EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at Unibank Up to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa Cards AI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlook Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona Top Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook ''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service ZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6 Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction 0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading Platform Customer Appreciation Day in Gyumri: IDBank Solis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026

All Timeline »

16 December, 2025 9:38 Politics

Հայաստանը դարձնել Հյուսիս-Հարավ, ՀնդկաստանԵվրոպա, Մեկ գոտի-Մեկ ճանապարհ մեգածրագրերի մաս. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Այս մեգածրագրերի մաս կազմելու համար անհրաժեշտ է նպաստավոր աշխարհագրական դիրք, ենթակառուցվածքներին ներկայացվող պահանջների բավարարում, ծրագրերի հիմնական շահառուների հետ բարեկամական ու վստահելի հարաբերություններ։ Այս ծրագրերի մաս դառնալը կարող է տնտեսական, քաղաքական, անվտանգային հնարավորություններ տալ երկրին։

Տարաբնույթ ռիսկերից խուսափելու համար նման մեգածրագրերն իրականացվում են միմյանց փոխարինող, տարբեր երկրներով անցնող կապուղիների տարբերակներով։ Ժամանակի ընթացքում, կախված հանգամանքներից, այդ տարբերակների միջև նախապատվությունները կարող են փոխվել։

Այս մեգածրագրերին միանալու մեր հնարավորությունը մեծացնելու համար անհրաժեշտ է.

1. Կառուցել Մեղրաձորի ավտոմոբիլային թունելն ու Վանաձոր-Մեղրաձորի թունելՀրազդան ավտոմայրուղին:

Մեղրաձորի ավտոմոբիլային թունելի կառուցման համար օգտագործվելու է Մեղրաձորի երկաթուղային թունելի կառուցման ընթացքում քանդված ապարների հեռացման համար կառուցած թունելը։ Այս թունելի ճակատային մակերեսը կազմում է կառուցվելիք ավտոմոբիլային թունելի ճակատային մակերեսի շուրջ 60 %-ը, երկարությունը՝ շուրջ 90 %-ը։

Փորձագիտական տվյալներ

Մեղրաձորի ավտոմոբիլային թունել՝ երկարություն-9կմ, կառուցման նախահաշիվ- 50 մլն դոլար։

Վանաձոր-Մեղրաձորի թունել-Հրազդան ավտոմայրուղի՝ 23+15 կմ, կառուցման նախահաշիվ 15 մլն դոլար։

Ծրագրի ընդհանուր արժեքը՝ 65 մլն դոլար։

Ծրագրի իրականացման արդյունքում՝

- Երևան-Վանաձոր նոր ճանապարհը շրջանցելու է Սևանի ու Ապարանի ոլորանները։

- Նոր ճանապարհը կարճ է 33 կմ-ով՝ Սևանով, և 17 կմ-ով՝ Ապարանով անցնող ճանապարհներից։

- Նոր ճանապարհի ամենաբարձր կետը ցածր է 120 մ-ով՝ Սևանով, և 260 մ-ով՝ Ապարանով անցնող ճանապարհների ամենաբարձր կետերից։

- Հայաստանը լավացնում է իր հնարավորությունները Հյուսիս-Հարավ մեգածրագրի ավտոմոբիլային բաղադրիչի առումով։

2. Կառուցել Վանաձոր-Ֆիոլետովո երկաթուղին:

Փորձագիտական տվյալներ

Երկաթուղու երկարությունը՝ 41կմ, այդ թվում՝ մեկ թունել։

Ծրագրի արժեքը՝ 250 մլն դոլար։

Ծրագրի իրականացման արդյունքում՝

- Շուրջ 80 կմ-ով կարճանում է Այրումից Երևան երկաթուղային ճանապարհը։

- Շուրջ 100 կմ-ով կարճանում է Հայաստանի արևել յան Կայան կայարանի ու արևմտյան Ախուրիկ կայարանների միջև երկաթուղային ճանապարհը։

- Հայաստանը լավացնում է իր հնարավորությունները Հյուսիս-Հարավ, ՀնդկաստանԵվրոպա, Մեկ գոտի- Մեկ ճանապարհ մեգածրագրերի երկաթուղային բաղադրիչների առումով։

3. Սողանքի ռիսկից զերծ տարածքում կառուցել Հրազդան-Կայան երկաթուղու Հաղարծին գյուղի հատվածը, նորոգել Հրազդան-Կայան երկաթուղու վնասված հատվածները:

Փորձագիտական տվյալներ

Կառուցվող հատվածի երկարությունը՝ շուրջ 4 կմ, շինարարության արժեքը՝ շուրջ 17 մլն դոլար։

Հրազդան-Կայան երկաթուղու երկարությունը՝ շուրջ 80 կմ, վնասված հատվածների նորոգման արժեքը՝ շուրջ 20 մլն դոլար։

Ծրագրի արժեքը՝ շուրջ 37 մլն դոլար։

Ծրագրի իրականացման արդյունքում՝

- Կայան կայարանը երկաթուղային կապով կապվում է Հայաստանի երկաթուղիներին։

- Հայաստանը տնտեսապես մրցունակ հայտ է ներկայացնում Մեկ գոտի-Մեկ ճանապարհ մեգածրագրի Միջին միջանցքի երկաթուղային բաղադրիչին միանալու համար։

4. Կառուցել Գագարին-Ագարակ երկաթուղին:

Փորձագիտական տվյալներ

Երկաթուղու երկարությունը՝ 305 կմ, որից 19,6 կմ-ը՝ 84 կամուրջ, և 102,3 կմ-ը՝ 60 թունել։

Ծրագրի ընդհանուր արժեքը՝ 3,5 մլրդ դոլար։

Ծրագրի իրականացման արդյունքում՝

- Հայաստանի երկաթուղիները հասնում են Վայոց ձորի ու Սյունիքի մարզեր։

- Հայաստանը էապես լավացնում է իր հնարավորությունները Հյուսիս-Հարավ, Հնդկաստան-Եվրոպա, Մեկ գոտի

-Մեկ ճանապարհ մեգածրագրերի երկաթուղային բաղադրիչների առումով։

Այս չորս ծրագրերի իրականացման գումարային արժեքը շուրջ 3.852 մլրդ դոլար է:

Այս աշխատանքներն իրականացնելուց հետո մենք կունենանք ներպետական հետևյալ ժամանակակից կոմունիկացիաները.

1. Ավտոմոբիլային. Բավրայից ու Բագրատաշենից դեպի Ագարակ։

2. Երկաթուղային. Կայան կայարանից Վանաձորով դեպի Ախուրիկ կայարան։

3. Երկաթուղային. իրար հետ կապված Ախուրիկ, Այրում, Կայան և Ագարակ կայարաններ։

4. Երկաթուղային-ավտոմոբիլային. երկաթուղային՝ Այրում, Ախուրիկ և Կայան կայարաններից մինչև Երասխ կայարան, այնուհետև ավտոմայրուղով դեպի Ագարակ։

Հայաստանը կարող է առաջարկել նշված մեգածրագրերին հետևյալ երթուղիները.

• Հյուսիս-Հարավ՝ մինչև աբխազական երկաթուղու գործարկումը Ռուսաստանից Սև ծովով կամ ավտոմայրուղով Վրաստան, այնուհետև Հայաստան։ Հայաստանով ավտոմայրուղով կամ երկաթուղով, կամ երկաթուղով, ապա՝ ավտոմայրուղով դեպի Իրան, այնուհետև Հնդկաստան։

• Հնդկաստան (նաև Պարսից ծոցի երկրներ) - Եվրոպա՝ Հնդկաստան (Պարսից ծոցի երկրներ) -Իրան-Հայաստան։ Հայաստանով ավտոմայրուղով կամ երկաթուղով, կամ ավտոմայրուղով, ապա՝ երկաթուղով դեպի Վրաստան այնուհետև-Սև ծով-Եվրոպա։

• Մեկ գոտի - Մեկ ճանապարհ (միջին միջանցք)՝ Չինաստան-միջինասիական պետություններ-Կասպից ծով-Ադրբեջան-այնուհետև Հայաստանով կամ Վրաստանով Թուրքիա ու Եվրոպա։ Ընդ որում, Վրաստանից Եվրոպա կարելի է հասնել նաև Սև ծովով։

Միջին միջանցքի խնդիրներից է Կասպից ծովի տարեկան շուրջ 20 սմ ծանծաղելը, ինչը բարդացնում ու թանկացնում է ծովով գնացքների տեղափոխումը։ Կասպից ծովում գնացքները կառամատույցից լաստանավ ու հակառակ տեղափոխվում են վագոն առ վագոն՝ հատուկ վերելակներով, արդյունքում Ղազախստանից Ադրբեջան գնացքը հասնում է 1,5-ից 2 օրում։

Բաքու-Ղազախ-Իջևան-Ֆիոլետովո-Վանաձոր-Գյումրի-Կարս երթուղին շուրջ 200 կմ-ով կարճ է Բաքուն Թբիլիսիով կամ Մեղրիով Կարսին կապող երթուղիներից։ Հետևապես, Մեղրիով անցնող երկաթուղու կառուցման փոխարեն Իջևանով անցնող երկաթուղու վերագործարկումը կբխեր ոչ միայն Հայաստանի, այլև Մեկ գոտի - Մեկ ճանապարհ մեգածրագրի շահերից։ Սակայն այժմ կառուցվում է Ադրբեջանի ու Թուրքիայի շահերից բխող Մեղրիով անցնող երկաթուղին։

Այսօր մեգածրագրի միջին միջանցքի բոլոր երթուղիներն անցնում են Ադրբեջանով, այնուհետև Վրաստանով, ինչն այդ երկրներին տալիս է արտոնյալ կարգավիճակ ու ռիսկ է մեգածրագրի համար։ Վրաստանը կկորցնի արտոնյալ կարգավիճակը Հայաստանով Ադրբեջան-Թուրքիա կապուղիների գործարկմամբ: Հարավային միջանցքի գործարկմամբ Ադրբեջանը չի ունենա արտոնյալ կարգավիճակ մեգածրագրի համար, սակայն կպահպանի արտոնյալ կարգավիճակը միջին միջանցքի համար։

• Մեկ գոտի - Մեկ ճանապարհ (հարավային միջանցք)՝ Չինաստան-միջինասիական պետություններ-Իրան, այնուհետև կամ Թուրքիա-Եվրոպա կամ Հայաստան-Վրաստան-Սև ծով-Եվրոպա։

Այս տարվա սկզբից գործում է մեգածրագրի հարավային միջանցքի կարևոր հատվածը՝ Չինաստան-Ղրղզստան-ՈւզբեկստանԹուրքմենստան-Իրան երթուղին։ Այժմ մշակվում են Չինաստան-Ղազախստան-Թուրքմենստան-Իրան երթուղին գործարկելու հարցերը։

Հեշտ է նկատել, որ Իրան-ՀայաստանՎրաստան-Սև ծով-Եվրոպա երթուղու բացառման դեպքում Հարավային միջանցքի բոլոր երթուղիները կանցնեն Թուրքիայով, ինչպես Միջին միջանցքի բոլոր երթուղիներն անցնում են Ադրբեջանով։ Այս իրավիճակը ռիսկային է Մեկ գոտի - Մեկ ճանապարհ մեգածրագրի համար, քանի որ ակնհայտ են բազմաթիվ ոլորտներում Թուրքիայի ու Ադրբեջանի համաձայնեցված գործողությունները։ Հետևաբար, ոչ միայն Հարավային միջանցքի, այլև Մեկ գոտի-Մեկ ճանապարհ մեգածրագրի ռիսկերի նվազեցման առումով մեծ կարևորություն ունի Իրան-ՀայաստանՎրաստան-Սև ծով-Եվրոպա երթուղին։ Ակնհայտ է, որ այս երթուղու իրականացումն ունի ինչպես շատ կողմնակիցներ, այնպես էլ շատ հակառակորդներ։

Հայաստանը Հյուսիս-Հարավ, Հնդկաստան-Եվրոպա, Մեկ գոտի-Մեկ ճանապարհ մեգածրագրերի մաս դարձնելը պետք է դառնա ապագա ազգային իշխանությունների խնդիրը։

ԳԱԳԻԿ ՄԻՆԱՍՅԱՆ` ՀՀԿ Գործադիր մարմնի անդամ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում