«Եթե որևէ ընկերություն ցանկանա գալ ու ներդրումներ անել վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում, մեր դռները բաց կլինեն նրա առջև». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մեր հյուրն է Հայաստանի վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամի տնօրեն Արմեն Մելկիկյանը

– Պարոն Մելկիկյան, խնդիր է դրված Հայաստանում զարկ տալ վերականգնվող էլեկտրաէներգիայի զարգացմանը: Օրենսդրական դաշտը պատրա՞ստ է դրա համար և, ընդհանրապես, ի՞նչ անելիքներ կան այդ առումով:

– Կան շատ մեծ անելիքներ: Եվ արդեն իսկ արվում են: Հատկապես վերջին երկու տարիների ընթացքում օրենսդրական առումով լուրջ նախաձեռնություններ են եղել: Եվ այդ ամենն ուղղված է եղել համապատասխան միջավայրի ձևավորմանը:

– Իսկ վերականգնվող էներգետիկայում օգտագործվող տեխնոլոգիաները կա՞ն, թե դրանք նոր խոսք են լինելու գիտության մեջ:

– Տեխնոլոգիաները, իհարկե, կան: Հանրահայտ մեծ կազմակերպություններն արդեն իսկ օգտագործում են դրանք: Բայց միաժամանակ գնալով առավել կատարելագործվում են: Եվ տեխնոլոգիական զարգացումների հիմնական փնտրտուքը վերաբերվում է նախ և առաջ ստացվող էներգիայի ինքնարժեքին. որքան այն փոքր կլինի ի վերջո:

Ընդհանրապես, աշխարհում նոր հոգեբանություն է ձևավորվում. մանկուց մարդը դաստիարակվում է էներգիան խնայելու հոգեբանությամբ: Եվ որքան գնա, այս մոտեցումն առավել մասսայական է դառնալու: Օրինակ, այսօր մտածում են համակարգչային խաղ ստեղծել, որը փոքրուց երեխային կսովորեցնի էներգախնայողության կանոններն ու սկզբունքները:

– Իսկ բացի դաստիարակչական աշխատանքները, մեր երկրում իրականացվո՞ւմ են նման բնույթի կոնկրետ ծրագրեր:

– Բնականաբար, իրականացվում են: Համաշխարհային բանկի աջակցությամբ` մեր հիմնադրամն իրականացնում է էներգախնայողության մեծ ծրագիր: նախ և առաջ ծրագիրը վերաբերվում է պետական շենք–շինություններին: Համապատասխան միջոցներ ենք տրամադրում հիմնարկներին, որպեսզի կատարեն իրենց շենքերի ջերմամեկուսացման աշխատանքները: Նախապես, իհարկե, ուսումնասիրելով, թե որտե՞ղ և ի՞նչ ճանապարհով են ամենամեծ կորուստները տեղի ունենում: Փաստորեն, արտոնյալ պայմաններով ստեղծում ենք ֆինանսական գործիքներ, որոնք և ուղղում ենք էներգախնայողության աշխատանքներին: Եվ ո՞րն է էականը. էներգիան խնայելու միջոցով խնայում են ֆինանսական միջոցներ, որով էլ և վերադարձնում է իրենց վերցրած գումարը:

– Մեր հայ գիտնականները ևս ինչ–որ նախագծեր առաջարկում են: Հնարավո՞ր է դրանք ևս օգտագործվեն:

– Ամեն ինչ էլ հնարավոր է: Բայց մշտապես պետք է հաշվի առնենք, որ ապրում ենք շուկայական միջավայրում, այսինքն` ամեն ինչ թելադրում է շուկան: Եթե տեսնենք, որ մեր գիտնականի աշխատանքը շուկայում մրցունակ է, ապա անշուշտ նախապատվությունը դրանց կտրվի: Եվ այս դեպքում էլ` որպես առաջնային խնդիր, դիտարկվելու է ինքնարժեքի հարցը:

– Իսկ հեռանկարում դուք խնդիր դրե՞լ եք ձեր առջև, որ տեխնոլոգիաների պատվեր տաք նաև մեր գիտությանը: Ո՛չ թե միայն ներկրեք դրսից:

– Անշուշտ, պետությունը մշտապես փորձում է խթանել իր տեղական արտադրությունը: Դա աքսիոմա է: Պարզապես միջազգային աշխարհում կան գործիքներ, որոնք որոշ սահմանափակումներ են մտցնում այդ հարցում: Հատկապես` գնումների ընթացակարգի միջոցով, որը քեզ չի թույլատրում կամայական նախապատվություններ տալ որոշակի կազմակերպությունների:

Բանն այն է, որ մենք Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամ ենք, և ընդունել ենք նրա առաջարկած գնումների համաձայնագիրը: Այսինքն` գնումների մեր օրենսդրությունն է այդ հարցում մեր գործողությունները սահմանափակում:

Անշուշտ, այս հարցի լուծման ճանապարհն էլ կա. այն դու արդեն կարող ես լուծել քո հարկային քաղաքականության միջոցով, նաև` սուբսիդավորումների և համանման այլ մեխանիզմներով:

Հետևաբար եթե տեսնենք, որ էներգետիկայի բնագավառում կան այնպիսի նախագծեր, որոնք կարելի է կյանքի կոչել որոշակի մեխանիզմներ կիրառելու ճանապարհով, բնականաբար մենք կգնանք այդ քայլերին:

– Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպանը վերջերս հայտարարեց, որ ամերիկյան կազմակերպությունները պատրաստ են 8 մլրդ դոլար ներդնել Հայաստանի այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտում: Դուք ինչպե՞ս եք նայում այս հարցին:

– Շատ դրական: Մեր պետությունը միջավայրը ստեղծում է: Եվ եթե որևէ ներդրող ցանկանում է գալ ու ներդրումներ անել, մեր դռները բաց են նրա առջև:

Ի վերջո, մեր հիմնադրամը նաև հենց այդ հարցով է զբաղվում. ներդրումային միջավայր է ստեղծում, համապատասխան ծրագրեր է առաջարկում: Պոտենցիալ ներդրողին տեղեկացնում ենք, որ Հայաստանի էներգետիկ ոլորտում առկա է մեծ գումարներ ներդնելու հնարավորություն:

Նաև պետությունն է համապատասխան աշխատանքներ կատարում, որպեսզի Հայաստանը դառնա տարանցիկ ճանապարհ էներգետիկ ոլորտի համար: Այդ նպատակով արդեն իսկ կատարվել են 300 մլն դոլարից ավելի ներդրումներ: Այնպես որ, մենք պատրաստ ենք ներդրումների առաջ, ողջունում ենք ցանկացած ներդրողի մուտքը մեր երկիր:

– Մենք ցանկանում ենք արևային կայաններ դնել նաև մեր բնակելի շենքերի վրա անհատական, ընտանեկան օգտագործման համար: Մեր շենքերը, նաև խորհրդային տարիներին կառուցված բնակֆոնդը պատրա՞ստ են դրանց: Ընդհանրապես, համապատասխան ենթակառուցվածքներ կա՞ն այլընտրանքային էլեկտրաէներգիայի օգտագործումը զանգվածային դարձնելու համար:

– Անշուշտ, մենք ուսումնասիրում ենք շենքերը, նրանց տեխնիկական վիճակը: Հատկապես ուշադրություն ենք դարձնում սեյսմակայունության մակարդակի վրա: Իսկ այս պահին մենք նման ծրագրեր իրականացնում ենք դեռևս միայն հանրային շենքերի հետ կապված:

– Իսկ մենք ունե՞նք այս ոլորտի մասնագետներ:

– Իհարկե: Ունենք հրաշալի մասնագետներ: Էներգախնայողության մեր աշխատանքներում մենք լուրջ հաջողություններ ենք գրանցել և ըստ այդմ բարձր գնահատականների ենք արժանացել միջազգային կառույցների կողմից: Եվ այն ծրագրերը, որոնք նախկինում չէին վստահվում հայկական կազմակերպություններին, ներկայում մեր ինժեներները, ընդհանրապես ոլորտի մասնագետները հասել են այնպիսի մակարդակի, որ միջազգային կառույցների համաձայնությամբ դրանք արվում են հայաստանյան ընկերությունների կողմից:

Անշուշտ միշտ էլ, այսպես ասած, աճելու տեղ կա: Այդ իսկ պատճառով նպատակ ունենք ֆինանսական միջոցների առկայության դեպքում իրականացնել մասնագետների վերապատրաստման աշխատանքներ: Բայց պետք է ասեմ, որ այսօր իսկ արդեն մեր մասնագետները հաջողությամբ մասնակցում են միջազգային շատ ծրագրերի և պատվով դուրս գալիս դրանցից, անգամ խորհրդատվություններ իրականացնում:

Եվ պատահական չէր, հիմք ուներ այն հանգամանքը, որ արևային էներգետիկայի ոլորտում մեր առաջարկած ծրագրերը այդքան մեծ հետաքրքրություն առաջացրեցին աշխարհում: Ասել է թե` երկիրը ճանաչել են, համապատասխան երաշխավորագրեր եղել են, որ մենք ի վիճակի ենք, մեր մասնագետները կարող են նման գործ անել: Քանզի, եթե նաև միջազգային կազմակերպությունները հաղթեն կայանների կառուցման մրցույթում, ապա, միևնույն է, աշխատելու են մեր տեղական մասնագետները:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում