Սահմանազատումների բացակայությունը «Խոսրովի» արգելոցի ու հարակից գյուղերի բնակիչների կռվախնձորն է. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Կիրակի օրը մի խումբ լրագրողներ այցելել էին «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց՝ տեղում ծանոթանալու Հարավային Հայաստանի «բնակիչ» կովկասյան ընձառյուծի պահպանության հետ կապված ծրագրի ու ընձառյուծի բնակության վայրի առանձնահատկությունների հետ:

Կովկասյան ընձառյուծը բնակվում է Հարավային Հայաստանում: Այն այստեղ լինում է պարբերաբար, ինչը հնարավոր է լինում ֆիքսել ֆոտոթակարդների միջոցով կատարված մշտադիտարկումների շնորհիվ: Բնության համաշխարհային հիմնադրամի (WWF) Հայաստանյան մասնաճյուղը կովկասյան ընձառյուծի պահպանման ծրագիրը սկսել է իրականացնել դեռևս 2002 թ.:

«Աջակցում ենք «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցին, աշխատում ենք համայնքների հետ: Մենք ստեղծել ենք ընձառյուծի խնամակալների ցանց, որին մասնակցում են տեղի համայնքների բնակիչները: Ունենք խնամակալներ Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում»,– իրենց աշխատանքների մասին խոսեց WWF Հայաստան հիմնադրամի՝ ընձառյուծի պահպանության ծրագրի համակարգող Արսեն Գասպարյանը:

«Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում այսօր կա այցելուների կենտրոն, որը ստեղծվել է WWF–ի անմիջական մասնակցությամբ: Այն շահույթ գեներացնելու նպատակով է ստեղծվել: Ըստ Գասպարյանի՝ վայրի բնություն դիտարկողների համար նմանատիպ վայրերը գրավիչ են:

«Կեցության համար ենթակառուցվածքներ լինելու համար է ստեղծվել այցելուների կենտրոնը: Չպետք է մոռանալ, որ այստեղ տուրիզմը սահմանափակված է: Երկու կենտրոն ունենք, մեկն այս է, մյուսը՝ Գառնի տեղամասում է գտնվում:

Հարավային Հայաստանի ամբողջ տարածքում մշտադիտարկում իրականացնելու և ֆոտոթակարդների միջոցով ֆիքսել ենք ընձառյուծի 7–9 առանձնյակ: Վերջերս մայր ընձառյուծը, որին պայմանականորեն Եվա ենք անվանում, 2–3 հատ ձագեր է ունեցել»,– պատմեց նա:

Արսեն Գասպարյանը նաև նշեց, որ շատ են կարևորում զինվորականների հետ համագործակցությունը դիտարկումներ անելու տեսանկյունից: Վերջինս հավելեց, որ մտահոգության առիթ են տալիս ականապատված տարածքները, քանի որ ընձառյուծները այդ հատվածներով նույնպես անցնում են:

«Ունենք վնասված կենդանիներ, բայց վստահ չենք՝ դա ականապատ տարածքներն անցնելո՞ւ հետևանք է, թե թակարդների»,– ասաց նա:

«Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի պահպանության գծով փոխտնօրեն, պահպանության բաժնի պետ Ռաֆիկ Պետրոսյանն էլ լրագրողների հետ զրույցում որպես խնդիրներ առանձանցրեց այն, որ արգելոցը 24 հազար հա բաց տարածք ունի և ցանկապատված չի: Հատուկ ջոկատն ու տեղամասային տեսուչները 24–ժամյա հսկողություն են իրականացնում և ըստ փոխտնօրենի՝ 99,9%–ով «Խոսրովում» որսագողություն գոյություն չունի:

«Խոսրովի» արգելոցը բաժանված է 4 տեղամասի, ունեն 5 պահաբաժինների տեսուչներ, և 1 աշխատակցին 1000–1200 հա տարածք է հասնում: Պետրոսյանը նշեց, որ ռենջերների աշխատավարձը բավական ցածր է՝ մարդիկ գիշեր–ցերեկ աշխատում են, սակայն 80 հազար դրամ են ստանում:

Բացի այս որպես արգելոցի կարևորագույն խնդիր նշեց այն, որ իրենք չունեն սահմանազատման սյուներ և բուֆերային գոտի, ինչը համայնքների հետ բավական շատ խնդիրներ է ստեղծում:

«Նրանք ասում են մեր տարածքն ա, մենք ասում ենք՝ մեր: Պահպանության հետ կապված խնդիրները սեպաձև մտած տարածքներն են, որ խրված են «Խոսրովի» արգելոցի տարածքի մեջ: Մոտ 4–5 կմ տարածքի մասին է խոսքը: Առաջ դրանք Խոր վիրապ համայնքինն էին, հիմա Ուրցաձորինը: Մտնում ես անտառ, 5 մետր այն կողմ «Խոսրովի անտառն» է, մյուս կողմը՝ համայնքային արոտավայրերը»,– պատմեց նա:

Ասում է, որ դիմել են Արարատի մարզպետարան, որպեսզի համայնքային հողերի հետ սեպաձև մտած հողերն ու արոտավայրերը փոխանակեն կամ գոնե իրենց հատկացնեն: Այս պահին երկու գյուղ պահպանման տարածքի մեջ է ներառված և որպես գյուղ չի քարտեզագրված: Սակայն ըստ նրա՝ դեռևս պատասխան չկա: Պատճառաբանում է, որ մարզպետ է փոխվել ու հիմա կրկին պիտի այս խնդրի մասին բարձրաձայնեն:

 Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում