչների միության ղեկավար Հակոբ Սանասարյանի՝ այս քայլը երրորդն էր հայաստանյան վերջին տարիների պատմության մեջ: Գյուղացիների՝ նման միահամուռ պայքարը նախկինում երկու անգամ է արդյունք տվել: Առաջինը մոտ 3 տարի առաջ Լոռու մարզի Ծաղկաշատ և հարևան գյուղերի բնակիչներն էին, ովքեր կտրականապես դեմ արտահայտվեցին իրենց գյուղերի վարչական տարածքներում հանքավայրի բացմանը: Այդ քայլով նրանք կարողացան կանխել խոշորագույն՝ 14 հազար հա անտառների և մշակովի հողերը հանքարդյունաբերության տակ դնելը: Ըստ բնապահպանի՝ նրանք Ախթալայի համարյա հարևանությամբ են ապրում և լավագույնս գիտեին, թե հանքարդյունաբերությունը ինչ աղետալի հետևանքներ է առաջացնում: Իսկ Արդվիի դեպքից էլ մեկ շաբաթ առաջ Գլաձորի և Վերնաշենի բնակիչները «Վայք մետալ» ընկերությանը թույլ չտվեցին իրենց համայնքների տարածքում գտնվող հանքերևակումում հետախուզական աշխատանք կատարել՝ հանրային լսումների ժամանակ կտրականապես մերժելով նախագիծը: Հակոբ Սանասարյանը վստահեցնում է՝ բնակչությունը եթե ցանկանա, կկարողանա զգալի հաջողությունների հասնել: Ասում է, թե առհասարակ նման դեպքերում տպավորություն է, թե մուկն ու կատու են. կատուն հանքատերն է, մուկը՝ ապրանքի տերը: Այն դեպքում, երբ ընդերքի հարստությունները տվյալ վայրում բնակվողների սեփականությունն են: Զարմանալի է, գող–կողոպտողը կարողանում է առյուծ ձևանալ և հեշտությամբ խեղճացնել տեղի բնակչությանը:

Դիտելով նախկին դեպքերը՝ տեսնում ենք, որ մինչ այժմ նման դեպքերում ժողովուրդը հիմնականում լռելյայն լսել է, և պարզ է դառնում, որ այստեղ հաջողությունը մեծավ մասամբ բնակչության շնորհիվ է: Բնականաբար շատ կարևոր է բնապահպանների և հասարակական գործիչների դերը, ովքեր եկան ու սատարեցին արդվեցիներին, բայց եթե ժողովուրդը չլիներ՝ պատկերն այլ կլիներ: Սրա հետ համաձայնելով՝ Սանասարյանն ասաց, թե որտեղ ժողովուրդն արթուն է, ավարտն այսպիսի դրական հետևանքներ է ունենում, բայց հիմնականում մարդկանց խաբեությամբ հիմարացնում են և շեղում հիմնական խնդրից:

– Պարոն Սանասարյան, ինչպե՞ս է լինում, որ մի գյուղում ստացվում է համոզել բնակիչներին, ճնշումների շնորհիվ գործն առաջ տանել, իսկ ձեր նշած դեպքերում՝ մարդիկ մինչև վերջ պայքարում են իրենց իրավունքների համար:

– Արդվի գյուղի բնակչությունը միաձայն դեմ արտահայտվեց, քանի որ նրանց հարևանությամբ գործող Մղարթի ոսկու հանքի շահագործումը գյուղի բնակիչներին շատ բան ցույց տվեց: Նախևառաջ պայթեցումների արդյունքում արդվեցիները խմելու և ոռոգելի ջրի կրկնակի կորուստ ունեցան: Նաև Արդվի գյուղից հեռու չէ Ալավերդին՝ հանքարդյունաբերության ողբերգական վիճակով, որի բնակչությունը թունավոր գազեր ու փոշի է շնչում: Արդվեցիները ռեալ տեսան, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ հանքարդյունաբերությունը այս տարածքներում: Նրանք արդեն բանիմաց էին: Բացի այդ այս գյուղում կան մարդիկ, ովքեր հանքարդյունաբերության ոլորտում մասնագետներ են: Իսկ այլ համայնքներում հանքշահագործողները մեծագույն խոստումներ տալով կարողացան համոզել, թե տեղի բնակիչները շքեղ բնակարաններ, բարձր աշխատավարձ, ապրելու համար բարեկեցիկ պայմաններ կունենան:

– Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում գյուղապետերի դերը՝ իրենց համայնքներում հանքարդյունաբերություն ծավալելու հետ կապված:

– Համարյա բոլոր գյուղապետերը Հանրապետական են, իսկ հանքարդյունաբերությունը ենթակա է ՀՀԿ–ին և իր գլխավորին: Գյուղապետերի դերը ինչքան որ ընտրություններին կեղծիք կատարելու մեջ է, նույնքան էլ՝ ժողովրդին համոզելու, որ հրաժարվեն իրենց ունեցած բնական պաշարներից և հաշտվեն թունավոր միջավայրում ապրելու հետ: Թող ինձ ներեն այն գյուղապետերը, ովքեր զերծ են դրանից: Բայց բոլորս գիտենք, որ գյուղապետերը ընտրություններից հետո հայտարարում են, թե 80–90%–ով կարողացել են ՀՀԿ–ի համար ձայն բերել: Նույնը նաև հանքարդյունաբերության մեջ: Քանի որ հանքերից օգուտներ սպասողը ՀՀԿ–ի գլխավորն ու առաջնորդներն են, այդ առումով զարմանալու ոչինչ չկա: Եթե նրանք ասեն ոչ, դա կնշանակի հրաժեշտ իրենց աթոռին:

– Արդվիի գյուղապետը պատճառաբանում է, թե արձակուրդի մեջ է, հեռախոսով մեկնաբանություններ չի տալիս և կամ այդ հարցի շուրջ չի ցանկանում խոսել՝ բազմաթիվ լրագրողների հարցերն անպատասխան թողնելով: Արդյոք սա ճի՞շտ վարվելաձև է:

– Այս դեպքում հեռախոսազանգերին չպատասխանելով կամ նման խուսափող պատասխաններ տալով՝ արդեն իսկ ցույց է տալիս իր վերաբերմունքը՝ աթոռապաշտությունը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում