«Ո՜չ Արևմտյան Ադրբեջանին» շարժման դիմումը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գրասենյակին
Քաղաքագետ, «Ո՜չ Արևմտյան Ադրբեջանին» շաչժման համակարգող Սուրեն Սուրենյանցը իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է.
«Ո՜չ Արևմտյան Ադրբեջանին» շարժման դիմումը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գրասենյակին
Կանգնեցրե՜ք Հայաստանը «Արևմտյան Ադրբեջանի» վերածելու գործընթացը
Մենք՝ «Ոչ «Արևմտյան Ադրբեջանին»!» հայկական ժողովրդական շարժման ներկայացուցիչներն ու կողմնակիցները, դիմում ենք Ձեզ՝ պահանջելով անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել մշակութային ցեղասպանությունը կանխելու և հայկական հազարամյա ժառանգության փրկության համար։
Այս դիմումի առիթը Արցախում հայկական մշակութային-պատմական ժառանգության պահպանման շուրջ ստեղծված աղետալի իրավիճակն է, ինչպես նաև «Արևմտյան Ադրբեջան» կեղծ պատմական հայեցակարգի համակարգային քարոզչությունը։
Այս հայեցակարգը, որը պաշտոնական Բաքուն առաջ տանում է պետական մակարդակով, ոչ միայն ագրեսիվ հռետորաբանություն է, այլև հայկական ինքնության ապամոնտաժման կոնկրետ ծրագիր, որն ուղեկցվում է վանդալիզմի ակտերով և մշակութային հուշարձանների նպատակային ոչնչացմամբ։
1. Իրական վիճակի մասին. մշակութային ցեղասպանություն Արցախում
Պաշտոնական Բաքուն՝ իրականացնելով էթնիկ զտումների և մշակութային ցեղասպանության քաղաքականություն, շարունակում է մեթոդաբար ոչնչացնել հայերի հազարամյա ներկայության ցանկացած հետք Արցախի պատմական հողում։ 2023 թվականին Ադրբեջանի կողմից Արցախի գրավումից և ավելի քան 100 000 հայերի բռնի արտաքսումից հետո, սկսվել է մշակութային շերտի նպատակային ոչնչացման արշավ։ Անկախ մոնիտորինգի տվյալներով՝ ավելի քան 500 հայկական եկեղեցիներ և վանքեր վերածվել են ավերակների, իսկ մոտ 10 հազար խաչքարերից (հայկական խաչքարերից) մոտ 90 %-ը ոչնչացվել է ընդմիշտ։
Բնակավայրերի և գերեզմանոցների ամբողջական ոչնչացումը.
Ջուղայում (Նախիջևան) 1998–2005 թվականներին ադրբեջանական զինվորականները մեթոդաբար կոտրել են ավելի քան երկու հազար եզակի խաչքարեր՝ վաղ միջնադարից մինչև ուշ շրջանի, և բեկորները նետել Արաքս գետը։ 2003 և 2009 թվականների արբանյակային նկարները արձանագրում են գերեզմանոցի ամբողջական անհետացումը։ Այսօր պաշտոնական Բաքուն հերքում է նույնիսկ նրա գոյության փաստը։
Հուշարձանների ոչնչացում և սրբությունների յուրացում.
Գանձասարի վանքը (XIII դ.)՝ հայկական ճարտարապետության գոհարը, որի պատերը ծածկված են հայերեն արձանագրություններով՝ Հասան-Ջալալյան իշխանների տոհմի անուններով, փակ է այցելուների համար։ «Վերականգնման» պատրվակով պատերը ծածկվում են նոր սալիկներով, հայկական գրերը անհետանում են։ Դադիվանքի վանքը, որը ծագել է Թադեոսի առաքյալի աշակերտի գերեզմանի շուրջ, շրջապատված է սլաքավոր ցանցով. ադրբեջանական պաշտոնյաները այն անվանում են «ալբանական տաճար», որը պետք է «մաքրել» խաչքարերից և արձանագրություններից։
Հոգևոր ժառանգության ոչնչացումը.
Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց մայր տաճարը, որը 2020 թվականին երկու անգամ հրետակոծվել է ադրբեջանական ուժերի կողմից, այսօր «վերականգնվում» է՝ առանց Հայոց Եկեղեցու և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի փորձագետների մասնակցության։ Պաշտոնական անձինք այն անվանում են թուրքական ձևով՝ «Ղազանչի եկեղեցի»։ Հարավային ճակատից արդեն անհետացել են խաչաձև պատուհանը և քանդակային պատկերը, որոնք փոխարինվել են հարթ քարով։
Այս գործողությունները ուղղակի խախտում են 1954 թվականի «Մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին զինված հակամարտության դեպքում» Հաագայի կոնվենցիան, նրա Երկրորդ արձանագրությունը (1999 թ.) և ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ի պարտադիր որոշումները։
2. «Արևմտյան Ադրբեջան» ագրեսիվ հայեցակարգը
Մշակութային ժառանգության ոչնչացումը տեղի է ունենում գաղափարական ագրեսիային զուգահեռ։ Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից խրախուսվող «Արևմտյան Ադրբեջան» հայեցակարգը Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքը ներկայացնում է՝ որպես իբրև թե բնիկ ադրբեջանական հող, որը ենթակա է «վերադարձի»։
2021 թվականից այս հայեցակարգը առաջ է տարում Ադրբեջանում գրանցված «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնք» կազմակերպության միջոցով։ Այս կազմակերպությունը ակտիվորեն աշխատում է միջազգային կառույցների հետ, այդ թվում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ՄԱԿ-ի հետ՝ պահանջելով առաքելություններ ուղարկել Հայաստանի տարածք՝ «ադրբեջանական ժառանգության մոնիտորինգի» պատրվակով։
Միաժամանակ Ադրբեջանը հետևողականորեն արգելափակում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկացած փորձ՝ առաքելություն ուղարկելու Արցախ՝ հայկական ժառանգության ոչնչացումը արձանագրելու համար, թեև այդ առաքելությունը անհրաժեշտ էր ոչնչացումները կանխելու և պահպանվածի փաստագրման համար։
3. Մեր ակնկալիքները.
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ «Ոչ «Արևմտյան Ադրբեջան»!» շարժումը դիմում է Ձեզ հետևյալ հրատապ խնդրանքներով.
● Անհապաղ տեսչական այց իրականացնել Արցախ։ Հաստատել հայկական պատմական ժառանգության ոչնչացման փաստը, կազմել վնասված և անհետացած օբյեկտների ամբողջական քարտեզ։
●Ադրբեջանին պարտադրել հուշարձանների վերականգնում և պահպանում։ Օգտագործելով ողջ իրավական գործիքակազմը՝ պահանջել պաշտոնական Բաքվից անհապաղ դադարեցնել վանդալիզմը, ապահովել պահպանված օբյեկտների անվտանգությունը և միջազգային փորձագետների մուտքը։
● Տալ «Արևմտյան Ադրբեջան» հայեցակարգի սկզբունքային գնահատական։ Այս դոկտրինան դիտարկել որպես միջազգային անվտանգության սպառնալիք և մշակութային ցեղասպանության ակտ, որը հակասում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նպատակներին և սկզբունքներին։
● Հանդես գալ հայտարարությամբ՝ հայկական մշակութային ժառանգության պաշտպանության աջակցությամբ։
Բացահայտ դատապարտել մշակութային զտումները և պատմության յուրացմանն ուղղված կեղծ պատմական մանիպուլյացիաները։
Մենք համոզված ենք, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, որը կոչված է պաշտպանելու համաշխարհային մշակութային ժառանգությունը, չի կարող մնալ անտարբեր դիտորդի դերում։
Լռությունը այս իրավիճակում կգնահատվի՝ որպես անուղղակի համաձայնություն քրիստոնեական քաղաքակրթության ամենահին մշակութային շերտերից մեկի ոչնչացմանը։
Մենք ակնկալում ենք ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի, միջազգային այլ կառույցների համարժեք արձագանքը:
"Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions League
Letter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday
Aram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team Group
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri
Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School Year
Ucom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact
