Ընտրակաշառքը, որպես հիբրիդային ռեժիմի հետևանք. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մեր հյուրն է սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը

– Պարոն Ադիբեկյան, ժողովուրդը զանգվածաբար իր ընտրակաշառքը վերցրեց ու գնաց ընտրությունների: Ի՞նչ եք կարծում` ինչպիսի՞ տրամադրությունների մեջ է այժմ: Դեռ այդ տասական հազարների էյֆորիայի մե՞ջ է, թե դուրս է եկել նրանից:

– Չէ, դուրս է եկել: Որովհետև տասը հազարն արդեն ծախսել են: Այն ծախսելը մեկ–երկու օրվա պատմություն էր: Եվ ես չեմ կարծում, թե այդ տասը հազարով եղանակ էր ստեղծվում: Պարզապես նրանց համար հիմա վատն այն է, որ հաջորդ ընտրությունները հինգ տարի հետո են լինելու:

– Իսկ, համենայն դեպս, նրանց մոտ այդ հերոսական լինելու զգացողությունը, որ կարողացան տասը հազար դրամ աշխատել, դեռ պահպանված կլինի՞:

– Մի մասը կարծում է, որ ընտրակաշառք վերցնելն իր համար խաղ է: Կատակի նման մի բան է` վերցրեցինք, գնացինք այսպես արինք, այնպես արինք…

Մարդ էլ կա, որ, իրոք, լրջորեն է վերաբերվում փող վերցնելուն:

Ընտրակաշառք բաժանողներից մեկն անձամբ է ինձ ասել, որ եթե փող վերցնող տասը հոգուց մեկն էլ իրենց ձայն տա, ապա իրենք գոհ կլինեն: Որովհետև գիտեն, որ, միևնույն է, ինը հոգին իրենց դեմ են քվեարկելու:

Այնպես որ, ընտրակաշառքն ընտրությունների վրա ազդող բան չէ: Բայց վատն այն է, որ դրանով բնակչությունը թերահավատ է դառնում ընտրովի իշխանությունների նկատմամբ: Եվ այս ընտրակաշառք բաժանելու փաստի ողջ տխուր հետևանքը հենց դա է` ընտրովի իշխանությունն ընտրողի աչքում իր վստահության վարկանիշն իջեցնում է:

Իհարկե, մարդիկ կան, որ գնում ու իրենց կամքով են քվեարկում: Բայց կան և մարդիկ, որ ընտրակաշառքով են քվեարկում: Եվ այս` ազնվորեն քվեարկության գնացած մարդը մտածում է, որ ոչ բոլորն են իր նման քվեարկել, որ մարդիկ ծախված են, բոլորն էլ ընտրակաշառք են վերցրել ու նոր գնացել քվեարկության:

Ու այս դեպքում է արդեն, որ ընտրովի իշխանության վարքագիծը լրջորեն անկում է ապրում:

– Իսկ դա ինչպիսի՞ հետևանք կարող է ունենալ մեր պետության համար:

– Ոչ մի հետևանք: Դա ոչ առաջին անգամն է, ոչ էլ վերջին անգամը:

Մեր նման երկրներում, որտեղ բնակչությունը բևեռացված է փոքրաքանակ հարուստների ու մեծաքանակ աղքատների միջև, ընտրակաշառքը դեռ երկար ժամանակ կմնա:

– Այսինքն` եթե խոսում ենք, որ ընտրակաշառքի միջոցով բարոյալքում ենք ժողովրդին, ճիշտ չէ:

– Ժողովրդի բարոյականությունն ինչպես կա, այնպես էլ կմնա: Եվ բարոյականության առումով ընտրակաշառքը վճռական գործոն չէ:

– Ժողովրդին առանձնապես բարոյապես չենք փչացնում:

– Առանձնապես` ոչ: Որովհետև փչացողը փչանում է: Ով էլ մի քիչ ամուր է` մերժում է: Ասում է` դռան զանգը տվեցին, դռները փակեցի, հլա մի հատ էլ հետևներից հայհոյեցի:

Մեկն էլ կա` խաղ է խաղում: Օրինակ՝ մեր վարորդն ասում է` երկու կուսակցությունից փող եմ վերցրել, բայց ձայնս տվել եմ երրորդին: Նաև ասաց` չնայած այդ առաջարկողներից մեկին շատ կցանկանայի ձայնս տալ: Բայց քանի որ եկել ու ինձ ուզում են կաշառել, դրա համար մտածեցի` ձայնս իրենց չեմ տա:

Ահա, նաև այսպիսի վերաբերմունք էլ կա:

– Եվ, ի՞նչ եք կարծում` այս ամբողջ խաղի մեջ, եթե այդպես բնութագրենք, ժողովուրդը հաղթո՞ղ դարձավ, պարտվո՞ղ դարձավ…

– Եթե չկա իրական ժողովրդավարություն վերևում` իշխանության վերնախավում և եթե չկա երկխոսություն ընդդիմության ու իշխանական հատվածների միջև, ապա այս ներքևի մասի ժողովրդավարությունն իմաստը կորցնում է:

Ուստի դրա համար է, որ մեր երկրի ռեժիմը համարում են հիբրիդային: Որտեղ ավտորիտար ռեժիմն ընկերակցում է ժողովրդավարական ընտրական համակարգի հետ:

Մենք սա պետք է հասկանանք ու աստիճանաբար փորձենք եղածը վերանայել:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում