Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Ucom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup SummitIt is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting SchoolchildrenMoody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stableNew Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music AcademiesRate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative SolutionKhachaturian Rooftop Grand Opening Supported by IDBankUcom’s Sales and Service Center Reopens at 24/2 Shahumyan Street in Ararat Scholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stageUcom Supports the Installation of a 15 kW Solar Power Plant at the Vayk Sports School New Financial Skills at the Davidbek Games: Idram&IDBankCashIn Services at AraratBank ATMs: Fast, Simple, and SecureUcom Sales and Service Center Reopens at 3/47 Yerevanyan Street in Yeghvard Up to 25% idcoin when purchasing Flyone flight tickets: Idram&IDBank Converse Bank Named Armenia’s Best Digital Bank for Consumers by EuromoneyUcom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension funds
Politics

Արտահանման կոմիսարներ՝ հայկական գյուղմթերքը նոր շուկաներ հասցնելու համար․ Հրայր Կամենդատյան

Ասիական մի շարք հաջողակ երկրներում (օրինակ՝ Հարավային Կորեայում, Սինգապուրում կամ Մալայզիայում) տնտեսական թռիչքի տարիներին արտահանման հատուկ կոմիսարները կամ մասնագիտացված կոմիտեները (ինչպիսին էր Կորեայի KOTRA-ն կամ Սինգապուրի Enterprise Singapore-ը) խաղացել են որոշիչ դեր։ Նրանք գործում էին որպես պետության կողմից լիազորված «ագրեսիվ» գործակալներ, որոնց միակ նպատակն էր տեղական ապրանքների համար ճանապարհ հարթել դեպի արտաքին շուկաներ։
 
Այո, այս մոդելը ոչ միայն կարելի է, այլև անհրաժեշտ է տեղայնացնել Հայաստանում, հատկապես եթե խոսում ենք գյուղատնտեսական բարձրարժեք արտադրանքի (օրինակ՝ թարմ և վերամշակված միրգ-բանջարեղեն, կոնյակ, գինի, պահածոներ) արտահանման ծավալների կտրուկ մեծացման մասին։
 
Ստորև ներկայացված է, թե ինչպես կարող է աշխատել «Արտահանման կոմիսարների» (Export Commissioners) ինստիտուտը Հայաստանում և ինչպիսին պետք է լինի դրա պիտանիության մոդելը։
 
1. Ինչպե՞ս պետք է գործի Արտահանման կոմիսարը Հայաստանում
 
Ի տարբերություն ավանդական դեսպանատների տնտեսական կցորդների, որոնք հաճախ զբաղվում են զուտ դիվանագիտական թղթաբանությամբ, արտահանման կոմիսարը պետք է լինի բիզնես-մտածելակերպով օժտված «վաճառքի մենեջեր»։
 
Կոմիսարների տեղաբաշխումը թիրախային շուկաներում
 
Պետք չէ կոմիսարներ ունենալ ամենուր։ Առաջին փուլում նրանք պետք է գործուղվեն մեր հիմնական և պոտենցիալ բարձրարժեք 4-5 ուղղություններով.
 
Եվրոպական Միություն (կենտրոնը՝ Գերմանիա կամ Բրյուսել)՝ թարմ մրգերի (ծիրան, կեռաս), չրերի և օրգանիկ արտադրանքի համար։
 
Ծոցի երկրներ (կենտրոնը՝ Դուբայ)՝ պրեմիում դասի գյուղմթերքի, գառան մսի և հանքային ջրերի համար։
ԵԱՏՄ և Ռուսաստան՝ ավանդական մեծածախ շուկաների համակարգման և լոգիստիկ խոչընդոտների արագ հարթման համար։
 
Ասիական ուղղություն (Չինաստան/Հնդկաստան)՝ ալկոհոլային խմիչքների և տեխնոլոգիական ագրոարտադրանքի համար։
 
2. Արտահանման կոմիսարի 3 հիմնական գործառույթները (KPI-ները)
 
Որպեսզի այս համակարգը չդառնա հերթական պետական անարդյունավետ ծախսը, կոմիսարների աշխատանքը պետք է գնահատվի բացառապես չափելի արդյունքներով.
 
Գործառույթ | Ինչ է անում կոմիսարը տվյալ երկրում Չափելի արդյունքը (KPI) |
 
Բանակցություններ ցանցերի հետ Ուղղակի կապ է հաստատում տվյալ երկրի խոշոր սուպերմարկետների ցանցերի (Carrefour, Lidl, Auchan և այլն) գնումների մենեջերների հետ և ներկայացնում հայկական արտադրանքը։ Կնքված պայմանագրերի և հայկական ապրանքանիշերի քանակը տեղական ցանցերում։ 
 
Լիցենզավորման և ստանդարտների հաղթահարում Օգնում է հայաստանյան արտադրողներին հասկանալ և ստանալ տվյալ երկրի սանիտարական, բուսասանիտարական և որակի սերտիֆիկատները (օրինակ՝ GlobalG.A.P. կամ Eurofins լաբորատոր ստուգումներ)։ Կրճատված ժամանակը, որը հայկական ընկերությունները ծախսում են սահմանային անցակետերում։
 
Շուկայի վերլուծություն (Market Intelligence) Ուսումնասիրում է, թե ինչ փաթեթավորում, գնային սեգմենտ կամ համային նախասիրություններ ունի տվյալ երկրի սպառողը, և այդ ինֆորմացիան ուղղակիորեն փոխանցում հայաստանյան ֆերմերներին։ | Նոր ներդրված արտադրատեսակների հաջողության տոկոսը տվյալ շուկայում։ 
 
3. Ինչպե՞ս ներդնել այս համակարգը Հայաստանում
 
Այս ինստիտուտի հաջողության գրավականը Մասնավոր-Պետություն համագործակցությունն է (PPP):
 
Ասիական փորձը ցույց է տալիս, որ մաքուր պետական չինովնիկը չի կարող արդյունավետ վաճառող լինել։
 
1. Ֆինանսավորման խառը մոդել. Կոմիսարի բազային աշխատավարձը կարող է վճարել պետությունը (օրինակ՝ Գյուղատնտեսության նախարարության կամ ներդրումներիաջակցման կենտրոնի բյուջեից), սակայն նրա հիմնական եկամուտը (բոնուսները) պետք է գոյանա արտահանման ծավալների աճից՝ տոկոսային հարաբերությամբ, որը կվճարեն հենց արտահանող մասնավոր ասոցիացիաները։
 
2. Արտահանողների կոնսոլիդացիա.Մեր անհատ ֆերմերները չափազանց փոքր են միջազգային շուկա դուրս գալու համար։ Կոմիսարը պետք է աշխատի ոչ թե առանձին գյուղացու, այլ արտահանողների կոոպերատիվների կամ միությունների հետ (օրինակ՝ «Հայկական ծիրան արտահանողների միություն»)։ նա հանդես է գալիս որպես մեկ խոշոր մատակարարի ներկայացուցիչ։
 
3. Արագ արձագանքման իրավասություն.Եթե Լարսում կամ եվրոպական սահմանին հայկական բեռը կանգնում է փաստաթղթային խնդրի պատճառով, կոմիսարը պետք է ունենա լիազորություն՝ անմիջապես տեղում ներկայացնելու ՀՀ շահերը և հարթելու խնդիրը։
 
Ասիական դասը մեզ համար.
 
Հարավային Կորեայի նախկին նախագահ Պակ Չոն Հին անձամբ էր ամեն ամիս վարում «Արտահանման խթանման ժողովները», որտեղ արտահանման կոմիսարներն ու գործարարները զեկուցում էին խոչընդոտների մասին, և որոշումները կայացվում էին տեղում։ Հայաստանում այս ինստիտուտի ներդրումը թույլ կտա գյուղատնտեսությունը սպառողական ոլորտից վերածել բարձր շահութաբեր բիզնեսի։