Տորպեդահարված համաձայնագրերը. Նիկոլի ու Արարատի «նույն ձեռագիրը» Սյունիքի հարցում. Կամենդատյան

Առաջին հայացքից սա կարող է թվալ դիվանագիտական ճկունություն։ Բայց իրականում սա նույն հին տորպեդահարման մեխանիզմն է, որն արդեն մեկ անգամ կիրառվեց Լաչինի միջանցքի հարցում՝ հանգեցնելով Արցախի կորստին։

 

Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության իններորդ կետը հստակ ասում էր․ պետք է բացվի Լաչինին համարժեք այլընտրանքային միջանցք, որը կապելու էր Հայաստանն ու Արցախը։

Փաշինյանը և նրա թիմը տարիներ շարունակ ձգձգեցին այդ կետի իրականացումը։ Փորձեցին այն կապել սահմանազատման, ճանապարհների կարգավիճակի ու նույնիսկ Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության հետ։

Արդյունքում Ադրբեջանը փակեց Լաչինը, աշխարհը լուռ մնաց, իսկ իշխանությունը հայտարարեց․ «Մենք ի՞նչ կարող էինք անել»։

Այսինքն՝ սուտ դիվանագիտական մանևրների դիմաց մենք ստացանք Արցախի վերջնական անկում։

 

Հիմա նույն խաղը կրկնվում է Սյունիքի շուրջ։

Վաշինգտոնում խոսվում էր միջանցքային տրամաբանությամբ կապի մասին։ Ադրբեջանը բացեիբաց պահանջում է Զանգեզուրով անցնող ուղի՝ առանց հայկական վերահսկողության։

 

հայտարարում է, թե «թղթերի մեջ նման բան չկա»,

պնդում է, որ «մենք ենք հսկելու ճանապարհները»,

ու կրկին ամեն ինչ կապում է «սահմանազատման» անվան տակ ձգձգվող գործընթացներին։

Իսկ իրականում սա նշանակում է․ չի տրվելու միջանցք, գործընթացը ձգձգվելու է, և Ադրբեջանը ուժով է վերցնելու այն, իսկ հետո կասի՝ Հայաստանը խափանեց համաձայնությունը, մենք ստիպված էինք քայլել»։

 

Այս ամենը չի լինում վակուումում․ մեծ տերությունների շահերն ուղղակիորեն հատվում են Սյունիքում։

 

ՌԴ-ն նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրով փորձում էր պահպանել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում։ Բայց Ուկրաինայի պատերազմի հետևանքով նրա դիրքերը թուլացան։ Ռուսաստանը խուսափում է բացահայտ բախումից Ադրբեջանի հետ, և այդ վակուումը օգտագործում են Անկարան ու Լոնդոնը։

Նիկոլը Մոսկվայի աչքում այլևս համարվում է ոչ թե դաշնակից, այլ «կառավարվող գործակալ», որն իր անգործությամբ թուլացնում է Ռուսաստանի դիրքերը Կովկասում։

 

ԱՄՆ-ը պաշտոնապես աջակցում է Հայաստանի ինքնիշխանությանը, սակայն իրականում նրա հիմնական շահը Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի տրանսպորտային ու էներգետիկ երթուղիներն են։ Վաշինգտոնը շահագրգռված է, որ տարածաշրջանով անցնի այնպիսի միջանցք, որը կնվազեցնի Ռուսաստանի և Իրանի ազդեցությունը։

Այս համատեքստում Նիկոլի ձգձգումները բխում են Բաքվի ու Անկարայի ծրագրերից, բայց թույլ են տալիս նաև Վաշինգտոնին «մեղմ ճնշում» գործադրել Մոսկվայի ու Թեհրանի վրա։

 

Մեծ Բրիտանիան ամենից շատ շահագրգռված է Անկարա–Բաքու առանցքի ուժեղացմամբ։ Լոնդոնը երկար տարիներ հանդիսանում է Ադրբեջանի նավթագազային ոլորտի հիմնական ներդրողը և բացեիբաց պաշտպանում է «Զանգեզուրի միջանցքի» գաղափարը։

 

Փաշինյանի և Միրզոյանի «տորպեդահարումներն» իրականում լավագույն ծառայությունն են Լոնդոնին․ Հայաստանը հանդես է գալիս որպես մեղավոր կողմ, իսկ Ադրբեջանը ստանում է «հիմնավորվածություն» ուժ կիրառելու համար։

 

Իրանի համար Սյունիքը կարմիր գիծ է։ Թեհրանը բազմիցս հայտարարել է, որ չի թույլատրի որևէ միջանցք, որը կտրում է Իրանի ու Հայաստանի սահմանը։ Բայց եթե հայկական իշխանությունները շարունակեն իրենց խաբուսիկ խաղը, Իրանի դիրքորոշումն էլ կարող է թուլանալ․ նա չի կարող հավերժ կանգնել Հայաստանի թիկունքում, եթե հենց Հայաստանի ղեկավարությունը չի պաշտպանում իր սահմանները։

 

Այս երկու պետությունները վերջին շրջանում փորձում են Հայաստանին տրամադրել սպառազինություն ու քաղաքական աջակցություն։ Բայց նրանք էլ կանգնելու են դիլեմայի առաջ․ արդյո՞ք արժե աջակցել մի իշխանության, որը սեփական ձեռքերով քանդում է միջազգային պայմանավորվածությունները։

 

Այսպիսով, Նիկոլի ու Արարատի վարքագիծը ոչ թե պատահական թուլություն է, այլ հստակ ձեռագիր․

ձգձգել,

մանիպուլյացիաների միջոցով խուսափել հստակ պարտավորություններից,

և արդյունքում դնել Հայաստանը այնպիսի իրավիճակի մեջ, որ թշնամին ուժով հասնի իր նպատակին՝ միջազգային լեգիտիմացմամբ։

Սա արդեն մեկ անգամ արվեց Արցախում։ Հիմա նույն սցենարը կրկնվում է Սյունիքում։

 

Արդյո՞ք Հայաստանը պատրաստ է հերթական անգամ դառնալ միջազգային խաղացողների շահերի զոհը,

և արդյո՞ք ժողովուրդը կրկին «հանգիստ կմարսի», ինչպես Արցախը։

Եթե այս հարցին հստակ պատասխան չտրվի այսօր, վաղը մենք կարող ենք ունենալ ոչ թե Հայաստան, այլ միջանցքներով պատռված տարածք, որի վրա դեռ մնացել է հին անունը, բայց չկա պետական բովանդակություն։

Երեկ ընկերներից մեկը հարցրեց, ինչպես կարող են այդ հանցագործությունը կոծկել, մարսել։ Որքան որ ցավալի ,չարագուշակ հնչի, այնուհանդերձ այդ հանցագործ դուետը կփորձի ջրից չոր դուրս գալ և իմ պնդման համար պետք է ընդամենը հիշել, որ դրանք հանձնել են Արցախը, հանձնել են Սյունիքի միջանցքը, ուրանում են ցեղասպանության փաստը։