English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
IDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” CampaignUnibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yieldAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 ProjectsIDBank and Idram participate in Career City FestAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects Grant Akopian Appointed CEO and Chairman of the Management Board of Converse Bank Travel in comfort with the Mastercard World "Travel" Cards from Unibank Ucom Supports Free FPV Drone Training for Teenagers by the ArmDrone Community AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBankThe Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGOUcom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation FellowshipUnibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia. “A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient EquipmentUcom Offers Virtual Cloud Server (VPS) ServiceIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME SectorUp to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium CardsAcba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreementIDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGOIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of ArmeniaConverse Bank Receives STP Excellence Award Once AgainUnibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offer
All Timeline »
Politics

Համակարգային խնդիրների ստվերը ֆինանսական գործառնությունների իրականացման ոլորտում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Աշխարհում ֆինանսական ոլորտը վերջին տարիներին զգալի առաջընթաց է գրանցել՝ դառնալով տնտեսությունների կայունության և զարգացման կարևոր բաղադրիչներից մեկը: Ֆինանսական համակարգի հիմնական նպատակը տնտեսության այլ հատվածների և բնակչության ֆինանսական կայունության ապահովումն է, ինչը հատկապես կարևոր է զարգացող տնտեսություն ունեցող երկրի համար:

Եթե նույնիսկ պետությունը հարուստ լինի ռեսուրսներով, սակայն չկարողանա կայուն ու արդյունավետ աշխատող ֆինանսական համակարգ ստեղծել, չի կարող նաև խթանել տնտեսության զարգացումն ու բարեկեցիկ կյանք ապահովել քաղաքացիների համար։ Վերցնենք Արգենտինայի օրինակը, որն ահռելի տարածք ունի, հանքային ռեսուրսներ ու մարդկային կապիտալ, բայց կայուն ֆինանսական համակարգ չձևավորելու արդյունքում մեկ ճգնաժամից մյուսն է թևակոխում։

Ու ինչպես ցանկացած ժամանակակից համակարգ, ֆինանսական գործառնությունների ոլորտը նույնպես կառուցված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների վրա, որոնք նոր հնարավորություններ են բացում ֆինանսական համակարգի զարգացման տեսանկյունից, բայց, միևնույն ժամանակ, իրենց հետ բերում են խոցելիություն։ Իսկ առցանց ֆինանսական գործառնությունները վերջին տարիներին, ինչպես բազմաթիվ երկրների դեպքում, Հայաստանում ևս դարձել են ֆինանսական համակարգի անբաժանելի ու կրիտիկական մասը: Թվայնացման և տեխնոլոգիաների զարգացման հետ մեկտեղ, բանկերն ու վճարային համակարգերը սկսել են առաջարկել ծառայություններ, որոնք թույլ են տալիս հաճախորդներին իրականացնել վճարումներ, փոխանցումներ և ֆինանսական այլ գործարքներ առանց ֆիզիկական ներկայության: Սա հատկապես կարևոր է Հայաստանի նման երկրի համար, որտեղ խրախուսվում են անկանխիկ վճարումները՝ ստվերային տնտեսության դեմ պայքարելու, թափանցիկության բարձրացման և գործարքների արագացման նպատակով:

Այնուամենայնիվ, չնայած բանկային համակարգի բավական կայացածությանը, առցանց գործառնությունների աճը բերել է նաև նոր մարտահրավերներ, այդ թվում՝ տեխնիկական խափանումներ, կիբեռանվտանգության ռիսկեր և համակարգերի հուսալիության հետ կապված խնդիրներ: Այս խնդիրներից ամենաուշագրավը ArCa վճարային համակարգում տեղի ունեցած խափանումներն են, որոնք արդեն պարբերական են դարձել։ Որոշ ակի պարբերականությամբ նման խնդրի ենք բախվում, իսկ դա խորապես ազդում է հանրության վստահության և տնտեսական գործընթացների վրա: Ու այնպես չէ, որ գործ ունենք ինչ-որ երկրորդական վճարային պլատֆորմի հետ։ ArCa-ն՝ որպես վճարային քարտերի միասնական հարթակ, երկրի ներքին ֆինանսական ենթակառուցվածքների անկյունաքարերից մեկն է։ Այն միավորում է բանկեր, վճարային ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններ և այլ շահագրգիռ կողմեր՝ ապահովելով քարտային գործառնությունների հուսալիությունը, արագությունն ու միջբանկային փոխադարձ ճանաչելիությունը։

Թեև ArCa համակարգը երկար տարիներ համարվել է կայունություն ապահովող առանցք հայկական բանկային համակարգում, վերջերս տեղի ունեցած խափանումը ևս ցույց տվեց, որ համակարգի թվային ենթակառուցվածքները հագեցված չեն ճգնաժամային դիմադրողականության կամ արագ վերականգնվելու մեխանիզմներով։ Հերթական խափանումը մի քանի ժամվա ընթացքում ստիպեց հազարավոր քաղաքացիների ու տնտեսվարողների դադարեցնել առևտուրը, ի զորու չլինել կատարել քարտային վճարումներ և առցանց փոխանցումներ կամ դրանց համար երկար սպասել։ Ու մինչ խանութներում, սրճարաններում, բժշկական հաստատություններում և նույնիսկ հասարակական տրանսպորտում քարտով վճարումները դարձան անհնար կամ խիստ սահմանափակ, դա պատճառ դարձավ հանրային դժգոհության ալիքի հասունացման համար: Ըստ որում, խափանումների հստակ պատճառներն այդպես էլ չբացահայտվեցին: Չնայած ժամեր անց համակարգի աշխատանքը մասամբ վերականգնվեց, որոշ խնդիրներ, մասնավորապես բանկային հավելվածներում և քարտից քարտ փոխանցումներում, շարունակեցին պահպանվել:

Այս խափանումները լուրջ հետևանքներ ունեցան ինչպես անհատ քաղաքացիների, այնպես էլ տնտեսության վրա: Անկանխիկ վճարումների վրա հիմնված տնտեսությունում նման խափանումները կարող են հանգեցնել զգալի ֆինանսական կորուստների: Օրինակ՝ առևտրի կենտրոններում և խանութներում վաճառքները կտրուկ նվազեցին, քանի որ սպառողները չկարողացան վճարել իրենց քարտերով: Հասարակական տրանսպորտում ուղևորները բախվեցին խնդիրների՝ փորձելով ձեռք բերել էլեկտրոնային տոմսեր, ինչը խաթարեց նրանց ամենօրյա ռիթմը:

Ավելին, այս խափանումներն, ընդհանուր առմամբ, բացասաբար են անդրադառնում անկանխիկ վճարումների նկատմամբ հանրության վստահության վրա: Իսկ ո՞վ պետք է պատասխանատու լինի այդպիսի խափանումների համար, այդպես էլ մնում է անհայտ։

Մյուս կարևոր խնդիրն այն է, որ նման խափանումները կարող են ազդել նաև երկրի ընդհանուր ներդրումային գրավչության վրա։ Ֆինանսական ենթակառուցվածքների հուսալ իությունն ու թափանցիկությունը ներդրողների համար առաջնային ցուցանիշներից են։ Նրանց համար անհրաժեշտ է, որ պետության ֆինանսական հենքը աշխատի անխափան, տեղեկատվական անվտանգության ու տեխնիկական պաշտպանության պատշաճ մակարդակով։ Եթե նման խափանումները շարունակական դառնան կամ չվերլուծվեն խորքային մակարդակով, ապա դրանք կարող են ձևավորել կասկածամիտ մթնոլորտ՝ թե՛ տեղական, թե՛ արտասահմանյան ներդրողների շրջանում, որքան էլ բանկային համակարգն ինքնին վստահություն ներշնչի։

Նմանատիպ իրավիճակը բացահայտում է մի շարք համակարգային խնդիրներ: Նախ՝ ֆինանսական համակարգի թվայնացումը, չնայած իր առավելություններին, պահանջում է ավելի հուսալի ենթակառուցվածքներ, որոնցից ամենակարևորը պաշտպանական շերտերի ստեղծումն է՝ խափանումների կամ կիբերհարձակումների ժամանակ այդ հատվածները գործարկելու նպատակով։ Տեխնոլոգիական խափանումները ցույց են տալիս, որ ներկայիս համակարգը բավարար ճկունություն և կայունություն չունի: Այնինչ, մեզ նաև նորարարական լուծումներ են անհրաժեշտ։

Մյուս կարևոր քայլն այն է, որ Հայաստանի ֆինանսական համակարգը պետք է դիվերսիֆիկացնի իր վճարային ենթակառուցվածքները՝ նվազեցնելու կախվածությունը մեկ օպերատորից: Այս խնդիրների լուծումը պահանջում է համակարգային մոտեցում, ներառյալ ներդրումները տեխնոլոգիաներում, մասնագետների վերապատրաստումը և կարգավորող մարմինների ավելի ակտիվ դերակատարությունը: Ավելին, հարկ է պահպանել նաև կանխիկի շրջանառության մեծ ծավալը, որի դեպքում վճարային համակարգի խափանումներն էական ազդեցություն ունենալ չեն կարող ֆինանսական գործառնությունների իրականացման ժամանակ։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 IDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” Campaign

1

 The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ Foundation

2

 EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee

3

 Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue”

4

 Grant Akopian has been elected to the AmCham Board

5

 Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future

6

 “Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’

7

 AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market

8

 Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers

9
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market “Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’
Economy
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program Up to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium Cards Acba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreement
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll