Բաքվի միջոցով Ռուսաստանն է փակել տալիս ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակը. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանը
– Բաքուն ցանկանում է փակել տալ ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակը, քանի որ այն ականազերծում է իրականացնում ՀՀ սահմանամերձ շրջաններում: Բայց չէ՞ որ ԵԱՀԿ–ն վաղուց է ականազերծում իրականացնում: Ինչո՞ւ Բաքուն որոշեց բարձրացնել այդ հարցը և օգտվել կոնսենսուսի սկզբունքից:
– Ֆորմալ առումով ԵԱՀԿ–ում գործում է կոնսենսուսի սկզբունք: Բայց մեծ գաղտնիք չէ, որ գրասենյակների հարցերով վետոյի ռեալ իրավունք ունեն միայն Ռուսաստանն ու ԱՄՆ–ը: ԵԱՀԿ–ի ստեղծման գործում, որն ի սկզբանե միտված էր Արևմուտքի և դեռ այնժամանակվա ԽՍՀՄ–ի միջև հակասությունների հաղթահարմանը, որոշիչ դեր ունեին ԱՄՆ–ը և ԽՍՀՄ–ը, այնուհետ` ՌԴ–ն: Բացի այդ, ԱՄՆ–ն և ՌԴ–ն ներդնում են այդ կազմակերպության ծախսերի համար պահանջվող գումարի 25–ական տոկոսը: Ուստիև, այնպես է ստացվել, որ ՌԴ–ԱՄՆ զույգն է լուծում կառույցի բոլոր գլխավոր հարցերը: Ոչ մի այլ երկիր շանս չունի, նույնիսկ եթե ֆորմալ առումով գործում է կոնսենսուսի սկզբունքը:
Ուստի համամիտ չեմ, որ երևանյան գրասենյակը փակելը միայն Ադրբեջանի ցանկությունն է: Ես կասկած չունեմ, որ այս երկու սուբյեկտներից մեկը` ԱՄՆ–ը կամ ՌԴ–ը, չեն ուզում, որ այստեղ լինի գրասենյակ: Տրամաբանությունը հուշում է, որ ԱՄՆ–ը չի կարող դեմ լինել մեր երկրում արևմտյան ինստիտուտներից մեկի ներկայությանը: Ուրեմն խնդիրը ՌԴ–ն է: Կա մեկ այլ կարևոր հանգամանք` այս պահին բացի մեզանից հաստատված չէ նաև Տաջիկստանում և Ուզբեկստանում ԵԱՀԿ գրասենյակների գործունեությունը: Ուշադրություն դարձրեք` բոլոր այս երկրները հետխորհրդային են:
– Իսկ այս գործընթացը որքանո՞վ կարող է կապ ունենալ ԼՂ խնդրի հետ` հաշվի առնելով Ադրբեջանի դժգոհությունը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբից և նրա, նաև որոշ առումով ՌԴ–ի ցանկությունը` փոխելու այդ ձևաչափը:
– ԵԱՀԿ գրասենյակները ԼՂ հարցով երբեք չեն զբաղվել: Այդ հարցը ի սկզբանե հստակ է դրվել: ԼՂ հարցով զբաղվել է միայն Մինսկի խումբը: Բայց մտահոգիչ է այն, որ եթե գրասենյակը փակվի, կառույցի ազդեցությունը կթուլանա, ինչի արդյունքում կթուլանա նաև Մինսկի խմբի ազդեցությունը: Հիշեցնեմ, որ ՌԴ–ի պահանջով 2008–ի պատերազմից հետո փակվեց Վրաստանում ԵԱՀԿ գրասենյակը: Ադրբեջանում այդ կառույցի ներկայացուցչությունը փակվեց հենց Բաքվի պահանջով: Ու եթե Հայաստանում էլ այն փակվի, մեր տարածաշրջանից ԵԱՀԿ–ն դուրս կմղվի: Իսկ դա մեզ ձեռնտու չէ: ԵԱՀԿ–ն անվտանգության հարցերով զբաղվող կարևորագույն կառույց է: Այն մեզ այլընտրանք է տալիս: Որքան շատ միջազգային կառույցներ լինեն տարածաշրջանում, այնքան մեզ համար լավ է:
– Մի քանի օր առաջ ՀԱՊԿ–ն հայտարարեց, որ ապրիլին, այնուամենայնիվ, կգործի ռոտացիոն կարգը և ՀՀ ներկայացուցիչը կգլխավորի այդ կառույցը: Այս երկու գործընթացները կարո՞ղ են առնչություն ունենալ` մեզ փորձում են հանել անվտանգության մի ձևաչափից և ամբողջությամբ տեղափոխել մեկ այլ ձևաչափ:
– Շատ հնարավոր է: Ու այդ պատճառով էլ համարում եմ, որ այդ հարցում ՌԴ լուման մեծ է: Նրանք դա նուրբ ձևով անում են Բաքվի միջոցով: Թե ոչ, Ադրբեջանը այդ որքա՞ն ազդեցիկ դարձավ, որ փակել է տալիս մեր գրասենյակը: Նույն հաջողությամբ կարող է վաղը ցանկանալ, որ փակվի նաև ՄԱԿ–ի երևանյան գրասենյակը:
ՌԴ–ն չի թաքցնում, որ ԱՊՀ երկրները պետք է իր ազդեցության ներքո լինեն: Ու նրա համար շատ լավ կլինի, եթե ԵԱՀԿ–ն այստեղից դուրս գա: Վերջիվերջո, այդ գրասենյակն այստեղ տարբեր ծրագրեր է իրականացնում, այդ թվում` անվտանգության հետ կապված: Ու փաստորեն գործընթացը տանում է նրան, որ բացի ՀԱՊԿ–ից Հայաստանն այլընտրանք չունենա:
Բայց խնդիրն այն է, որ մեր դիրքերը ՀԱՊԿ–ում թուլանում են: Մենք չենք կարողանում գլխավոր քարտուղար նշանակել, քանի որ Ադրբեջանը դեմ է` անդամ չլինելով: Եվ ընդհանրապես գրեթե բոլոր միջազգային կառույցներում մեր դիրքերը թույլ են: Մինսկի խմբի վերջին հայտարարությունը մեզ համար սարսափելի բան էր պարունակում` մեզ քննադատում էին ադրբեջանցու դիակը չվերադարձնելու համար: Դա անհեթեթություն է: Դիվերսիան եղել է դեկտեմբերի 29–ին: 10 օրում, հաշվի առնելով նաև Նոր տարվա օրերը, մերոնք նույնիսկ ֆիզիկապես չէին կարող վերադարձնել, քանի որ դրա համար կա ժամանակ պահանջող ընթացակարգ:
– Հայաստանի կողմից համարժեք քայլեր տեսնո՞ւմ եք` միտված իրավիճակը շտկելու, գոնե ԵԱՀԿ–ի գրասենյակի հետ կապված:
– Պետք է իշխանություններին հարցնեք` ում են դիմում, ինչ քայլեր են ձեռնարկում: Ես դժվարանում եմ պատասխանել: Բայց մենք կարող ենք համարժեք պատասխան տալ: Եթե Ադրբեջանն օգտվում է կոնսեսուսի իր իրավունքից, մենք էլ կարող ենք դիմել նույն այդ սկզբունքին և վետո դնել Անկարայում ԵԱՀԿ–ի գրասենյակ լինելուն: Կամ գոնե զգուշացնել, որ կարող ենք օգտվել այդ իրավունքից: Այդ դեպքում նրանք կսթափվեն: Բացի այդ, չեք պատկերացնի, թե շատ գերտերությունների մեր այդ քայլն ինչպես դուր կգա, թե մենք ինչ վարկանիշ ձեռք կբերենք:
Փոխարենը, սակայն, մենք միայն կուլ ենք տալիս, ու արդյունքում ունենք այն, ինչ ունենք:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
IDBank warns about scams disguised as remote work
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation
Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine
