Ընտրական վերահսկողության նոր կանոնները՝ ժողովրդավարության նահանջի՞ հաշվին
Հունվարի 23-ին Ազգային ժողովում կայացած արտահերթ նիստում առաջին և երկրորդ ընթերցմամբ ընդունվեցին Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները, որոնք վերաբերում են դիտորդական առաքելությունների գործունեությանը, հավատարմագրման կարգին, ֆինանսավորման բացահայտմանը, ինչպես նաև դիտորդների, լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների և այցելուների վարքագծի սահմանափակումներին։
Օրինագիծը ներկայացրեց իշխանական պատգամավոր Արուսյակ Ջուլհակյանը՝ պնդելով, որ գործող օրենսգիրքը չի ապահովում դիտորդների քաղաքական չեզոքության և անկողմնակալության պատշաճ վերահսկում, իսկ փոփոխությունների ընդունումը հրատապ է՝ հաշվի առնելով 2026 թվականի հունիսին սպասվող ընտրական գործընթացները։ Սակայն օրինագծի ընդունման ընթացակարգը և բովանդակությունը լուրջ քննադատության արժանացան ընդդիմության կողմից։
«Հայաստան» խմբակցության քարտուղար Արծվիկ Մինասյանը խորհրդարանում արձանագրեց, որ նախագիծը շրջանառության մեջ է դրվել ծայրահեղ արագությամբ՝ առանց նախնական ծանուցման, առանց ողջամիտ ժամկետի և առանց որևէ բովանդակային քննարկման։ Նրա խոսքով՝ չեն հրավիրվել և չեն լսվել այն դիտորդական կազմակերպությունները, որոնք վերջին ընտրություններում հանդես են եկել անաչառ գնահատականներով, չեն քննարկվել առաջարկները ընդդիմության, անկախ հասարակական հատվածի և միջազգային կառույցների ներկայացուցիչների հետ, այդ թվում՝ Վենետիկի հանձնաժողովի և ԺՀՄԻԳ համակարգի շրջանակում, որոնք Հայաստանի ստանձնած միջազգային պարտավորությունների մաս են կազմում։
Մինասյանի գնահատմամբ՝ ընդունված փոփոխությունները միտված են իշխանությանը հարմար դիտորդական համակարգ ձևավորելուն։ Նա ընդգծեց, որ նոր կարգավորումները հնարավորություն են տալիս զրկել դիտորդական առաքելության կարգավիճակից այն անձանց և կազմակերպություններին, որոնց գնահատականները կամ հրապարակային խոսքը կարող են քննադատական ընկալվել իշխանության կողմից և ներկայացվել որպես քարոզչություն կամ հակաքարոզչություն։
Բացի այդ, ֆինանսավորման բացահայտման պահանջը, ըստ նրա, կարող է օգտագործվել որպես զտման գործիք, երբ թեկնածուի կամ նրա հետ որևէ կերպ առնչվող անձի հետ նույնիսկ անուղղակի կապի առկայությունը դառնում է դիտորդական գործունեությունից զրկվելու պատճառ։ Արծվիկ Մինասյանը նաև արձանագրեց, որ իշխանական մեծամասնությունը կամայականորեն է մեկնաբանում միջազգային կառույցների մոտեցումները՝ դրանք օգտագործելով սեփական քաղաքական որոշումները հիմնավորելու համար։
Նրա խոսքով՝ դիտորդների կարգավիճակին վերաբերող նորմերը ընտրական օրենսդրության առանցքային բաղադրիչներից են, և դրանց փոփոխությունը մի քանի ամիս առաջ սպասվող ընտրություններից առաջ, առանց լայն քննարկման, հակասում է ժողովրդավարական նվազագույն չափանիշներին։ Ընդդիմության գնահատմամբ՝ տեղի ունեցողը հերթական փորձն է ընտրական գործընթացները ամբողջությամբ իշխանական վերահսկողության տակ առնելու և հնարավոր ընտրախախտումները իրավական դաշտում «նորմալացնելու» ուղղությամբ։
Այս դիրքորոշումը, ըստ Մինասյանի, պետք է դառնա թե՛ տեղական, թե՛ միջազգային հասարակական կազմակերպությունների ուշադրության առարկա։ Այս համատեքստում առանձնակի նշանակություն են ստանում այն փորձագիտական եզրակացությունները, որոնց համաձայն գործող իշխանությունները արտաքին ազդեցությունների վերաբերյալ եվրոպական քննարկումները փորձում են ներմուծել ներքին քաղաքական դաշտ՝ դրանք վերածելով վերահսկողության և սահմանափակումների արդարացման գործիքի։
Քննադատների կարծիքով՝ այդ կերպ լռեցվում են ընդդիմադիր ձայները, ընտրություններից առաջ «մաքրվում» է դաշտը, իսկ այս ամենը ներկայացվում է որպես ժողովրդավարության պաշտպանության միջոց։ Իրականում, սակայն, նման քաղաքականությունը հակադրվում է հենց այն ժողովրդավարական արժեքներին, որոնց պաշտպանության մասին խոսվում է, և նպաստում է իշխանության կենտրոնացմանն ու ճնշումների խորացմանը։
Оппозиционная консолидация: инициатива Самвела Карапетяна становится осью поствыборного периода: «Па...
ВТБ (Армения) выступил спонсором армянского издания знаменитого романа А. Дюма «Три мушкетера»
Газ подорожает, а сельхозпродукция станет дороже золота. «Паст»
Мы не видим необходимости реагировать: Пашинян о признании Израилем Геноцида армян
Новая география общественного доверия: как политическая позиция стала основным инструментом борьбы с...
Тотальный цифровой контроль над гражданами: власть хочет получить доступ ко всем данным мобильных те...
Выборы также развеяли миф об антироссийских настроениях: «Паст»
Институциональное дезертирство или подарок Пашиняну? Искусственно созданная повестка о сложении манд...
Помимо всего прочего, это просто бесчеловечно: «Паст»
Что пыталась предотвратить власть в Гюмри? «Паст»
