English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading PlatformCustomer Appreciation Day in Gyumri: IDBankSolis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
All Timeline »
Politics

Մակրոտնտեսական ակտիվության «առողջության» սուր դեֆիցիտը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանում 2025 թվականի հունվարհոկտեմբեր ամիսների տնտեսական ակտիվության ցուցանիշներն առաջին հայացքից պահպանել են նախորդ տարվա տպավորիչ աճի տեմպը՝ 8,1 %, ինչը, կարծես, վկայում է տնտեսության կայունության և զարգացման հնարավորությունների մասին։ Սակայն առավել խորքային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ այս աճը ոչ միայն համաչափ չէ տնտեսության բոլոր ճյուղերին, այլև ուղեկցվում է լուրջ կառուցվածքային ռիսկերով, որոնց հիմնական արտահայտությունը արդյունաբերության և առևտրի ոլորտներում տիրող անկումային տրամադրությունն է, իսկ արտաքին առևտրի դինամիկան՝ ի դեմս վատթարացման ու անկայունության, արդեն ազդում է երկրի տնտեսության աճի որակական հիմքերի վրա։

Այս իրավիճակը վկայում է այն մասին, որ մակրոտնտեսական համախառն ցուցանիշների աճը չի արտացոլում իրականում առկա խոր խնդիրները, և եթե այս միտումները շարունակվեն, ապա տնտեսության վիճակը կարող է էապես տկարանալ՝ հատկապես այն պարագայում, որ տնտեսական ճյուղերը համամասնաբար դրական շարժի մեջ չեն։

Վերջին վիճակագրական տվյալների մանրամասն ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ տնտեսական ակտիվության աճի հիմնական շարժիչ ուժը վերջին մեկ տարվա ընթացքում եղել են ծառայությունների և շինարարության ոլորտները, ինչպես նաև որոշակի դրական դինամիկա է նկատվել էներգետիկ համալիրում։ Մասնավորապես, ծառայությունների ոլորտում աճի տեմպը արագացել է՝ հասնելով 10,8 %-ի՝ նախորդ տարվա 5,8 %-ի դիմաց։ Սա վկայում է այն մասին, որ տնտեսության կառուցվածքը աստիճանաբար ավելի շատ կենտրոնանում է ծառայությունների վրա, ինչը բնորոշ է հետինդուստրիալ տնտեսություններին, բայց Հայաստանի նման զարգացող երկրների դեպքում, երբ այս գործընթացը ուղեկցվում է արդյունաբերության և առևտրի ոլորտների դեգրադացիայով, այն կարող է հանգեցնել տնտեսական հիմքերի թուլացման։

Շինարարության ոլորտում նույնպես արձանագրվել է բավականին արագ աճ՝ 20,6 %՝ նախորդ տարվա 15,5 %-ի փոխարեն։ Այս տպավորիչ աճը, սակայն, մեծապես պայմանավորված է նախորդ տարիներին ոլորտում արձանագրված ցածր բազայով, ինչպես նաև որոշակի արտառոց նախագծերի իրականացմամբ, որոնց ազդեցությունը երկարաժամկետ կտրվածքով կարող է սահմանափակ լինել։

Հատկապես մտահոգիչ է արդյունաբերության ոլորտի դինամիկայի վատթարացումը, քանի որ ոլորտը նախորդ տարիներին եղել է տնտեսական աճին նպաստող կարևոր վեկտորներից մեկը՝ 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածում արձանագրելով 11,7 % աճ։ Սակայն 2025 թվականին արդյունաբերությունը ոչ միայն կորցրել է աճի տեմպը, այլև հայտնվել է 3 % անկման մեջ։ Այս միտումն ունի բազմաշերտ պատճառներ։ Նախ՝ արդյունաբերական արտադրության կառուցվածքում մեծացել է արտաքին շուկաներից կախվածությունը՝ հատկապես հումքի ներմուծման, էներգակիրների գների և արտահանման շուկաների հասանելիության առումով։ Արտաքին շուկաներում անորոշությունները, միջազգային տնտեսական և քաղաքական լարվածությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային խնդիրներն ազդել են արդյունաբերության ամրության վրա։ Ավելին, արդյունաբերական արտադրանքի՝ ներքին շուկայում սպառման նվազումը, տեխնոլոգիական արդիականացման դանդաղումը, ներդրումների պակասը և արտադրական գործընթացների արդյունավետության «տկարությունը» նույնպես խոչընդոտում են ոլորտի զարգացումը։ Արդյունքում արդյունաբերության ոլորտի անկումը կարող է լուրջ հետևանքներ ունենալ ոչ միայն աշխատատեղերի պահպանման, այլև երկրի արտահանման ներուժի և տնտեսական կայունության համար։

Առևտրի ոլորտի աճի դանդաղումը ևս մեկ կարևոր ազդակ է տնտեսության կառուցվածքային խնդիրների վերաբերյալ։ Եթե նախորդ տարի այս ոլորտում արձանագրվել էր 18,8 % աճ, ապա 2025 թվականի հունվարհոկտեմբերին աճը կազմել է ընդամենը 3,2 %։ Սա կարելի է բացատրել միաժամանակ թե՛ ներքին պահանջարկի սահմանափակումով, թե՛ արտաքին առևտրի դինամիկայի վատթարացմամբ։ Ներքին շուկայում սպառողական ակտիվության նվազումը, գնաճային ճնշումները, բնակչության եկամուտների դանդաղ աճը կամ նվազումը, ինչպես նաև ժողովրդագրական փոփոխությունները հանգեցնում են առևտրային շրջանառության դանդաղեցմանը։ Միևնույն ժամանակ, արտաքին առևտրի ոլորտում արձանագրված անկումն առավել մտահոգիչ է, քանի որ Հայաստանը փոքր, բաց տնտեսություն է և մեծապես կախված է արտաքին շուկաներից։ Արտահանման ու ներմուծման նվազումը, միջազգային շուկաներում մրցունակության անկումը, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների խանգարումները և լոգիստիկ խնդիրները նվազեցնում են ոչ միայն առևտրային շրջանառությունը, այլև ամբողջ տնտեսության աճի ներուժը։

Այս իրավիճակում կարևոր է արձանագրել, որ մակրոտնտեսական ակտիվության բարձր ցուցանիշները հաճախ կարող են սխալ տպավորություն ստեղծել տնտեսության առողջության մասին։ Մասնավորաբար, ծառայությունների և շինարարության ոլորտների աճն ինքնին բավարար չէ՝ ապահովելու համար տնտեսական կայուն ու երկարաժամկետ զարգացում, եթե արդյունաբերության, առևտրի և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ոլորտները գտնվում են անկման և անորոշության մեջ։

Իսկ այսպիսի ցուցանիշների լույսի ներքո պետք է առավել ուշադիր մոտենալ տնտեսական քաղաքականության մշակմանը՝ կենտրոնանալով արդյունաբերության վերականգնման, առևտրի դիվերսիֆիկացման, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ամրապնդման և նորարարական ոլորտների զարգացման ուղղությամբ։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven...

1

 Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month

2

 Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank

3

 AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025

4

 “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Acro...

5

 "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick...

6

 Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank

7

 Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages

8

 Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank

9

 EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia

10
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll