English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yieldAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 ProjectsIDBank and Idram participate in Career City FestAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects Grant Akopian Appointed CEO and Chairman of the Management Board of Converse Bank Travel in comfort with the Mastercard World "Travel" Cards from Unibank Ucom Supports Free FPV Drone Training for Teenagers by the ArmDrone Community AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBankThe Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGOUcom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation FellowshipUnibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia. “A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient EquipmentUcom Offers Virtual Cloud Server (VPS) ServiceIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME SectorUp to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium CardsAcba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreementIDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGOIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of ArmeniaConverse Bank Receives STP Excellence Award Once AgainUnibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offerAraratBank in Lori: Competitive Solutions for Business and Economic Development
All Timeline »
Politics

Թոշակների հետվճարի համակարգն իր ներկայիս տեսքով արդեն սպառել է իրեն և դարձել է բացահայտ ծախսատար բեռ պետության համար. Հրայր Կամենդատյան

Արսեն Թորոսյան, հիմա քո սիրելի հետվճարի սպառնալիքի մասին եմ գրում։ Կարդացեք և այլևս դադարեցրեք հետվճարը թոշակառուներին։

Թոշակների հետվճարի (cashback) համակարգն իր ներկայիս տեսքով արդեն սպառել է իրեն և դարձել է բացահայտ ծախսատար բեռ պետության համար։

Ահա հիմնավորումները, թե ինչու է հետվճարն այլևս տնտեսապես անարդյունավետ.

1. Գործիքի նպատակային սպառումը

Հետվճարի հիմնական գործառույթը «շուկան սպիտակեցնելն» էր։ Այսօր, երբ խոշոր ցանցերում ստվերը նվազագույնի է հասցված, իսկ մակնանշումն ու ՀԴՄ-ների կիրառումը դարձել են համատարած, պետությունը փաստացի կրկնակի է վճարում.

* Մի կողմից՝ պետությունը ծախսեր է անում վարչարարության և վերահսկողության վրա։
* Մյուս կողմից՝ նույն պետությունը բյուջեից գումար է հետ տալիս այն գնումների համար, որոնք առանց այդ էլ կատարվելու էին «լույսի տակ»։

2. Բյուջետային «անարդյունավետ» արտահոսք

Հետվճարի վրա ծախսվող միլիարդավոր դրամները չեն ստեղծում նոր տնտեսական արդյունք։ Դրանք պարզապես սպառման սուբսիդավորում են։ Երբ ստվերը վերացված է, այդ գումարն այլևս ոչ թե «ներդրում» է տնտեսության թափանցիկության մեջ, այլ ուղղակի անվերադարձ ծախս, որը կարող էր ուղղվել ենթակառուցվածքների կամ պետական պարտքի սպասարկմանը։

3. Մրցակցային անհավասարություն

Պետական բյուջեի հաշվին հետվճար տրամադրելը որոշակիորեն խաթարում է նաև բնականոն շուկայական մրցակցությունը։ Եթե ապրանքն արդեն թափանցիկ է և մակնանշված, ապա լրացուցիչ արհեստական խթաններն ու հետվճարները միայն բարդացնում են հարկային համակարգն ու ավելացնում տեխնիկական սպասարկման ծախսերը թե՛ պետության, թե՛ բանկերի համար։

Հետվճարի համակարգի տնտեսական «փակուղին»

Ինչպես տեսնում ենք, երբ անկանխիկ գործարքների ծավալը հասնում է կրիտիկական կետի, հետվճարի ծախսն աճում է երկրաչափական պրոգրեսիայով։ Պետության համար ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ ստվերից ստացվող լրացուցիչ հարկային եկամուտներն ավելի քիչ են, քան այն գումարը, որը պետք է հետ վերադարձվի քաղաքացիներին որպես հետվճար։

Ամփոփելով. Հետվճարն այսօր դիտարկվում է որպես թանկարժեք լյուքս, որից պետությունը վաղ թե ուշ պետք է հրաժարվի։ Եթե տնտեսությունը թափանցիկ է, ապա բյուջեի միջոցները հետվճարի տեսքով «ցրելը» ուղղակի անարդյունավետ կառավարում է։

Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ հետվճարի (cashback) նմանատիպ գործիքները միշտ դիտարկվում են որպես ժամանակավոր «դրայվերներ»: Երբ շուկան հասնում է թափանցիկության որոշակի մակարդակի, պետությունները կտրուկ փոխում են մարտավարությունը՝ բյուջեի «արյունահոսությունը» կանխելու համար։

Ահա երեք հիմնական մոդելները, թե ինչպես են երկրները հրաժարվում ծախսատար հետվճարներից.

1. Գործիքի տեղափոխումը մասնավոր դաշտ (Բանկային մոդել)

Շատ երկրներում (օրինակ՝ Վրաստանում կամ Մերձբալթյան երկրներում) պետությունը երբեք բյուջեից հետվճար չի տալիս։ Փոխարենը, նա ստեղծում է օրենսդրական դաշտ, որտեղ բանկերը և առևտրային ցանցերը իրենք են շահագրգռված հետվճար տալ՝ հաճախորդ պահելու համար։

* Իմաստը. Պետությունը խնայում է բյուջեն, իսկ տնտեսությունը շարունակում է մնալ թափանցիկ՝ մասնավոր հատվածի մրցակցության հաշվին։

2. Անցում «Հարկային վարկի» մոդելին (Իտալիայի և Հունաստանի փորձը)

Երբ ստվերը կրճատվեց, այս երկրները դադարեցրին ուղղակի գումար հետ տալը։ Փոխարենը, անկանխիկ գնումների որոշակի տոկոսը սկսեց հաշվարկվել որպես եկամտային հարկի նվազեցում:

* Իմաստը. Պետությունը կանխիկ գումար չի վճարում բյուջեից, այլ ուղղակի թույլ է տալիս քաղաքացուն տարվա վերջում մի փոքր քիչ հարկ վճարել։ Սա ավելի հեշտ է կառավարել և ավելի քիչ ծախսատար է։

3. Լոտոների համակարգ (Լեհաստանի և Պորտուգալիայի փորձը)

Սա ամենախնայող մոդելն է։ Հետվճարի փոխարեն պետությունը կազմակերպում է վիճակահանություն բոլոր նրանց միջև, ովքեր պահանջել են կտրոն կամ վճարել են քարտով։

* Իմաստը. Պետությունը բոլորին գումար տալու փոխարեն (որը միլիարդներ է նստում), սահմանում է մի քանի խոշոր մրցանակ։ Սա պահում է քաղաքացու հետաքրքրությունը, բայց բյուջեի վրա նստում է հարյուրավոր անգամ ավելի էժան։

Ինչու՞ է անընդհատ հետվճարը «թակարդ» պետության համար

Երբ տնտեսությունը դառնում է թափանցիկ, հետվճարը դառնում է իներցիոն ծախս: Այն այլևս տնտեսական օգուտ չի բերում, բայց դրա դադարեցումը կարող է քաղաքականապես ցավոտ լինել։ Սակայն տնտեսագիտական տեսանկյունից՝ այդ միջոցները «ցրելու» փոխարեն պետությունը պետք է դրանք կապիտալ ներդրումների ուղղի։

Փաստ. Եթե ապրանքների մակնանշումը կա, ապա ստվերը հնարավոր է վերահսկել թվային գործիքներով՝ առանց քաղաքացուն «կաշառելու» (հետվճար տալու)։

Շարունակելի։

Արսեն Թորոսյան ուշադիր կարդա։ Դժվարամատչելի թեմա է ոչ տնտեսագետի համար։
 
Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 AraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial Literacy

1

 FINTECH360 International Conference Held in Armenia

2

 The international chess tournament supported by IDBank has concluded

3

 The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ Foundation

4

 EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee

5

 Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue”

6

 Grant Akopian has been elected to the AmCham Board

7

 Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future

8

 “Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’

9

 AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market

10
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market “Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’ Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future
Economy
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program Up to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium Cards Acba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreement
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll