English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the DiasporaNew Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyanIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBankWith the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New FormatThe Power of One Dram — to Mathemik NGO
All Timeline »
Economy

«Սև ոսկուց» դեպի կարմիր և մոխրագույն. Պղինձն ու մոլիբդենը՝ տնտեսության նոր շարժիչներ

Տեխնոլոգիաների արագ զարգացման և ավելի կայուն էներգիայի ձևերին գլոբալ անցման ֆոնին առանձնահատուկ կարևորություն են ձեռք բերում այնպիսի հիմնական ռեսուրսներ, ինչպիսիք են պղինձն ու մոլիբդենը: Այս մետաղներն ավելի ու ավելի կարևոր դեր են խաղում էլեկտրոնիկայի, էլեկտրամոբիլների, էներգիայի պահպանման համակարգերի, ինչպես նաև պաշտպանական արդյունաբերության արտադրության մեջ: Նրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները դրանք դարձնում են անփոխարինելի նոր տեխնոլոգիական լուծումներում, ինչը նպաստում է պահանջարկի և աշխարհի խոշորագույն տնտեսությունների հետաքրքրության կայուն աճին:

Այսօր Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) ելույթ ունենալով՝ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի (ԶՊՄԿ) գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ, Հայաստանի Հանրապետության հանքագործների և մետալուրգների միության նախագահ Վարդան Ջհանյանը խոսեց այն մասին, թե ինչպես է տեխնոլոգիական առաջընթացն ազդում պղնձի և մոլիբդենի արժեքի վրա, ինչպես նաև ինչ տնտեսական և աշխարհաքաղաքական հետևանքներ կարող է ունենալ այս միտումը:

Պղնձի դարաշրջան. հայացք Հայաստանից

«Ըստ բոլոր կանխատեսումների՝ առաջիկա ժամանակաշրջանը կլինի պղնձի դարաշրջան»,- վստահ է Ջհանյանը: Նրա խոսքով՝ եթե վերջին հարյուր տարիների ընթացքում մարդկությունն ու միջազգային տնտեսությունն ապրել են նավթի դարաշրջանում, ապա վերջին տարիներին մենք ականատես ենք դառնում, թե ինչպես է այն տեղը զիջում վերականգնվող էներգետիկայի դարաշրջանին: Իսկ այդ անցումը, ինչպես նշեց Ջհանյանը, անհնար է առանց հանքարդյունաբերության զարգացման, մասնավորապես՝ պղնձի արդյունահանման:

«Հաշվարկների համաձայն՝ ներկայումս պղնձի համաշխարհային շուկայի ծավալը գնահատվում է 200 միլիարդ դոլար, մինչդեռ նավթի շուկան կազմում է մոտ 3 տրիլիոն դոլար: Սակայն մինչև 2050 թվականը, զրոյական արտանետումների հասնելու սցենարի իրականացման դեպքում, պղինձը կգերազանցի նավթին իր նշանակությամբ և տնտեսության մեջ ունեցած բաժնով: Նավթի դերը աստիճանաբար կնվազի»,- ընդգծեց նա:

Ջհանյանը նաև ուշադրություն հրավիրեց ընթացիկ փոփոխությունների վրա, որոնք նկատելի են նույնիսկ առօրյա կյանքի մակարդակով:

«Այսօր Երևանի փողոցներում մենք տեսնում ենք ավելի ու ավելի շատ էլեկտրամոբիլներ: Կանխատեսումների համաձայն՝ մի քանի տարի անց դրանք կկազմեն մեքենաների մեծամասնությունը: Կսկսվի լայնամասշտաբ էլեկտրիֆիկացում, և համաշխարհային տնտեսությունն անցում կկատարի հիմնականում արևային, հողմային և այլ վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող էլեկտրաէներգիայի»,- ասաց նա:

Այս համատեքստում, նրա խոսքով, սպասվում է պղնձի նկատմամբ պահանջարկի զգալի աճ: Ջհանյանը հղում կատարեց S&P Global-ի հետազոտությանը, որտեղ վերլուծվել են սցենարներ ինչպես բարձր, այնպես էլ ցածր առաջարկի պայմաններում: Երկու դեպքում էլ պահանջարկը զգալիորեն գերազանցում է առաջարկը, ինչը հանգեցնում է դեֆիցիտի և գների աճի:

«Օրինակ՝ մինչև 2035 թվականը պղնձի դեֆիցիտը համաշխարհային շուկայում կարող է կազմել 1,5-ից մինչև 10 միլիոն տոննա»,- նշեց նա:

«Ոչ նավթային» դարաշրջանի մեկ այլ կարևոր տարր է մոլիբդենը, նշեց Վարդան Ջհանյանը՝ հիշեցնելով, որ Հայաստանը հարուստ է նաև այս ռազմավարական կարևոր մետաղով: Թեև ներկայումս դրա օգտագործումն այդքան լայն չէ, սակայն առաջիկա տարիներին այնպիսի տեխնոլոգիաների զարգացումը, ինչպիսիք են հողմային և արևային էլեկտրակայանները, էապես կփոխեն իրավիճակը: Դա կհանգեցնի նրան, որ մոլիբդենի նկատմամբ պահանջարկը կաճի արագ տեմպերով և, Ջհանյանի խոսքով, որոշակի պահի կարող է նույնիսկ գերազանցել պղնձի նկատմամբ պահանջարկը:

Հղում անելով միջազգային վերլուծական կազմակերպությունների կանխատեսումներին՝ նա նշեց, որ մինչև 2040 թվականը մոլիբդենի համաշխարհային պահանջարկը կավելանա երեք անգամ: Արդյունքում կարող է ձևավորվել զգալի դեֆիցիտ, քանի որ համաշխարհային հանքարդյունաբերությունը չի կարողանում մոլիբդենի արդյունահանման ծավալներն ավելացնել այդպիսի մասշտաբներով:

Հնարավորությունները մնում են չիրացված

«Այս ֆոնին Հայաստանի հանքարդյունաբերության ներուժը, չնայած բոլոր հեռանկարներին, օգտագործվում է հեռու լինելով լիարժեքից»,- նշեց Վարդան Ջհանյանը Երևանի պետական համալսարանում իր ելույթի ժամանակ:

Նրա խոսքով՝ 2014 թվականից ի վեր հանքարդյունաբերության բաժինը Հայաստանի ՀՆԱ-ի կառուցվածքում մնում է 3-4% մակարդակում, մինչդեռ ոլորտի բաժինը ընդհանուր վճարված հարկերի ծավալում կազմում է միջինում 11%:

«2024 թվականի տվյալներով՝ խոշորագույն հարկատուների ցուցակում առաջին տեղում է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը (ԶՊՄԿ), որը վճարել է մոտ 102 միլիարդ դրամի հարկեր: 25-րդ տեղում է Ագարակի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը: Տրամաբանորեն, երկրորդ կամ երրորդ տեղում կարող էր լինել Lydian Armenia ընկերությունը, սակայն, մի շարք, հիմնականում սուբյեկտիվ պատճառներով, այն դեռ չի գործում և ցուցակում չկա»,- պարզաբանեց Ջհանյանը:

Նա հավելեց, որ հիմնականում երկրում խոշորագույն հարկատուները շարունակում են մնալ առևտրային ընկերություններն ու կոմերցիոն բանկերը:

«Սա նշանակում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում առկա հանքարդյունաբերության ներուժը մասամբ է իրացվում: Եթե զարգացումը տեղի ունենար խելամտորեն և հետևողականորեն, ապա խոշորագույն հարկատուների ցուցակում կլիներ առնվազն 3-4 խոշոր ընկերություն այս ոլորտից»,- ընդգծեց նա:

Ջհանյանի խոսքով՝ 2013 թվականից ի վեր Հայաստանում արդյունահանման ծավալները գրեթե չեն աճում: Փոքր աճ գրանցվել է միայն 2017 թվականին՝ Թեղուտի հանքավայրի գործարկման շնորհիվ:

«Այսօր ոլորտում գործում են բազմաթիվ ընկերություններ, սակայն իրենց մասշտաբներով դրանք տասնյակ անգամ զիջում են ԶՊՄԿ-ին: Սա Հայաստանի միակ ընկերությունն է, որը հայտնի է միջազգային հանքարդյունաբերական շրջանակներում: Lydian Armenia-ն ունի ներուժ դառնալու երկրորդ նման ընկերություն»,- ասաց նա:

Ջհանյանը անդրադարձավ նաև ոլորտի մասշտաբների վերաբերյալ հասարակական ընկալմանը. «Այսօր Հայաստանում շատերի մոտ տպավորություն է ստեղծվում, որ հանքարդյունաբերությունը շատ զարգացած է, որ մենք ունենք բազմաթիվ հանքեր: Սակայն, համաշխարհային բանկի հետազոտության համաձայն, հանքերով հագեցվածության ցուցանիշով Հայաստանը նույնիսկ առաջին հարյուր երկրների մեջ չի մտնում»:

Հանքարդյունաբերությունը՝ պարտքային բեռը նվազեցնելու ռեսուրս

Երևանի պետական համալսարանում իր ելույթի ժամանակ Վարդան Ջհանյանն անդրադարձավ նաև պետական պարտքի թեմային և դրա ազդեցությանը տնտեսության վրա: Նրա խոսքով՝ Հայաստանում հաճախ համեմատում են պետական պարտքի և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը այնպիսի երկրների ցուցանիշների հետ, ինչպիսիք են Ճապոնիան կամ Եվրոպական միության պետությունները՝ պնդելով, որ պարտքի մակարդակը գտնվում է ընդունելի սահմաններում:
Սակայն, ընդգծեց նա, բաց է թողնվում կարևոր մանրամասնություն. «Այդ պարտքի սպասարկումն Արմենիայի համար շատ ավելի թանկ է արժենում, քան այն երկրների համար, որոնց հետ համեմատում են: Պատճառը մեզ համար ավելի բարձր տոկոսադրույքներն են: Արդյունքում՝ Հայաստանի դեպքում հարկային բեռը զգալիորեն ավելի մեծ է»:

Այս կապակցությամբ նա արդյունաբերության, և մասնավորապես՝ հանքարդյունաբերության զարգացումը համարեց պարտքային բեռը նվազեցնելու և ազգային տնտեսությունն ամրապնդելու արդյունավետ միջոցներից մեկը: Ջհանյանի կարծիքով՝ դրա համար անհրաժեշտ է գործել երեք ուղղությամբ՝ գործող ընկերությունների կողմից արդյունահանման ծավալների ավելացում, արդեն իսկ շահագործման պատրաստ հանքերի գործարկում և նոր հանքավայրերի հայտնաբերման նպատակով լայնածավալ երկրաբանական հետախուզական աշխատանքների իրականացում:

«Նման աշխատանքներ Հայաստանում լիարժեք ծավալով չեն իրականացվել Խորհրդային Միության փլուզումից հետո: Մենք պետք է լրացնենք այդ բացը: Հաշվի առնելով, որ դա կպահանջի մեծ ներդրումներ և ժամանակ, նշանակալի արդյունքները, ամենայն հավանականությամբ, կզգան արդեն հաջորդ սերունդները»,- նշեց նա:

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times

1

 Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding

2

 “We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified...

3

 Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank

4

 Safe Workplace as a Guarantee of Development

5

 IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool

6

 The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the Stat...

7

 Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia

8
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025 IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Economy
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank Up to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalary AraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with Mastercard
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll