Ռուբեն Սաֆրաստյան. «Թուրքիան չի ստանձնի Ադրբեջանին ագրեսիայի մղող երկրի դերը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի Թուրքիա այցի շրջանակներում պաշտոնապես կհայտարարվի Թուրքիայում կառուցվելիք ատոմակայանի շինարարության աշխատանքների մեկնարկի մասին: Թուրքիայում Ռուսաստանի մասնակցությամբ կառուցվող «Ակույու» ԱԷԿ–ում ռուսական ներդրումների ընդհանուր ծավալը կկազմի 22 միլիարդ դոլար։ Համաձայնագիրը պաշտոնական Մոսկվան և Անկարան ստորագրել են դեռևս 2010 թվականին, կառուցման աշխատանքները պետք է սկսվեն այս տարի:

Գնահատելով Թուրքիայի և ՌԴ–ի ներկայիս հարաբերությունները, այս ծրագրում զուտ տնտեսակա՞ն, թե, այնուամենայնիվ, քաղաքական ենթատեքստեր կան: Թուրքագետ Ռուբեն Սաֆրաստյանի կարծիքով՝ քաղաքական նշանակությունը միանշանակ է:

«Թուրքիան, լինելով ՆԱՏՕ–ի անդամ, փաստորեն, ատոմակայանների շինարարությունը սկսում է Ռուսաստանի հետ գործարք կնքելով: Սա քաղաքական բավականին մեծ նշանակություն ունի: Մյուս կողմից, այս գործարքը վկայում է, որ ՌԴ–ի և Թուրքիայի հարաբերությունները համագործակցության առումով բավականին խորացել են, կամաց–կամաց ռազմավարական նշանակություն են ձեռք բերում: Նման մեծ գործարքով երկրները ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական առումով են իրար հետ կապվում: Ռուսաստանը շահագրգռված է թե՛ գործարքով, և թե՛ Թուրքիայի հետ համագործակցությունը խորացնելու առումով»,– «Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց թուրքագետը:

Նրա խոսքով՝ այս գործարքը պետք է դիտարկել ոչ թե մեկուսի, այլ մի շարք այլ գործարքների շրջանակներում, որոնք նույնպես միլիարդների են հասնում. «Նկատի ունեմ «Թուրքական հոսք» նախագծի շուրջ գործարքը: Այն նախատեսում է նախ ռուսական գազը Սև ծովի հատակով հասցնել Թուրքիա, մյուս մասով էլ՝ Սև ծովի հատակի վրայով անցնող գազատարով ռուսական գազը հասցնել Եվրոպա: Եթե սրան էլ ավելացնենք C–400 հակաօդային համակարգերի առաքումը Թուրքիա, նշանակում է, որ երկու երկրների համագործակցությունը հետզհետե ռազմավարական նշանակություն է ստանում: Մյուս կողմից, իհարկե, սա չի նշանակում, որ Թուրիքան հրաժարվում է ՆԱՏՕ–ի անդամ, ինչպես նաև ԱՄՆ–ի և Արևմուտքի դաշնակիցը լինել: Ամբողջ հարցն այն է, որ Թուրքիան մեծ նշանակություն ունի ԱՄՆ–ի համար թե՛ իր աշխարհագրական դիրքի, թե՛ իր բանակի, և թե՛ այլ հանգամանքների առումով: Ամերիկացիներին դուր չի գալիս այս գործարքներից և ոչ մեկը, բայց նրանք ստիպված են համակերպվել Թուրքիայի հետ: Ես չեմ բացառում, որ ամերիկացիների կողմից որոշակի քայլեր կձեռնարկվեն, և դրանք չեն լինի միայն հայտարարությունների մակարդակով: Նրանք ցույց կտան, որ դժգոհություն ունեն Թուրքիայի՝ իրենց դաշնակցի նման գործարքներից: Տեսնենք, թե ինչ ընթացք կլինի»:

Հարցին, թե տարածաշրջանում ի՞նչ ազդեցություն կունենա այս համագործակցությունը, Ռ. Սաֆրաստյանը պատասխանեց. «Թեև ՌԴ–ն, Թուրքիան և Իրանը Սիրիայի պարագայում շատ դեպքերում տարբեր մոտեցումներ ունեն, մենք տեսնում ենք, որ այդ հարցում Թուրքիա–Ռուսաստան–Իրան համագործակցության ձևաչափ է ստեղծվել: Այս ձևաչափն իր դրական ազդեցությունն ունեցավ Սիրիայի իրադրության վրա՝ հաջողվեց բավականին հաջողությունների հասնել «Իսլամական պետության» դեմ պայքարում: Այստեղ ոչ միայն ՌԴ–Թուրքիա, այլև ՌԴ–Թուրքիա–Իրան համագործակցություն կա: Սա զարմանալի ձևաչափ է. երեք երկրներն էլ տարածաշրջանում ունեն իրարամերժ մոտեցումներ, բայց կարողացել են տվյալ հարցում մոտեցնել իրենց դիրքորոշումները: Այդ ձևաչափը դեռևս հաջողությամբ պահպանվում է, թեև չեմ կարող ասել, որ ապագայում ևս կպահպանվի, որովհետև, ինչպես նշեցի, շահերը շատ դեպքերում իրարամերժ են»:

Նա շեշտեց, որ Թուրքիան շատ լավ օգտվում է ՌԴ–ի հետ իր համագործակցությունից. «Եվ, ըստ էության, Ռուսաստանն աչքերը փակում է Թուրքիայի կողմից Սիրիայի նկատմամբ առկա ագրեսիայի նկատմամբ: Ինչպես, ցավոք սրտի, փակում են նաև ԱՄՆ–ն ու Արևմուտքը»:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին ու մասնավորապես Արցախի խնդրին, Ռուբեն Սաֆրաստյանի խոսքով, այս համագործակցությունը հիմնականում ազդեցություն չի կարող ունենալ:

«Բացատրեմ՝ ինչո՞ւ: Նախ՝ Թուրքիան ներգրավված է սիրիական այս ամբողջ գործընթացում: Մյուս կողմից, ներգրավված լինելով ՌԴ–ի հետ նշված խոշոր ծրագրերի իրականացման աշխատանքներին, Թուրքիան չի խաղա և չի ստանձնի Ադրբեջանին ագրեսիայի մղող երկրի դերը: Համենայն դեպս, չի խաղա այդ դերն այն ժամանակահատվածում, երբ նաև Թուրքիա–ՌԴ–Իրան համագործակցությունն է շարունակվում: Այս առումով, եթե Ադրբեջանը խոշոր ագրեսիա ցուցաբերի Հայաստանի դեմ, այն պայմանավորված կլինի զուտ Ադրբեջանի իշխանությունների որոշումներով: Ես չեմ բացառում, որ Ադրբեջանում ընտրությունների նախօրեին տեղի իշխանությունները նման ագրեսիա կկազմակերպեն Արցախի դեմ»,– ընդգծեց թուրքագետը:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում