Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yieldAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 ProjectsIDBank and Idram participate in Career City FestAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects Grant Akopian Appointed CEO and Chairman of the Management Board of Converse Bank Travel in comfort with the Mastercard World "Travel" Cards from Unibank Ucom Supports Free FPV Drone Training for Teenagers by the ArmDrone Community AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBankThe Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGOUcom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation FellowshipUnibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia. “A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient EquipmentUcom Offers Virtual Cloud Server (VPS) ServiceIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME SectorUp to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium CardsAcba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreementIDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGOIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of ArmeniaConverse Bank Receives STP Excellence Award Once AgainUnibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offerAraratBank in Lori: Competitive Solutions for Business and Economic Development
Politics

Անցնող տարվա արտաքին քաղաքական թոհուբոհի... «ծանր» գոլորշին. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

2025 թվականը միջազգային հարաբերությունների շրջանակում առանձնանում է իր դինամիկությամբ, փոփոխականությամբ և որոշիչ իրադարձություններով, որոնք ձևավորում են աշխարհաքաղաքական նոր դասավորություն՝ փոխելով ուժերի բալանսը և ազդեցության կենտրոնները։ Այս ամենի ֆոնին էլ արտացոլվում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական հնարավորություններն ու մարտահրավերները, ինչպես նաև գործող իշխանությունների կողմից այդ հնարավորություններից չօգտվելու, շարունակական ձախողումների ու մարտահրավերներին դիմակայելու անկարողության կամ չցանկանալու դրսևորումները։

Տարվա ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ միջազգային համակարգը շարունակում է անցում կատարել բազմաբևեռ կառուցակարգի ձևավորմանը, որի շրջանակներում էլ Միացյալ Նահանգների և Չինաստանի մրցակցությունը խորանում է ոչ միայն տնտեսության և տեխնոլոգիաների, այլև տարածաշրջանային անվտանգության, մատակարարման շղթաների, էներգետիկ անվտանգության ոլորտներում։ ԱՄՆ-Չինաստան հարաբերություններում առաջացած լարվածությունը պայմանավորված է նաև գլոբալ աշխարհակարգի վերակառուցման գործընթացի հետ, երբ երկու գերտերություններն էլ ձգտում են խաղի կանոնները սահմանել իրենց պատկերացմամբ։ Չինաստանը շարունակում է զարգացնել «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնությունը՝ տնտեսական և քաղաքական ազդեցությունը խորացնելով Ասիայում, Աֆրիկայում, Եվրոպայում, մինչդեռ ԱՄՆ-ը փորձում է ձևավորել նոր դաշինքներ, ամրապնդել իր դիրքերը ՀնդկաԽաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում, խթանել տեխնոլոգիական, տնտեսական և ռազմական համագործակցությունն այնպիսի երկրների հետ, ինչպիսիք են Հնդկաստանը, Մեծ Բրիտանիան, Ավստրալիան, Ճապոնիան և Հարավային Կորեան։ Իսկ այս մրցակցության ֆոնին մյուս աշխարհաքաղաքական բևեռները՝ մասնավորապես Եվրամիությունը, Հնդկաստանը, ՌԴ-ն, Մերձավոր Արևելքի ու Ասիայի խոշոր խաղացողները, փորձում են ամրապնդել իրենց դիրքերը միջազգային արենայում՝ հաճախ ձգտելով հանդես գալ որպես միջնորդներ կամ կայունացնող ուժեր։

2025 թվականի ընթացքում ՌԴ-Արևմուտք հարաբերություններում առկա լարվածությունը շարունակվեց՝ կապված Ուկրաինայում ընթացող պատերազմի հետ։ Արևմուտքից հեռանալով՝ Ռուսաստանը շարունակում է խորացնել իր համագործակցությունը Չինաստանի, Իրանի, Հյուսիսային Կորեայի հետ, և ձգտում է Աֆրիկայում և Մերձավոր Արևելքում ազդեցության նոր գոտիներ գտնել, սակայն միաժամանակ բախվում է ներքին տնտեսական ճնշումների, մոբիլիզացիոն ռեսուրսների սահմանափակման և միջազգային մեկուսացման հետևանքներին։ Մինչ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը նախընտրում է կենտրոնանալ ԱՄՆ-ի ներքին խնդիրների ու տնտեսական գերազանցության վրա, ԵՄ-ն փորձում է ուժեղացնել միասնականությունը, խորացնել էներգետիկ անկախությունը ՌԴ-ից, զարգացնել իր անդամների միջև պաշտպանական համագործակցությունը և ամրապնդել արտաքին սահմանները՝ միաժամանակ դիվերսիֆիկացնելով տնտեսական կապերն ու ապահովելով տեխնոլոգիական ինքնուրույնությունը։

Միջին Արևելքում իրավիճակը շարունակում է մնալ անկայուն՝ Իսրայելա-Պաղեստինյան հակամարտությունը, Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ լարվածությունը, Սիրիայի և Իրաքի ապակայունությունը, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի և Թուրքիայի տարածաշրջանային հավակնությունները շարունակում են պահպանել տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական խոցելիությունը։ Միջին Ասիայում Չինաստանը և ՌԴ-ն մրցակցում են ազդեցության համար, սակայն նաև համագործակցում են՝ ապահովելով տարածքային կայունություն և տնտեսական կապերի զարգացում։ Աֆրիկայում շարունակվում է ֆրագմենտացիան՝ ռազմական հեղաշրջումներ, քաղաքացիական պատերազմներ, արտաքին ազդեցության աճ, ռեսուրսների վերահսկողության համար պայքար։ Լատինական Ամերիկայում ԱՄՆ-ը ձգտում է ուժեղացնել իր ազդեցությունը՝ հաշվի առնելով, որ այս տարածաշրջանում ակտիվացել է Չինաստանը։

Նման աշխարհաքաղաքական միտումների, ուժերի նոր բալանսի և տարածաշրջանային մրցակցության պայմաններում Հայաստանի համար ստեղծված արտաքին քաղաքական դաշտն աչքի է ընկնում մի քանի առանցքային մարտահրավերների և հնարավորությունների համադրությամբ։ Անցնող տարվա ընթացքում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական առանցքը ներկայացնում էին անվտանգային միջավայրի ձևավորումը, ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության պահպանմանն ուղղված քայլերը, ինչպես նաև նոր գործընկերներ ներգրավելու ու միաժամանակ ավանդական գործընկերների հետ հարաբերությունները վերաիմաստավորելու գործընթացը։

2025 թվականի իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների մասով, ինչպես խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցային գործընթացում, սահմանների դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի հարցերում, այնպես էլ տարածաշրջանային հաղորդակցությունների բացման շուրջ, Հայաստանը բախվում է ճնշումների և մանևրելու սահմանափակ հնարավորությունների։ Իսկ Ադրբեջանը, օգտվելով էներգետիկ ռեսուրսների և ռազմաքաղաքական դիրքերի առավելությունից, շարունակում է ուժի կիրառման սպառնալիքները՝ փորձելով առավելագույնս թելադրել իր պայմանները։ Պատահական չէ, որ ժամանակ առ ժամանակ Բաքվից ամենաբարձր մակարդակով հոխորտանքներ են հնչում Հայաստանի հասցեին։

Միևնույն ժամանակ, Հայաստանը փորձում է միջազգային գործընկերների աջակցությամբ՝ մասնավորապես ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի միջոցով, միջազգային կառույցներում և հարթակներում բարձրացնել իր օրակարգային հարցերը, ապահովել միջազգային վերահսկողություն և աջակցություն խաղաղ գործընթացին։

ՌԴ-ի հետ հարաբերություններում 2025 թվականը Հայաստանի համար առանձնացավ որոշակի բարդություններով։ Ռուսաստանի դերը տարածաշրջանում էականորեն փոփոխվել է։ Ուկրաինայի պատերազմի հետևանքով որոշակիորեն թուլացել է ռուսական ազդեցությունը Հարավային Կովկասում։ Այս ֆոնին Հայաստանը ձգտում է մի կողմից՝ չխզել համագործակցությունը ռուսական կողմի հետ՝ հաշվի առնելով տնտեսական մեծ կախվածությունն այդ երկրից, չնայած որ ՀՀ իշխանությունները հակառուսական ճամբար նետվելու մեծ ցանկություն ունեն, մյուս կողմից էլ, իրենց մեկնաբանմամբ, «դիվերսիֆիկացնել» արտաքին քաղաքական գործընկերների շրջանակը, ակտիվացնել կապերը արևմտյան երկրների, ԵՄ-ի, ինչպես նաև տարածաշրջանային այլ խաղացողների հետ։ Սակայն օրվա իշխանությունների քայլերն ավելի շատ նման են Արևմուտքի գիրկն ընկնելու ձգտումների, առավել ևս՝ ԵՄ-ից հակաժողովրդավարական օգնություն խնդրելու ֆոնին առաջիկա ընտրություններից առաջ:

Հաջորդը վերաբերում է անմիջական հարևաններին: Արցախյան պատերազմից հետո Հարավային Կովկասում շարունակում է աճել Թուրքիայի ազդեցությունը, ինչը դրսևորվեց նաև 2025 թվականին։ Իսկ երբ բացվի հայ-թուրքական սահմանը, որի հետ կապված թուրքական կողմից արդեն ակնարկներ են արվում՝ հաջորդ տարի սպասվող սիմվոլիկ քայլերի մասին, ապա կուժեղանա նաև թուրքական տնտեսական ներգործությունը։

Իսկ ինչ վերաբերում է Իրանին, ապա, չնայած Իսրայելի հետ բախումներից հետո Թեհրանի դիրքերի որոշ թուլացում է նկատվում, սակայն իրանական կողմն անհանգստության նշաններ է ցույց տալիս Հարավային Կովկասում Արևմուտքի, ինչպես նաև Թուրքիայի ակտիվացման հետ կապված։ Թեհրանում մտահոգություն կա, որ հաղորդակցությունների բացման արդյունքում Հարավային Կովկասը կարող է դառնալ հարթակ Իրանին առավել մեկուսացնելու և իրանական շահերի դեմ գործողությունների իրականացման համար։ Իսկ Հայաստանի ու Իրանի կենսական շահերը համընկնում են՝ հատկապես պանթուրքական ծրագրերի առաջ մղումը կասեցնելու տեսանկյունից։

Տարածաշրջանային հաղորդակցությունների բացման հարցում Հայաստանը փաստացի կանգնած է բարդ ընտրության առաջ՝ մի կողմից ձգտելով բացել կոմունիկացիաներ տնտեսական զարգացման և մեկուսացման հաղթահարման համար, մյուս կողմից մտավախություն ունենալով, որ այդ գործընթացը կարող է օգտագործվել Հայաստանի դեմ՝ անվտանգության և ինքնիշխանության տեսանկյունից։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում