English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading PlatformCustomer Appreciation Day in Gyumri: IDBankSolis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
All Timeline »
Politics

Հայաստանի տնտեսական ակտիվության կառուցվածքի գորշ ու հակասական պատկերը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի տնտեսական ակտիվությունը 2025 թվականի առաջին կիսամյակում գտնվում է մի վիճակում, որը կարելի է բնութագրել մի կողմից՝ որպես հակասական, իսկ մյուս կողմից՝ բազմաշերտ։

Տարեսկզբի դանդաղումը, որը պայմանավորված էր ինչպես արտաքին տնտեսական գործոններով, այնպես էլ ներքին կառուցվածքային խնդիրներով, մարտից սկսած որոշ չափով մեղմվեց՝ առավելապես ծառայությունների և շինարարության ոլորտների աճի շնորհիվ։ Այս երկու ճյուղն էլ հիմնականում համարվում է «ոչ արտահանելի», ինչը նշանակում է, որ դրանց աճը մեծապես պայմանավորված է ներքին պահանջարկով, ներդրումներով և մասնավոր հատվածի ակտիվությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, եթե խորքային առումով ենք գնահատում իրավիճակը, ապա ակնհայտ է դառնում, որ Հայաստանի տնտեսության ակտիվության շարժիչ ուժերը ներկայում հիմնականում ներքին են, մինչդեռ արտահանման վրա հիմնված ճյուղերը, որոնք պետք է ապահովեին կայուն և երկարաժամկետ աճ, շարունակում են մնալ անկման դաշտում։

Արդյունաբերության դերը տնտեսական ակտիվության մեջ զգալիորեն նվազել է։ Այս ճյուղի նպաստումը տնտեսական աճին արդեն իսկ բացասական է՝ կազմելով մոտ -2,1 տոկոսային կետ։ Արդյունաբերության ընդհանուր արտադրանքի թողարկումն ընկել է շուրջ 12,1 %-ով՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, ինչը բավականին մտահոգիչ է։ Այս անկումը հիմնականում պայմանավորված է մշակող արդյունաբերության կրճատմամբ, որը երկար ժամանակ համարվել է տնտեսության այն հատվածներից մեկը, որը կարող էր ապահովել ավելացված արժեք և արտահանման ծավալների աճ։

Սակայն, եթե նախկինում ոսկու վերաարտահանումը և դրա շուրջ ձևավորված օրակարգը թույլ էր տալիս ապահովել տնտեսական աճի որոշակի ցուցանիշներ, ապա ներկայում այդ գործոնի չեզոքացումն արդեն ջրի երես է հանում իրական պատկերը։ Արդյունքում պարզվում է, որ ոսկու վերաարտահանումից ստացված արդյունքը ոչ միայն ժամանակավոր էր, այլև տնտեսական բազայի ամրապնդման առումով գրեթե զրոյական նշանակություն ուներ։ Բայց նախորդ տարիներին այն ստեղծել էր կեղծ աճի պատրանք՝ գովերգվելով իշխանությունների կողմից որպես վերամշակման և ավելացված արժեքի ստեղծման մոդել, թե իբր այն ոչ թե ոսկու պարզ վերաարտահանում է, այլ իրականում հումքը ներմուծվում է ՀՀ, անցնում վերամշակում և հետո միայն որպես պատրաստի արտադրանք արտահանվում՝ զգալիորեն նպաստելով տնտեսական ակտիվության աճին։ Իսկ ներկայում իշխանությունները հակառակի մասին են փորձում պնդել՝ այս անգամ ձգտելով ապացուցել, որ վերաարտահանման գործոնը նույնիսկ վտանգավոր էր տնտեսության համար, քանի որ ստեղծում էր կախվածություն մի գործընթացից, որն ամբողջությամբ պայմանավորված էր արտաքին շուկաների կոնյուկտուրայով։

Ու պատահական չէ, որ ոսկու վերաարտահանման էյֆորիայի ներքո արդյունաբերության ճյուղերն անտեսվել են։ Օրինակ՝ այսպիսի պայմաններում մշակող արդյունաբերության տարբեր ուղղություններ հայտնվել են ծանր վիճակում։ Անկում են գրանցել նաև այնպիսի կարևոր ենթաոլորտներ, ինչպիսիք են խմիչքների արտադրությունը, ոչ մետաղական հանքային արտադրատեսակների արտադրությունը և հագուստի արտադրությունը։ Սա վկայում է ոչ միայն ներդրումային միջավայրի խնդիրների, այլ նաև ներքին շուկայի սահմանափակ հնարավորությունների մասին։

Բացի արդյունաբերությունից, լուրջ խնդիրներ կան արտաքին առևտրի ոլորտում։ 2025 թվականի առաջին կիսամյակում արտահանման և ներմուծման ցուցանիշները գտնվում են խոր անկման փուլում։ Սա պայմանավորված է ինչպես տարածաշրջանային լոգիստիկ սահմանափակումներով, այնպես էլ արտաքին պահանջարկի անկմամբ։ Ռուսաստանի հետ առևտրային հարաբերություններում ժամանակ առ ժամանակ առաջ եկող խնդիրները, արևմտյան շուկաներ մուտք գործելու դժվարությունները, ինչպես նաև Իրանի ուղղությամբ տարանցման սահմանափակումները զգալիորեն նվազեցրել են արտահանման հնարավորությունները։

Այս իրավիճակում Հայաստանի տնտեսությունը մեծապես կախված է դարձել ծառայությունների ոլորտից, մասնավորապես՝ ՏՏ և բիզնես ծառայություններից, ինչպես նաև շինարարությունից, որտեղ առկա են որոշակի դրական միտումներ՝ պայմանավորված թե՛ մասնավոր ներդրումներով, թե՛ բնակարանաշինության ակտիվացմամբ։

Բյուջետային քաղաքականության առումով նույնպես պատկերը միանշանակ չէ։ 2025 թվականի առաջին կիսամյակում պետական բյուջեի փաստացի եկամուտները կազմել են մոտ 1,433.1 մլրդ դրամ, սակայն պաշտոնական դրամաշնորհները պակասել են պլանավորվածից շուրջ 29,4 %-ով։ Սա պայմանավորված է նպատակային դրամաշնորհային ծրագրերի ցածր կատարողականությամբ, ինչը վկայում է կառավարման և ծրագրերի իրագործման խնդիրների մասին։ Միևնույն ժամանակ, բյուջեի այլ եկամուտները գերազանցել են ինչպես պլանավորված, այնպես էլ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի մակարդակները՝ հիմնականում բանկերում և այլ ֆինանսական հաստատություններում ժամանակավոր ազատ միջոցների տեղաբաշխումից ստացված տոկոսավճարների աճի հաշվին։

Սա, իր հերթին, հուշում է, որ պետությունը կուտակել է ազատ միջոցներ, բայց վարվող հարկաբյուջետային քաղաքականության արդյունքում փաստացի զսպվել է տնտեսության զարգացումը, քանի որ այդ միջոցները չեն ուղղվել տնտեսության որոշակի հատվածներ՝ դրանց զարգացմանը խթան հաղորդելու համար։

Պետական բյուջեի ծախսերի թերակատարումը մտահոգիչ է, քանի որ տնտեսական դանդաղման պայմաններում կառավարության հիմնական գործիքը կարող էր լինել ավելի ակտիվ ֆիսկալ քաղաքականությունը։ Սակայն, երբ ծախսերը հետաձգվում են կամ իրականացվում ոչ լիարժեք, տնտեսության վերականգնման տեմպերը դանդաղում են։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven...

1

 Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month

2

 Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank

3

 AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025

4

 “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Acro...

5

 "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick...

6

 Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank

7

 Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages

8

 Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank

9

 EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia

10
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll