Չինովնիկն է որոշելու՝ հարցը հանրային նշանակության է, թե ոչ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մեր հյուրն է ԽԱՊԿ նախագահ Աշոտ Մելիքյանը

– Պարո՛ն Մելիքյան, «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու նախագծում ի՞նչ խնդրահարույց դրույթներ են ներառված:

– Գործող օրենքը, որն արդեն 14 տարի է կիրառվում է, բավականին հաջող է, արդյունավետ ու լիբերալ: Նոր նախագծով իշխանությունը այլ քաղաքականություն է հետապնդում, որը տեղեկատվության ազատության զարգացումը չէ: Այս օրինագիծը հետընթաց է և սահմանափակում է տեղեկատվության ազատությունը: Օրինակ՝ նոր փոփոխություններով օրենքը չպետք է տարածվի այն պետական մարմինների վրա, որոնք 50–ից պակաս աշխատողներ ունեն: Նախատեսվում է, որ հայցվող տեղեկատվությունը պետք է հանրային նշանակություն ունենա, ինչն ուղղակի աընդունելի է ու հակասում է բոլոր միջազգային նորմերին: Այդ օրենքի մեխն այն է, որ յուրաքանչյուր ոք կարող է պետական մարմիններից հայցել իրեն հետաքրքրող տեղեկատվությունը: Անպայման չէ, որ դա հանրային նշանակություն ունենա՝ ազատական մոտեցումը հենց սա է պահանջում: Իսկ եթե օրենքն ընդունվի՝ ապա ինչ–որ չինովնիկ պետք է որոշի՝ տեղեկատվությունը հանրային նշանակություն ունի, թե ոչ:

Բացի այդ, լուրջ մտահոգություններ ունենք նաև տեղեկատվության ազատության լիազոր մարմնի հետ կապված: Մի բան, որը պետք է կառավարության կողմից ստեղծվի, ֆինանսավորվի բյուջեից՝ շատ հաճախ անկախ չէ ու քաղաքական պատվեր է կատարում:

– Երբ անձնական տվյալների պաշտպանության օրենքում փոփոխություն կատարվեց, կարծիք հայտնեցիք, որ այն լրացուցիչ խոչընդոտ է ԶԼՄ–ների դեմ: Վերոնշյալ նախագիծը նույն քաղաքականության շարունակությո՞ւնն է:

– Նշված օրենքով սահմանված էր, որ անձնական տվյալներ մշակելու սահմանափակումները չեն տարածվում բացառապես լրագրության, գրական և գեղարվեստական նպատակներով մշակվող անձնական տվյալների վրա: Բայց այդ դրույթն ուժը կորցրած ճանաչվեց: Ընդ որում՝ նման փոփոխությունն արվեց գաղտնի պայմաններում՝ առանց լրագրողական հանրության հետ քննարկելու: Այս մոտեցման կիրառման դեպքում որևէ քաղաքական գործչի տվյալները հրապարակելուց առաջ լրագրողները պարտավոր են իրենց համաձայնությունը ստանալ:

Այո: Համաձայն եմ՝ սա այդ քաղաքականության շարունակությունն է: Տարբեր օրենքների միջոցով սահմանափակումներ են մտցնում ԶԼՄ գործունեության մեջ: Վերջին տարիներին օրենքի փոփոխություններում ռեգրեսիվ միտում կա: Եթե հիմա Տեղեկատվության և ազատության մասին գործող օրենքով լրագրողը ազատորեն հարցում է ուղարկում պետական մարմիններին, ապա նոր օրենքի ընդունման դեպքում 50–ից պակաս աշխատակից ունեցողները պարտավորված չեն լինի պատասխանել հարցմանը: Չինովնիկն է որոշելու՝ հարցը հանրային նշանակության է, թե ոչ: Սրանք ոչ այլ ինչ են, քան խոսքի և տեղեկատվության ազատության անհարկի սահմանափակումներ: Բացի այդ, անցած տարվա դեկտեմբերին Գնումների մասին օրենքում փոփոխություններ եղան, որով երկրի առաջին դեմքերի՝ նախագահին, ԱԺ նախագահին ու վարչապետին վերաբերող գնումները դարձրել են պետական գաղտնիք: Այս առումով ևս տարօրինակ է՝ տեղեկատվության ազատությունն ինչո՞ւ չի սկսվում հենց երկրի առաջին երեք դեմքերից:

– Օրինագիծը շրջանառության մեջ չդնելու և այն չընդունելու ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկվելո՞ւ են:

– ՀԿ–ները, որոնք ակտիվորեն կիրառում են գործող օրենքը, նոր օրենք ստեղծելու որևէ հիմք չեն տեսնում: Վերջերս քննարկում տեղի ունեցավ, որտեղ ՀԿ–ները քննարկեցին նաև այն հարցը, թե ինչպես պետք է հակազդել: Այս շաբաթվա երկրորդ կեսին մենք հանդիպում կնախաձեռնենք այն ՀԿ–ների ներկայացուցիչների միջև, ովքեր ամենաակտիվն են կիրառում գործող օրենքը:

Մենք հետագա քայլերը կմշակենք: Կարծում եմ՝ շրջանառությունից պետք է հանվի այդ նախագիծը: Պետք է համատեղ աշխատանքային խումբ ստեղծվի, որում ընդգրկված կլինեն և՛ Արդարադատության նախարարության, և՛ մասնագիտացված ՀԿ–ների փորձագետները: Պետք է համատեղ մշակվի գործող օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու հարցը:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում