English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yieldAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 ProjectsIDBank and Idram participate in Career City FestAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects Grant Akopian Appointed CEO and Chairman of the Management Board of Converse Bank Travel in comfort with the Mastercard World "Travel" Cards from Unibank Ucom Supports Free FPV Drone Training for Teenagers by the ArmDrone Community AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBankThe Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGOUcom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation FellowshipUnibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia. “A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient EquipmentUcom Offers Virtual Cloud Server (VPS) ServiceIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME SectorUp to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium CardsAcba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreementIDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGOIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of ArmeniaConverse Bank Receives STP Excellence Award Once AgainUnibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offerAraratBank in Lori: Competitive Solutions for Business and Economic Development
All Timeline »
Politics

Շարունակականություն՝ ընդդեմ ոչնչացման. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայ ժողովրդի պատմությունը և նրա գոյության յուրահատուկ մոդելը հասկանալն այսօր ավելի կարևոր է, քան երբևէ։ Ժամանակակից աշխարհում հաճախ փորձ է կատարվում արժեքը չափել ուժով, տարածքով կամ թվաքանակով, սակայն պատմությունը ցույց է տալիս, որ իրական քաղաքակրթությունը գոյատևում է ոչ թե ներգրավված ուժով կամ տարածքային գերակշռությամբ, այլ շարունակականությամբ, ներառականությամբ, բազմազանությամբ և հիշողությամբ։ Հայ ժողովրդի գենետիկան վերջին տարիների հետազոտություններով բացահայտում է այն խորքային ճշմարտությունը, որ հայերը ձևավորվել են բազմաշերտ, բայց կայուն համակարգով, որտեղ ոչ մի հապլախումբ կամ գենետիկական շերտ չի գերիշխել ամբողջությամբ, ինչը ուղիղ արտացոլումն է քաղաքի, պետության և մշակույթի կառուցվածքային սկզբունքների։ Այս բազմաշերտությունը ոչ միայն չի խանգարում, այլև դառնում է ժողովրդական ինքնության պահպանման գործիք, և հենց սա է հանդիսանում հայ ժողովրդի քաղաքակրթական մոդելի հիմքը։ Այստեղ՝ գենետիկայի մեջ, հապլախումբը նշանակում է մարդկանց հապլոտիպերի խմբավորում (գենետիկ փոփոխությունների հավաքածու), որոնք ունեն ընդհանուր նախնիներ՝ սովորաբար հազարավոր տարիների հեռավորությամբ։ Հապլախումբը ցույց է տալիս, թե ինչպես են որոշակի գենետիկ փոփոխություններ փոխանցվել սերնդեսերունդ, և թույլ է տալիս հետազոտողներին հասկանալ մարդու գենետիկ ծագումն ու շարժումը պատմության ընթացքում։

Հայերի գենետիկան վկայում է հազարամյակների շարունակական բնակության մասին Հայկական լեռնաշխարհում, որտեղ մարդիկ գալիս են, անցնում են, կայսրությունները ձևավորվում ու փլուզվում են, սակայն բնակչության միջուկը մնում է անփոփոխ։ Այս շարունակականությունը, ի տարբերություն Եվրոպայի հարթավայրերում տեղի ունեցած հայրական գծերի մենաշնորհային գերիշխման, ցույց է տալիս, որ հայերի քաղաքակրթությունը կառուցված է տվ յալ տարածքում մնալու և պահպանելու, ոչ թե նվաճելու կամ արագ տարածվելու և տարածքներից հեռանալու վրա։ Լեռնաշխարհի բնական սահմանները թույլ չեն տվել զանգվածային ներխուժումներ կամ մեկ ուղղությամբ գերիշխանություն, ինչը թույլ է տվել ներսից պահպանել բազմազանությունը՝ առանց այն քայքայելու։ Գենետիկ խառնուրդները, որոնք արտացոլում են նոր շերտերի ներգրավումը, երբեք չեն վնասել հիմքը, այլ ներդրվել են համակարգի մեջ՝ ապահովելով հասարակության ներքին հավասարակշռությունը։ Այս բազմաշերտությունը ուղղակիորեն արտացոլում է այն սկզբունքը, որ քաղաքակրթությունը գոյատևում է ներդաշնակությամբ, ոչ գերիշխանությամբ։

Լեզուն, մշակույթը և հիշողությունը՝ հայերենը, ճարտարապետությունը, Եկեղեցին, ավանդույթները, հանդես են գալիս որպես այդ էության տարբեր արտահայտություններ։ Հայերենը, որպես ինքնուրույն հնդեվրոպական ճյուղ, վկայում է նույն բանի մասին, ինչ գենետիկան՝ հին շարունակականության և ոչ փոխառված ինքնության մասին։ Մշակույթը, ճարտարապետությունը, ավանդույթը, լեզուն, կրթությունը և նաև պետական ինստիտուտները միայն չեն փոխանցում արժեքներ, այլ ծառայում են հիշողության գործնական մեխանիզմի։ Երբ պետականությունը կորսվել է, հիշողությունը մնացել է, ինչը վկայում է, որ հայ ժողովրդի քաղաքակրթական միջուկը գոյատևում է, անկախ ժամանակակից քաղաքական ու արտաքին ճգնաժամերից։

Պատմական օրինակները բազմազան են։ Արշակունիների պետությունը և հետագայում Կիլիկիայի թագավորությունը ցույց են տալիս նոր միջավայրերում գոյատևելու ունակությունը՝ պահելով ազգային էությունը և ինտեգրելով տարբեր ժողովուրդներ։ Տարածաշրջանային և ժողովրդական պատմություններն ու ավանդույթները, օրինակ՝ «Սասունցի Դավիթը», ցույց են տալիս, որ հիշողությունը և ազգային ինքնությունը կարող են պահպանվել նույնիսկ պետականության կորստի պայմաններում։ Նմանապես՝ 20-րդ դարի Հայկական ցեղասպանության ժամանակ և տարածքային կորստի պայմաններում հայերը պահպանեցին իրենց մշակութային և լեզվական ինքնությունը, ստեղծեցին նոր համայնքներ և շարունակեցին զարգացնել քաղաքակրթությունը՝ ներքին բազմազանության հիման վրա։ Այս իրադարձությունը հրաշալիորեն ցուցադրում է, որ հայերի քաղաքակրթական միջուկը վեր է պետական կորստից:

Այս քաղաքակրթական մոդելն ուղղակիորեն առնչվում է նաև մեր ներկա քաղաքականությանը։ Քաղաքականությունը պետք է համապատասխանի ժողովրդի քաղաքակրթական միջուկին, այլ ոչ թե փորձի ձևավորել կամ համապատասխանեցնել այն անցողիկ ու ժամանակավոր շահերի և ճնշումների տակ։ Հայկական մոդելը պահանջում է պետական մտածողություն, որը չի սահմանափակվում կարճաժամկետ հաշվարկներով կամ իրավիճակային ճգնաժամերի արձագանքով։ Այն պահանջում է քաղաքականություն, որը գնահատում է ոչ միայն օրվա շահը, այլ նաև երկարաժամկետ պահպանությունը, ազգային հիշողությունը և ինքնության կայունությունը։ Ներառականություն՝ առանց ինքնալուծման, բազմազանություն՝ առանց սպառնալիքի, հիշողություն՝ որպես ինստիտուտ, և պետականություն՝ որպես քաղաքակրթության պահապան. ահա այն սկզբունքները, որոնք պետք է կառավարեն մեզ այսօր։

Հայկական մոդելը սովորեցնում է, որ երկրի քաղաքականությունը չպետք է փորձի պարտադրել միատեսակություն, այլ պետք է ընդունի գաղափարների, մշակութային շերտերի, տարածաշրջանային տարբերակների բազմազանությունը, որը ներքին ուժի աղբյուր է, ոչ սպառնալիք։ Այն պահանջում է հիշողություն, որը ոչ միայն խորհրդանշական է, այլև ինստիտուցիոնալ՝ կրթական համակարգերի, պետական լեզվական քաղաքականության, մշակութային կառույցների միջոցով։ Պետությունը այստեղ պետք է լինի ոչ միայն ստեղծող, այլև պահապան, որը ներառում է նոր շերտերը՝ չվնասելով հիմքը։ Քանի դեռ քաղաքականությունը չի ընդունում, որ ժողովուրդը նախ քաղաքակրթություն է, հետո միայն ընտրազանգված կամ վարչական միավոր, այն մշտապես հակասության մեջ է լինելու իր ժողովրդի էության հետ։

Հայկական քաղաքակրթական մոդելը կարելի է ամփոփել այսպես՝ շարունակականություն, ներառականություն, բազմազանություն և հիշողություն։ Սա է պատճառը, որ գենետիկան բազմաշերտ է, լեզուն եզակի է, մշակույթը՝ հարատև, և նույնիսկ պետականության կորստի պայմաններում քաղաքակրթական միջուկը չի վերացել։ Այս մոդելը այսօր մեզ ասում է, որ իրական խնդիրն ու մարտահրավերը ո՛չ արտաքին են, ո՛չ կարճաժամկետ, այլ մեր սեփական քաղաքականության՝ քաղաքակրթության հետ համահունչ լինելու կարողությունն են։ Մեր ժողովուրդի պատմությունը այսօր մեզ սովորեցնում է, որ սահմանները, արժեքները, հիշողությունը և մշակույթը պահպանելը ոչ թե պարտավորություն, այլ կայուն ապագայի նախապայման է, և միայն այդ պայմանների ներքո է հնարավոր ապրել ժամանակակից աշխարհի մարտահրավերների հետ համահունչ և կենսունակ։ Եզրափակելով՝ մենք պետք է ընդունենք պարզ ճշմարտությունը՝ մեր ժողովրդի պատմական անցյալը մեզ սովորեցնում է, որ էության պահպանությունը, արժեքների և հիշողության պահպանումը, ներառականությունն ու բազմազանությունը ոչ թե անցանկալի բեռ են, այլ մեր գոյության և ապագայի հիմքը։ Այս քաղաքակրթական փորձառությունը մեզ կապում է անցյալին, տալիս է ուղեցույց ներկայում և ապահովում այն կայուն հիմքը, որի վրա կարող է կառուցվել մեր ժողովրդի ապագան՝ ուժեղ, կենսունակ և համահունչ ժամանակի մարտահրավերներին։

ՌՈԼԱՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ` Տնտեսագիտության թեկնածու

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 AraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial Literacy

1

 FINTECH360 International Conference Held in Armenia

2

 The international chess tournament supported by IDBank has concluded

3

 The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ Foundation

4

 EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee

5

 Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue”

6

 Grant Akopian has been elected to the AmCham Board

7

 Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future

8

 “Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’

9

 AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market

10
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market “Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’ Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future
Economy
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program Up to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium Cards Acba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreement
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll