Աստանայի գագաթաժողովի հնարավոր արդյունքների շուրջ. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է արտակարգ և լիազոր դեսպան Արման Նավասարդյանը
– Պարոն Նավասարդյան, Աստանայում տեղի ունեցավ Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի մասնակցությամբ գագաթաժողով` նպատակ ունենալով կարգավորել սիրիական ճգնաժամը: Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները չի մասնակցում: Սա ի՞նչ է նշանակում` այս երկիրը հե՞տ է քաշվում հարցի լուծումից:
– Ճիշտ է, անունը գագաթաժողով է, բայց չմասնակցեցին առաջին դեմքերը: Սիրիայի կարգավորման խնդիրը Ռուսաստանը բարձրացրել է ԱՄՆ–ի հետ համատեղ` ԻԼԻՊ–ի դեմ պայքարելու ճանապարհով: Այնպես որ ԱՄՆ–ի չմասնակցելու պարագան կարող է լիարժեք արդյունք չտալ:
Բանն այն է, որ Ռուսաստանը ցանկանում է, որ ԱՄՆ–ը մասնակցի համաժողովներին: Լավրովն ու Քերին մի քանի անգամ խոսել են այդ մասին: Կան նաև սկզբունքային պայմանավորվածություններ:
Թուրքիան ևս Թրամփի գալուց հետո շահագրգռված է շտկել հարաբերություններն ամերիկայի հետ: Մասնավորապես հույս ունի, որ հնարավոր է Վաշինգտոնն իր դիրքորոշումը փոխի քրդական հարցի վերաբերյալ: Գիտենք, որ Օբամայի օրոք հարաբերությունները սրված էին հենց այդ հարցի կապակցությամբ:
Բայց ԱՄՆ–ի մասնակցությանը դեմ է արտահայտվում Իրանը: Բանն այն է, որ Թրամփը որոշ հայտարարություններ արեց նախընտրական շրջանում: Մասնավորապես, որ պետք է վերանայվի Իրանի միջուկային ծրագրի հարցը: Նաև առկա էր պատժամիջոցների թեման նրա խոսքում: Իհարկե, Իրանի համար մեծ նախազգուշացում էր սա: Այդ իսկ պատճառով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նկատմամբ այս պետության դիրքորոշումը բավականին լարված է: Ու անմիջապես արդեն իրանական կողմը սկսում է խոսել Իսրայել–ԱՄՆ հարաբերությունների մասին:
– Հակասություններ չկա՞ն այս երեք երկրների շահերի մեջ: Նրանց սրերը չե՞ն խաչվում սիրիական հողում:
– Անշուշտ խաչվում են: Ռուսաստանը հիմա խաղադրույքը դնում է Թուրքիայի վրա: Բայց Թուրքիան իրո՞ք Ռուսաստանի համար դարձավ այդքան սիրալիր գործընկեր, իրո՞ք Թուրքիայի և Ռուսաստանի հարաբերությունների մեղրամիս է սկսվում: Իմ խորին համոզմամբ ռուս–թուրքական հարաբերություններում մեծ դեր են խաղում կոնյուկտուրան, ժամանակավոր հաշվարկները:
Ռուսաստանը պատերազմական գործողությունների մեջ շատ խորացավ Սիրիայում: Եվ շատ մեծ հաջողություններ ունեցավ: Բայց այսօր ցանկանում է արդեն բեռնաթափել իր ծանրաբեռնվածությունն այս երկրում: Եվ ուզում է դա անել Թուրքիայի օգնությամբ: Իսկ Հալեպի ազատագրման ժամանակ նման էքսպերիմենտ եղավ. համագործակցեցին այս երկու երկրները:
Այնպես որ Թուրքիան և Ռուսաստանը ժամանակավոր համագործակցության մեջ են: Ինչպես պատմականորեն մշտապես տեղի է ունեցել: Չնայած ռուս–թուրքական 12 պատերազմների ժամանակ նրանք երբեք դաշնակիցներ չեն եղել և չեն համագործակցել բազային հարցերում:
– Իսկ Ասադի` իշխանության մնալ–չմնալու հարցում համաձայնության կգա՞ն:
– Այսօր Ասադի իշխանությունը համընկնում է Ռուսաստանի շահերին: Իսկ Թուրքիան չունի այնքան ռեսուրսներ, որ ընդդիմանա Ռուսաստանին: Հատկապես եթե նկատի ունենանք այս երկու երկրների համագործակցության տնտեսական հեռանկարների նշանակությունը Թուրքիայի համար:
– Իսկ Անկարան ինչպե՞ս կընկալի այդ բանակցություններում Հզբոլահի ներկայությունը:
– Եկանք ամենակարևոր հարցին. Ռուսաստան–Իրան–Թուրքիա եռակողմ համագործակցություն չի կարող լինել ոչ թե այն պատճառով, որ Ռուսաստանն ու Թուրքիան ունեն ներքին խնդիրներ և խորքային տարաձայնություններ, այլ նախ և առաջ այն պատճառով, որ առճակատվում են Թեհրանի ու Անկարայի շահերը:
Թուրքերը համառորեն պնդում են, որ Հզբոլահը ահաբեկչական կազմակերպություն է և պետք է դուրս գա Սիրիայի տարածքից: Իսկ դրան երբեք չի համաձայնի Իրանը: Ի վերջո երկու տարի է նաև Հզբոլահն է իր վրա կրում պատերազմական հիմնական բեռը: Ես նկատի ունեմ ցամաքային զորքերը:
Իրանն էլ իր հերթին հայտարարում է և պնդում է, և ապացուցում է, որ Թուրքիան երբևէ չի պայքարել ահաբեկիչների դեմ: Այս երկիրը վերջին հաշվով ամեն ինչ անում է, որ տարածքներ ձեռք բերի Սիրիայի ապագա փլուզման հաշվին:
Բացի այս ամենից կան նաև աշխարհաքաղաքական գերակայությունների խնդիրներ: Իրանը երբեք չի համաձայնվի, որ Թուրքիան գերակայություն ունենա այս տարածաշրջանում: Թուրքիան էլ ամեն ինչ անում է Օսմանյան կայսրության փառքը հետ բերելու համար: Մի խոսքով` նրանք չեն կարող գալ ընդհանուր համաձայնության:
– ԱՄՆ–ի մասնակցությամբ կարո՞ղ է ինչ–որ բան փոխվել:
– Ամեն ինչ կախված է այն բանից, թե ինչ ճանապարհով կգնա ամերիկյան այսօրվա վարչակազմը: Եթե Թրամփի հայտարարությունը իսլամական ահաբեկչության դեմ պայքարը շարունակելու վերաբերյալ դառնա իրականություն, ապա այս երկիրը և Ռուսաստանը, համատեղ գործելով, կկարողանան ինչ–որ չափով 21–րդ դարի քաղաքական ժանտախտի դեմն առնել: Հակառակ դեպքում ոչ Հալեպի ազատագրումը, ոչ այլևայլ մյուս գործողությունները, ոչ էլ որևէ գագաթաժողով չեն կարող տալ որոշակի արդյունք:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
IDBank warns about scams disguised as remote work
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation
Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine
