Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBankThe Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGOUcom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation FellowshipUnibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia. “A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient EquipmentUcom Offers Virtual Cloud Server (VPS) ServiceIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME SectorUp to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium CardsAcba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreementIDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGOIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of ArmeniaConverse Bank Receives STP Excellence Award Once AgainUnibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offerAraratBank in Lori: Competitive Solutions for Business and Economic DevelopmentIDBank to Provide Scholarships Worth 35 Million Drams to 103 Artsakh Students at YSUUnibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)Safe environment – Equal opportunitiesAraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank AGWorld Autism Awareness Day reminds us: culture is how we learn to see and embrace one anotherIDBank Receives Commerzbank’s STP Excellence Award 2025IDBank Presented a Special Offer at TOON EXPO 2026FINTECH360 International Conference to Bring Together 500 Participants in YerevanUcom Supports the DemArDem 2026 Regional Youth Forum Prominent Armenian Statesman Levon Sahakyan Passes Away at 89Ucom’s Unity Packages with the Best Fixed Network in Armenia Get 1% idcoin at TOON EXPO with Idram&IDBankUSD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in ArmeniaStatement by Archbishop Bagrat Galstanyan Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBankAmeriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine IDBank warns about scams disguised as remote workAraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of Development
Politics

Ձևականության գերակշռում, հանրային մասնակցության բացակայություն, խորքային ճգնաժամ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ազգային ժողովում շարունակում է քննարկվել կառավարության՝ 2021–2026 թվականների ծրագրի 2025 թվականի կատարողականը։ Չնայած մակրոտնտեսական որոշ ցուցանիշների առկայությանը, կատարողականը ցույց է տալիս կառավարման համակարգային խնդիրների, բարեփոխումների խորքային լճացման և ռազմավարական մտածողության սահմանափակության մի ամբողջ շերտ։

Թվային աճի ցուցանիշները, որոնք հաճախ ներկայացվում են որպես հաջողության հիմնական ապացույց, ավելի ու ավելի են ընկալվում որպես մակերեսային, քանի որ դրանց հիմքում ընկած են ոչ թե ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների արդյունքները, այլ արտաքին և ժամանակավոր գործոններ, ինչպիսիք են տարածաշրջանային վերադասավորումները, մասնավորապես ռուսական տնտեսության նկատմամբ սահմանված պատժամիջոցների պայմաններում ձևավորված վերաարտահանման ալիքները, որոնք օբյեկտիվորեն չեն կարող երկարաժամկետ տնտեսական հիմք հանդիսանալ։

Բարեփոխումների դանդաղումը և կոռուպցիայի ընկալման վատթարացումը, որոնց մասին նշվում է նաև տարբեր միջազգային կազմակերպությունների զեկույցներում, կարևոր ազդակ է, որ հակակոռուպցիոն քաղաքականությունը կորցնում է իր դինամիկան։ Սա ոչ միայն տեխնիկական խնդիր է, այլև քաղաքական կամքի և ինստիտուցիոնալ հետևողականության հարց, քանի որ կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսը, լինելով համակցված ցուցիչ, արտացոլում է ինչպես իրավական մեխանիզմների արդյունավետությունը, այնպես էլ գործադիր իշխանության հաշվետվողականության աստիճանը։ Ցուցիչի նվազումը փաստացի նշանակում է, որ իրականացված բարեփոխումները կա՛մ չեն հասնում իրենց նպատակային արդյունքներին, կա՛մ հասարակության և փորձագիտական հանրության կողմից չեն ընկալվում որպես բավարար, ինչն իր հերթին ազդում է նաև ներդրումային միջավայրի վստահության վրա։

Պետական կառավարման համակարգի թերություններից ծրագրի կատարողականի համատեքստում առանձնացվում է ներքին հսկողության ամբողջական և ֆորմալ շրջանակի բացակայությունը։ Սա կառուցվածքային խնդիր է, որը հանգեցնում է ոչ միայն կառավարման գործընթացների թերի վերահսկման, այլև պատասխանատվության բաշխման անորոշության։ Երբ համակարգը չունի հստակ սահմանված վերահսկողական մեխանիզմներ, որոշումների իրականացումը կախվածության մեջ է հայտնվում անձնական նախաձեռնություններից, ինչը մեծացնում է կամայականության և ոչ արդյունավետ ծախսերի ռիսկերը։

Միևնույն ժամանակ, ռազմավարական պլանավորման և քաղաքականության մշակման ոլորտում առկա անհամապատասխանությունները ցույց են տալիս, որ պետական քաղաքականությունը հաճախ չունի միասնական ուղղվածություն և գործում է տարերայնորեն։ Ազգային մակարդակում ընդունված ռազմավարությունները չեն համադրվում ոլորտային ծրագրերի հետ, ինչը հանգեցնում է ռեսուրսների ոչ օպտիմալ բաշխման և ծրագրերի իրականացման ցածր արդյունավետության։

Քաղաքացիական ծառայության գործառնական մշակույթը ևս շարունակում է մնալ կարևոր խնդիր։ Պետական համակարգում առաջնահերթ ուշադրությունը հաճախ տրվում է կատարված գործողություններին ու գործընթացներին («inputs»), այլ ոչ թե դրանց իրական արդյունքներին («outcomes»)։ Սա ցույց է տալիս, որ կառավարման համակարգը դեռ ամբողջությամբ չի անցել արդյունքահեն մոտեցման, որտեղ կարևոր է ոչ միայն այն, թե ինչ է արվել, այլ թե ինչ ազդեցություն է դա ունեցել։ Սա նշանակում է, որ պետական ապարատը կարող է ձևականորեն կատարել իր պարտականությունները՝ ապահովելով գործընթացների իրականացումը, բայց իրական ազդեցություն չունենալ հասարակության վրա։ Արդյունքում ձևավորվում է հաշվետվողականության ձևական համակարգ, որտեղ կարևոր է դառնում ոչ թե ձեռք բերված արդյունքը, այլ պարզապես փաստաթղթերի և կատարված քայլերի առկայությունը։

Ֆիսկալ քաղաքականության շրջանակում խնդիրները ևս ունեն համակարգային բնույթ։ Պետական ձեռնարկությունների, ՊՈԱԿ-ների և հիմնադրամների գործունեության նկատմամբ ֆիսկալ ռիսկերի մոնիտորինգի բացակայությունը ստեղծում է թաքնված պարտավորությունների կուտակման վտանգ, որը կարող է միջնաժամկետ հեռանկարում վերածվել պետական բյուջեի վրա լրացուցիչ ծանրաբեռնվածության։ Այս կառույցները հաճախ գործում են հարաբերական ինքնավարությամբ, սակայն առանց լիարժեք հաշվետվողականության մեխանիզմների, ինչն էլ բարդացնում է դրանց ֆինանսական վիճակի գնահատումը և վերահսկումը։

Հանրային մասնակցության մակարդակը ևս մնում է սահմանափակ, ինչը լուրջ խնդիր է ժողովրդավարական կառավարման տեսանկյունից։ Քաղաքացիական հասարակության ներգրավվածությունը հիմնականում ձևական բնույթ է կրում՝ սահմանափակվելով առցանց խորհրդակցություններով, որոնք հաճախ չեն ունենում իրական ազդեցություն քաղաքական որոշումների վրա։ Սա ոչ միայն նվազեցնում է քաղաքականության լեգիտիմությունը, այլ նաև զրկում կառավարությանը արժեքավոր հետադարձ կապից, որը կարող էր նպաստել ավելի արդյունավետ և իրատեսական լուծումների մշակմանը։ Իրական մասնակցային մեխանիզմների բացակայությունը հանգեցնում է նրան, որ քաղաքականությունը ձևավորվում է նեղ ինստիտուցիոնալ շրջանակներում՝ առանց լայն հասարակական կոնսենսուսի։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում