English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading PlatformCustomer Appreciation Day in Gyumri: IDBankSolis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
All Timeline »
Politics

Մտահոգիչ ու անորոշ վիճակ՝ անշարժ գույքի եւ հիպոթեքային ոլորտներում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանում անշարժ գույքի շուկան և հիպոթեքային վարկերի ոլորտը վերջին տարիներին անցել են զգալի փոփոխությունների ու դինամիկ զարգացման շրջան։ Անշարժ գույքի շուկայի ձևավորումը մեծապես պայմանավորված է եղել ինչպես երկրի ընդհանուր տնտեսական վիճակով, այնպես էլ բնակչության եկամուտների մակարդակով, արտագաղթի ու ներգաղթի դինամիկայով, ներդրումային միջավայրի փոփոխություններով, պետական քաղաքականության առաջնահերթություններով եւ ֆինանսական ինստիտուտների գործունեությամբ։ Այս բոլոր գործոնները փոխկապակցված կերպով ազդում են թե՛ պահանջարկի, թե՛ առաջարկի, թե՛ գների ձևավորման, թե՛ հիպոթեքային վարկերի հասանելիության եւ ծառայությունների որակի վրա։ Սակայն նախորդ տարիների բումը տեղի է տալիս ոլորտում դանդաղեցման  վերադասավորումների՝ հիմնականում պայմանավորված Երևանում եկամտային հարկի վերադարձի ծրագրի սահմանափակումներով։ Սա մի կողմից՝ հանգեցրել է հիպոթեքային վարկերի աճի կտրուկ նվազմանը, տոկոսադրույքների բարձրացմանը եւ շուկայի ընդհանուր ապակայունացմանը, մյուս կողմից՝ այսպիսի իրավիճակը մարզերի համար նոր հնարավորություններ է բացում, իսկ մայրաքաղաքում սպեկուլ յատիվ ռիսկերի դաշտ, որտեղ անշարժ գույքի գների աճը չի դադարում նույնիսկ այն պարագայում, երբ պահանջարկի նվազում է նկատվում։

Ինչ-որ առումով շուկայում առկա գներն արհեստականորեն ուռճացված են և չեն արտահայտում շուկայում առկա իրավիճակը։ Նույնիսկ անտոկոս և տարաժամկետ վճարումների համակարգի ներդրման տարբերակները լուծում չեն առկա իրավիճակին։ Մի շարք մասնագետներ այսպիսի իրադրությունը համեմատում են անշարժ գույքի շուկայում և շինարարության ոլորտում գերտաքացման կամ շարունակ փչվող փուչիկի հետ, որի պայթելը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ մեր տնտեսության համար՝ իր հետ ներքև քաշելով մյուս ոլորտները։

Առանց այդ էլ Երևանում արդեն իսկ անշարժ գույքի շուկայի ակտիվության նվազում է նկատվում։ Քանի որ այս տարվանից արդեն դադարեցվում էր մայրաքաղաքում եկամտային հարկի վերադարձի ծրագիրը, 2024 թվականի վերջին մեծ թվով պոտենցիալ գնորդներ շտապեցին օգտվել այդ համակարգից, որը դեռ չէր դադարեցրել իր գործողությունը։ Այս միտումը հանգեցրեց վարկերի պորտֆելի կտրուկ աճի, ինչի արդյունքում 2024 թվականի ընթացքում բանկերում հիփոթեքային վարկերի ծավալն ավելացավ մոտ 29 %-ով։ Սակայն 2025 թվականի առաջին կիսամյակում վարկային պորտֆելի աճի նվազման միտումն արդեն ակնհայտ է, հիպոթեքային վարկերի ընդհանուր ծավալը հասավ միայն 1,5 տրիլիոն դրամի՝ տարեսկզբի համեմատ աճելով ընդամենը 4,4 %-ով։

Մյուս կողմից էլ՝ Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տվյալները ցույց են տալիս, որ նոր հիպոթեքային վարկերի տրամադրումը կրկնակի նվազել է՝ վերադառնալով իր «նորմալ» մակարդակին՝ առանց պետական սուբսիդիաների խթանման։ Դանդաղեցումը հատկապես ակնհայտ է Երևանում, որտեղ հիպոթեքային վարկերի ծավալն աճել է ընդամենը 2,6 %-ով՝ կազմելով 1,1 տրիլիոն դրամ, մինչդեռ մարզերում աճը հասել է 10 %-ի՝ հասնելով 0,4 տրիլիոն դրամի, ինչը ցույց է տալիս պահանջարկի տեղաշարժը դեպի երևանամերձ քաղաքներ, ինչպես, օրինակ՝ Աբովյան, Հրազդան, Ծաղկաձոր ու Էջմիածին։ Երևանին մոտ քաղաքներում նորակառույցներն առաջարկում են ավելի մատչելի գներ, և դեռևս գործում է եկամտային հարկի վերադարձի ծրագիրը, որը խրախուսում է ինչպես տեղացիներին, այնպես էլ երևանցիներին՝ ներդրումներ կատարել այդտեղ։

Այնուամենայնիվ, ընդհանուր շուկայի աճը մնում է սահմանափակ, քանի որ բանկերը, զգուշավորությամբ մոտենալով ռիսկերին, բարձրացրել են տոկոսադրույքները 1,2 տոկոսային կետով՝ հասցնելով 14.9 %-ի 5 տարուց ավելի ժամկետով դրամային վարկերի համար, ինչը վարկերը դարձնում է ավելի թանկ և պակաս գրավիչ պոտենցիալ գնորդների համար։ Այսպիսով դժվարացվում են մարդկանց համար բնակարան գնելու պայմանները։ Բայց հետաքրքրական է, որ բանկային համակարգի ընդհանուր վարկային պորտֆելը հասել է 7 տրիլիոն դրամի՝ աճելով 10 %-ով տարեսկզբի համեմատ, ինչը ցույց է տալիս, որ, չնայած հիպոթեքային հատվածի դանդաղեցմանը, այլ սեգմենտները, ինչպես սպառողական վարկերը և բիզնես վարկերը, շարունակում են աճել։

Միևնույն ժամանակ, հիպոթեքային շուկայի բումի մարումը հանգեցրել է սպասարկման ոլորտի ակտիվացմանը, որտեղ բանկերն ավելի շատ կենտրոնանում են գործող վարկերի սպասարկման վրա։ Իսկ շինարարական ընկերությունները դանդաղեցնում են նոր նախագծերը Երևանում՝ տեղափոխվելով մարզեր, որտեղ պահանջարկն աճում է, ինչն էլ ստեղծում է նոր հնարավորություններ տեղական տնտեսության համար։

Բայց ցավալին այն է, որ շինարարության վերելքը, մեծ հաշվով, նկատելի չէ Երևանից հեռու գտնվող կամ սահմանամերձ համայնքներում։ Այնինչ գերկենտրոնացվածությունից խուսափելու, երկրի համաչափ զարգացման ու անվտանգության ապահովման տեսանկյունից շատ մեծ նշանակություն ունի նաև մարզերի հեռավոր բնակավայրերի տարբեր հատվածներում բնակարանաշինությունը։ Բնակավայրեր կան, որտեղ խորհրդային ժամանակահատվածից այս կողմ հատուկ բնակարանաշինական ծրագրեր չեն իրականացվել։ Անհրաժեշտ է, որ պետությունը հատուկ խթաններ ստեղծի ծայրամասային բնակավայրերում բնակարան ձեռք բերելու համար։

Մյուս կարեւոր մտահոգիչ հարցն այն է, որ անշարժ գույքի շուկայում մեծ անհամաչափություն է առկա։ Մինչ ֆինանսական հնարավորություններ ունեցող քաղաքացիները կարողանում են մեծ թվով բնակարաններ ձեռք բերել, այն մարդիկ, որոնք իրապես բնակարանային ապահովման խնդիր ունեն, ի վիճակի չեն լինում գոնե մեկ փոքրիկ բնակարան ձեռք բերել։

Սա ազդում է նաև երկրի դեմոգրաֆիկ պատկերի վրա, քանի որ բազմաթիվ երիտասարդներ հետաձգում են իրենց ամուսնությունը, մինչեւ բնակարանային խնդիրը լուծված չլինի։ Երիտասարդ ընտանիքներին մատչելի բնակարանով ապահովելու ծրագիրը այս տեսանկյունից բավարար չէ։ Նախ՝ պետք է երիտասարդներին բնակարանով ապահովել, որպեսզի դա ևս նպաստող գործոն դառնա երիտասարդ ընտանիքների ձևավորման համար։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven...

1

 Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month

2

 Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank

3

 AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025

4

 “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Acro...

5

 "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick...

6

 Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank

7

 Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages

8

 Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank

9

 EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia

10
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll