Ալեքսանդր Մարկարով. «Թույլ քաղաքական ընդդիմության առկայությամբ ի հայտ են գալիս ծայրահեղ դրսևորումներ». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երեկ լրացավ 2016թ. «Սասնա ծռեր» խմբի կողմից Երևանի Էրեբունու ՊՊԾ գունդը գրավելու մեկ տարին: Անցած մեկ տարվա ընթացքում ի՞նչ փոխվեց հանրության քաղաքական ու հասարակական կյանքում, ի՞նչ հետևություններ եղան և այլ հարցերի շուրջ «Փաստը» զրուցել է քաղաքագետ Ալեքսանդր Մարկարովի հետ:

Ալեքսանդր Մարկարովն ասում է, որ հարձակումից հետո գնահատականներն ունեին տարբեր ուղղություններ. մի մասն ընդունում էր սա որպես մի արարք, որն իրականացրին բարի նպատակներ ունեցող մարդիկ, բայց արեցին դա չար ձևով: Մի մասն էլ համարում էին դա անօրինական գործողություն, որը դրդված արել էին մի խումբ մարդիկ՝ ելնելով իրենց պատկերացումներից իրականության վերաբերյալ:

Ըստ Մարկարովի՝ այս իրադարձությունը եղել է հաստատումն այն իրավիճակի, որ կա հանրության մեջ, երբ առկա է դժգոհություն տարբեր ուղղություններով: Նրա խոսքով խնդիրը կայանում է նրանում, որ ոչ ուժեղ քաղաքական ընդդիմության առկայության կամ բացակայության պարագայում ստեղծվում են իրավիճակներ, երբ ծայրահեղ դրսևորումներն ի հայտ են գալիս որպես հնարավոր սցենարներից մեկը:

«Ոչ ոք չի բացառում, որ նաև կանոնավոր քաղաքական կյանքի պարագայում այդպիսի իրադարձությունները չեն բացառվում, սակայն երբ քաղաքական այլընտրանքների ներկայացման ճանապարհները դժվարանում են կամ սահմանափակ են, այդպիսի իրադարձությունների հավանականությունը ավելի է մեծանում»,– նշեց նա:

Քաղաքագետի կարծիքով՝ այն ինչ–որ իմաստով արձագանք էր ապրիլյան իրադարձություններին: Ըստ նրա՝ այն մի կողմից արձագանք է քաղաքականության, երկրի ներսում տեղի ունեցող իրավիճակին, մյուս կողմից էլ՝ հետապրիլյան իրավիճակին, երբ անհրաժեշտ է եղել տեսնել որոշակի պատասխաններ մեր անվտանգության հարցերի հետ կապված:

Մարկարովը նաև նշում է, որ «Սասնա ծռերի» անդամները բացարձակապես այն մարդկանց շարքին չէին պատկանում, ովքեր այդ հարցերի պատասխանը պիտի ներկայացնեին, բայց այն, որ պատասխանները պիտի ներկայացվեին հանրությանը լիովին հասկանալի էր և դրա պահանջարկը կար:

Ըստ մեր զրուցակցի՝ հուլիսյան դեպքերի արձագանքը մենք տեսանք սեպտեմբերին, երբ փոփոխության ենթարկվեց կառավարությունը: Այստեղ, սակայն, ըստ նրա՝ միանշանակորեն պետք չէ ընկալել, որ կառավարության փոփոխությունը դա արձագանքն է հուլիսյան այս իրադարձության, բայց պատճառահտևանքային կապեր կարող ենք տեսնել:

«Մենք տեսանք նաև քաղաքական այլ զարգացումներ: Տեսանք զանգված, որն ավելի քննադատաբար, բայց բարի–դրացիական է մոտենում իրավիճակին, և այս քննադատության նպատակը կայանում է փոփոխությունների, բարեփոխումների իրականացումը: Այս իմաստով վերջին խորհրդարանական ընտրությունները ցույց տվեցին հանրության մեջ գոյություն ունեցող այլ ջրբաժաններ»,– նկատեց Ալեքսանդր Մարկարովը:

Հարցին, թե հասարակության մտածողության մեջ ինչ–որ բան փոխվե՞լ է և «Սասնա ծռերի» անդամների կալանավորումից հետո մարդիկ կվախենա՞ն ըմբոստանալ, թե բողոք ունենալու դեպքում միևնույն է դուրս կգան հրապարակ, պատասխանեց, որ հանցագործություն կատարող մարդիկ շատ լավ գիտեն, թե ինչ են անում:

«Եթե խոսում ենք «Սասնա ծռերի» մասնակիցների գործողությունների և դրա հետևանքների մասին, ապա այդ մարդկանց մոտ իրականության ընկալումը էականորեն տարբերվում էր հանրության մեծամասնության ընկալումից: Գիտակցում էին, որ կատարում են քրեորեն պատժելի գործողություն՝ անկախ նրանից բարի կամ ոչ բարի ցանկություններ ունեին: Բայց արդյոք այս գործողությունը հիմք է հանդիսանալու մտածելու, որ այլևս նրանք չեն կրկնվելու:

Խնդիրը կայանում է նրանում, որ մարդիկ մտածում են, թե ստեղծված իրավիճակի մեջ հնարավոր է դիմել տարբեր քայլերի՝ կոնվենցիոնալ և ոչ կոնվենցիոնալ: Կոնվենցիոնալ պայքարի միջոցները բողոքի ակցիաներն ու ցույցերն են: Բայց տվյալ դեպքում հանդիպեցինք ոչ կոնվենցիոնալ, ռազմականացված գործողության, որը ցանկացած երկրում՝ անկախ նրանից, թե ինչպիսի վարչակարգ է, պատժելի է: Ցանկացած երկրում կան մարդիկ, ովքեր ունեն նման տրամադրվածություն, բայց այլ հարց է, թե տրամադրվածությունից կանցնե՞ն կոնրետ գործողության: Տվյալ դեպքում տեսանք, որ անցան գործողության և ստացան համապատասխան ռեզոնանսը, որը դրսևորվեց և հանրային կարծիքի մեջ, և հետագա քաղաքական գործողության մեջ»,– նշեց Մարկարովը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում