Վահագն Խաչատրյան. «Ներսում ներդրում չկա, դրսից էլ չի լինի». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանում բարենպաստ ներդրումային և բիզնես միջավայր է: Վարչապետ Կարեն Կարապետյանը «ՌԻԱ Նովոստի»–ին տված հարցազրույցում նման գնահատական է տվել և խոսել նաև «Հայաստանի ներդրողների ակումբի» ճանապարհային քարտեզի, ինչպես նաև էներգետիկայի ոլորտում սպասվելիք ներդրումային ծրագրի մասին:

Տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանի կարծիքով, սակայն, այսօր թե՛ բիզնես միջավայրի, թե՛ ներդրումների առումով գործ ունենք հակառակ իրավիճակի հետ:

«Ներդրողների մոտ վստահությունը ոչ թե ավելացել է, այլ նվազել: Առհասարակ նոր կառավարության հետ ինչ–որ սպասելիքներ, ակնկալիքներ են ունենում ներդրողները: Բայց հիմա արդեն չկան այդ սպասելիքները: Մարդիկ հասկացել են, որ նոր կառավարությունը ոչ մի փոփոխություն չի մտցրել և ոչ մի քայլ չի արել ներդրումների համար ավելի բարենպաստ պայմաններ ստեղծելու համար: Իսկ եթե բարենպաստ իրավիճակի մասին են խոսում, ապա դրան զուգահեռ պետք է ներկայացնեն, թե ի՞նչ չափանիշներից ելնելով է նման արդյունք գրանցվել»,–«Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը:

Վահագն Խաչատրյանի խոսքով՝ ներդրումներ անելու համար մի քանի չափանիշներ կան:

«Եթե վերցնենք օրենսդրական դաշտը, ապա այդ առումով իրավիճակն ավելի է վատթարացել: Անընդհատ օրենքներ են փոխվում, բայց խելամիտ օրենքներ չկան: Եթե չափանիշ ենք դիտարկում խաղաղությունը, ոչ մի փոփոխություն այդ առումով ևս չի եղել: Հայաստանը նույն՝ ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղ իրավիճակում է գտնվում: Հաջորդ չափանիշը ցածր հարկերն են, իսկ մենք գիտենք, թե այդ տեսանկյունից ինչ է կատարվում: Եթե նայենք Հարկային օրենսգիրքը, կտեսնենք, որ այդ առումով այն լավ բաներ չի խոստանում»,–նշեց նա՝ հավելելով, որ պետք է հաշվի առնել ևս մեկ հանգամանք:

«Պետք է մեր հարևան երկրների իրավիճակը դիտարկենք՝ արդյոք ավելի բարենպաստ պայմաններ կա՞ն, թե ոչ: Համեմատության համար վերցնենք Վրաստանը, որտեղ ներդրումների համար շատ ավելի բարենպաստ իրավիճակ է, քան Հայաստանում: Այս տարի ևս մոտ մեկուկես միլիարդ դոլարի ներդրում կլինի այնտեղ, իսկ ՀՀ–ում՝ միգուցե առավելագույնը 400 միլիոն, չգիտեմ: Նույն ներդրողի համար երկու քաղաքների միջև 300 կմ հեռավորությունը որևէ նշանակություն չի ունենա: Երբ ինքը ներդրում անելու ընտրության առաջ կանգնի՝ կգնա Վրաստան: ՀՀ–ն այն երկիրը չէ, որտեղ ներդրողների համար բարենպաստ միջավայր է: Նման հայտարարությունների համար ես հիմք չեմ տեսնում»,–ընդգծեց տնտեսագետը:

Մեր զրուցակիցը շեշտեց, որ թանկացումները, և այդ հանգամանքով պայմանավորված գնային ֆոնը միանշանակ բացասական ազդեցություն կունենան ներդրումների վրա, քանի որ այս ամենի մեջ է մտնում նաև հարկային քաղաքականությունը. «Իհարկե, ինֆլյացիան գրավիչ է այն առումով, որ եթե մարդիկ ներդրում են անում, կուզեն ավելի արագ իրենց գումարները հետ տանել: Բայց երբ ինֆլյացիան կապված է ոչ թե տնտեսական գործունեության, այլ երկրի միջավայրի, այսինքն՝ մոնոպոլացված շուկայի, օլիգարխիկ տնտեսական համակարգի, հովանավորչության հետ, ապա այդ դեպքում ներդրումներ ուղղակի չեն լինի»:

Ինչ վերաբերում է «Հայաստանի ներդրողների ակումբին», էներգետիկայի ոլորտում նախատեսվող ներդրումներին, Վ. Խաչատրյանը նշեց. «Այդ ներդրումները պարզապես ապահովագրված են, դրանք հովանավորչության հետևանք են: Այդ բնագավառում իրականացվող ներդրումներն առանց իշխանության հետ առանձին կուլիսային համաձայնությունների կամ պայմանավորվածությունների չեն լինում: Դրանք զուտ տնտեսական գործունեության արդյունք չեն»:

Վահագն Խաչատրյանի դիտարկմամբ՝ ներդրումների մասին խոսելիս պետք է հաշվի առնել նաև ներքին ներդրումները. «Ներսում ներդրումներ չկան, իսկ եթե ներսում ներդրում չկա, դրսից էլ չի լինի: Մակրոտնտեսական ցուցանիշներում կա կապիտալ ներդրումներ–ՀՆԱ հարաբերություն ցուցանիշ: 2003–2004 թթ. այդ ցուցանիշը մոտ 40% է եղել: Հիմա այդ ցուցանիշը մոտ 18,3–18,1% է: Սա հուշում է, որ տնտեսության մեջ առողջ մթնոլորտ չկա: Եթե նշված ցուցանիշը 25%–ից պակաս է, ուրեմն, երկրում զարգացում չկա, իսկ նման պարագայում ներդրումային իրավիճակի մասին ընդհանրապես չի կարելի խոսել»:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում