English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the DiasporaNew Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyanIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients
All Timeline »
Politics

Թոշակների հետվճարի համակարգն իր ներկայիս տեսքով արդեն սպառել է իրեն և դարձել է բացահայտ ծախսատար բեռ պետության համար. Հրայր Կամենդատյան

Արսեն Թորոսյան, հիմա քո սիրելի հետվճարի սպառնալիքի մասին եմ գրում։ Կարդացեք և այլևս դադարեցրեք հետվճարը թոշակառուներին։

Թոշակների հետվճարի (cashback) համակարգն իր ներկայիս տեսքով արդեն սպառել է իրեն և դարձել է բացահայտ ծախսատար բեռ պետության համար։

Ահա հիմնավորումները, թե ինչու է հետվճարն այլևս տնտեսապես անարդյունավետ.

1. Գործիքի նպատակային սպառումը

Հետվճարի հիմնական գործառույթը «շուկան սպիտակեցնելն» էր։ Այսօր, երբ խոշոր ցանցերում ստվերը նվազագույնի է հասցված, իսկ մակնանշումն ու ՀԴՄ-ների կիրառումը դարձել են համատարած, պետությունը փաստացի կրկնակի է վճարում.

* Մի կողմից՝ պետությունը ծախսեր է անում վարչարարության և վերահսկողության վրա։
* Մյուս կողմից՝ նույն պետությունը բյուջեից գումար է հետ տալիս այն գնումների համար, որոնք առանց այդ էլ կատարվելու էին «լույսի տակ»։

2. Բյուջետային «անարդյունավետ» արտահոսք

Հետվճարի վրա ծախսվող միլիարդավոր դրամները չեն ստեղծում նոր տնտեսական արդյունք։ Դրանք պարզապես սպառման սուբսիդավորում են։ Երբ ստվերը վերացված է, այդ գումարն այլևս ոչ թե «ներդրում» է տնտեսության թափանցիկության մեջ, այլ ուղղակի անվերադարձ ծախս, որը կարող էր ուղղվել ենթակառուցվածքների կամ պետական պարտքի սպասարկմանը։

3. Մրցակցային անհավասարություն

Պետական բյուջեի հաշվին հետվճար տրամադրելը որոշակիորեն խաթարում է նաև բնականոն շուկայական մրցակցությունը։ Եթե ապրանքն արդեն թափանցիկ է և մակնանշված, ապա լրացուցիչ արհեստական խթաններն ու հետվճարները միայն բարդացնում են հարկային համակարգն ու ավելացնում տեխնիկական սպասարկման ծախսերը թե՛ պետության, թե՛ բանկերի համար։

Հետվճարի համակարգի տնտեսական «փակուղին»

Ինչպես տեսնում ենք, երբ անկանխիկ գործարքների ծավալը հասնում է կրիտիկական կետի, հետվճարի ծախսն աճում է երկրաչափական պրոգրեսիայով։ Պետության համար ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ ստվերից ստացվող լրացուցիչ հարկային եկամուտներն ավելի քիչ են, քան այն գումարը, որը պետք է հետ վերադարձվի քաղաքացիներին որպես հետվճար։

Ամփոփելով. Հետվճարն այսօր դիտարկվում է որպես թանկարժեք լյուքս, որից պետությունը վաղ թե ուշ պետք է հրաժարվի։ Եթե տնտեսությունը թափանցիկ է, ապա բյուջեի միջոցները հետվճարի տեսքով «ցրելը» ուղղակի անարդյունավետ կառավարում է։

Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ հետվճարի (cashback) նմանատիպ գործիքները միշտ դիտարկվում են որպես ժամանակավոր «դրայվերներ»: Երբ շուկան հասնում է թափանցիկության որոշակի մակարդակի, պետությունները կտրուկ փոխում են մարտավարությունը՝ բյուջեի «արյունահոսությունը» կանխելու համար։

Ահա երեք հիմնական մոդելները, թե ինչպես են երկրները հրաժարվում ծախսատար հետվճարներից.

1. Գործիքի տեղափոխումը մասնավոր դաշտ (Բանկային մոդել)

Շատ երկրներում (օրինակ՝ Վրաստանում կամ Մերձբալթյան երկրներում) պետությունը երբեք բյուջեից հետվճար չի տալիս։ Փոխարենը, նա ստեղծում է օրենսդրական դաշտ, որտեղ բանկերը և առևտրային ցանցերը իրենք են շահագրգռված հետվճար տալ՝ հաճախորդ պահելու համար։

* Իմաստը. Պետությունը խնայում է բյուջեն, իսկ տնտեսությունը շարունակում է մնալ թափանցիկ՝ մասնավոր հատվածի մրցակցության հաշվին։

2. Անցում «Հարկային վարկի» մոդելին (Իտալիայի և Հունաստանի փորձը)

Երբ ստվերը կրճատվեց, այս երկրները դադարեցրին ուղղակի գումար հետ տալը։ Փոխարենը, անկանխիկ գնումների որոշակի տոկոսը սկսեց հաշվարկվել որպես եկամտային հարկի նվազեցում:

* Իմաստը. Պետությունը կանխիկ գումար չի վճարում բյուջեից, այլ ուղղակի թույլ է տալիս քաղաքացուն տարվա վերջում մի փոքր քիչ հարկ վճարել։ Սա ավելի հեշտ է կառավարել և ավելի քիչ ծախսատար է։

3. Լոտոների համակարգ (Լեհաստանի և Պորտուգալիայի փորձը)

Սա ամենախնայող մոդելն է։ Հետվճարի փոխարեն պետությունը կազմակերպում է վիճակահանություն բոլոր նրանց միջև, ովքեր պահանջել են կտրոն կամ վճարել են քարտով։

* Իմաստը. Պետությունը բոլորին գումար տալու փոխարեն (որը միլիարդներ է նստում), սահմանում է մի քանի խոշոր մրցանակ։ Սա պահում է քաղաքացու հետաքրքրությունը, բայց բյուջեի վրա նստում է հարյուրավոր անգամ ավելի էժան։

Ինչու՞ է անընդհատ հետվճարը «թակարդ» պետության համար

Երբ տնտեսությունը դառնում է թափանցիկ, հետվճարը դառնում է իներցիոն ծախս: Այն այլևս տնտեսական օգուտ չի բերում, բայց դրա դադարեցումը կարող է քաղաքականապես ցավոտ լինել։ Սակայն տնտեսագիտական տեսանկյունից՝ այդ միջոցները «ցրելու» փոխարեն պետությունը պետք է դրանք կապիտալ ներդրումների ուղղի։

Փաստ. Եթե ապրանքների մակնանշումը կա, ապա ստվերը հնարավոր է վերահսկել թվային գործիքներով՝ առանց քաղաքացուն «կաշառելու» (հետվճար տալու)։

Շարունակելի։

Արսեն Թորոսյան ուշադիր կարդա։ Դժվարամատչելի թեմա է ոչ տնտեսագետի համար։
 
Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding

1

 “We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified...

2

 Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank

3

 Safe Workplace as a Guarantee of Development

4

 IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool

5

 The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the Stat...

6

 Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia

7

 Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia

8

 IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers

9

 Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams

10
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Economy
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank Up to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalary AraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with Mastercard
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll