Քաղաքագետ Անուշ Սեդրակյանը մարդկանց հնազանդեցնելու և իշխանությունների ներկա մարտահրավերների դեմ հին «տրեխներով» պայքարելու մասին. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Սեփական ինքնությունը պահպանելով աշխարհի հետ համընթաց զարգանալու և ժամանակակից աշխարհում պատշաճ տեղ ու դեր ունենալու համար հրապարակախոս, քաղաքագետ Անուշ Սեդրակյանի կարծիքով ամենակարևորն այն է, թե բազմազան ու բազմադեմ աշխարհում ում հետ ես ցանկանում համընթաց «քայլել» և որն է այն ստանդարտը, որը երկիրը կարող է դրսևորել այդ համընթացության մեջ:

Նրա կարծիքով, եթե մենք ցանկանում ենք համընթաց քայլել արաբական աշխարհի հետ, ապա դա թեև հնարավոր է, սակայն հայի բնույթի հետ համատեղելի չէ:

«Դա հլու–հնազանդ ստրկամտությունն է, կրոնի միջոցով ենթարկեցնելու մեխանիզմն է, որն ի դեպ հայ առաքելական եկեղեցին և մեր իշանությունները տարբեր ձևերով փորձում են մեր գլխին փաթաթել: Այս մոդելի հետ համընթաց քայլելը երկու պատճառով չի ստացվում, քանի որ դրա համար պետք է շատ փող ունենալ և կարողանալ այնպես կառավարել երկիրը, որ սեփական քաղաքացիները սոցիալական խնդիրներ չունենան: Նման պարագայում միայն հնարավոր կլինի սեփական կամքը թելադրել ժողովրդին»,– ասում է Ա. Սեդրակյանը:

Քաղաքագետի ներկայացմամբ հաջորդը ռուսականն է, որն ավելի նախընտրելի է մեր իշխանությունների համար: Դրա հիմքում դրված է չկերակրել և ենթարկեցնել բանաձևը: Բայց այն պրոեկտելով հայկական՝ «որտեղ հաց, այնտեղ կաց» մենթալիտետի վրա, ունենում ենք այն հուժկու արտագաղթը, որն այսօր կա: Երրորդ և ամենադժվար ստանդարտը դա եվրոպականն է, քանի որ այնտեղ իրականում երկիրը թեև մենակ է, բայց նաև պարտավոր է հասարակությանը չխանգարելու ստատուս ունենալ:

«Եվրոպական ստանդարտը Հայաստանի վերնախավին հենց դրանով է սարսափեցնում: Նրանք վախենում են, որ վերահսկելու են իրենց միջոցները, ֆինանսական հոսքերը, կեղտոտ փողերի շարժը և այլն: Ներկայացված երեք մոդելներով էլ կարելի է հպարտանալ, բայց թե որքանով կարելի այդ տիրույթներում երջանիկ լինել, դա որոշում է մարդն ինքը: Եվ որպեսզի անհատը կարողանա նման որոշում կայացնել պետք է գրագետ լինի»,– համոզված է Անուշ Սեդրակյանը:

Քաղաքագետի դիտարկմամբ, մեր իրականությունում, սակայն գիտելիք փոխանցելու փոխարեն թե՛ մամուլը, թե՛ գիտակրթական և թե՛ զուտ մասնագիտական քննարկումները ծառայեցվում են միայն ու միայն քաղաքական պրոպագանդա իրականացնելու և եղած բացասական երևույթները այս կամ այն հարցի տակ պարտակելու համար:

«Ներկայի պետական քաղաքականությունը միտված է, որ մի կողմից որևէ ստանդարտներ չլինեն, մյուս կողմից միջին վիճակագրական քաղաքացին անգամ բազում խոցելի կետեր ունենա: Սա է մարդկանց հնազանդեցնելու ներկա իշխանությունների բանաձևը: Բայց իրական անկախության մասին տարրական կարծիք կազմելու համար հարկավոր է ընդամենը դիտարկել երկրի էկոլոգիական իրավիճակը, մարդկային ռեսուրսի բարձր պատրաստվածությունը և այլն»,– ասաց Ա. Սեդրակյանը:

Ստացվում է, որ սրանք այն ազդակներն ու գործոններն են, որոնք եթե պատշաճ մակարդակի վրա լինեն, ապա հնարավոր կլինի հանգիստ շունչ քաշել և համոզված լինել, որ գործող ղեկավարները երկրի արյունը խմելով չեն հարստանում:

«Դրանք գործոններ են, որոնք որևէ կերպ չեն կարող նպաստել երկրի ղեկավարների անձնական հարստացմանը, ինչը հակասության մեջ է մեր պաշտոնյաների կուտակած հարստության հետ: Որքան բարգավաճ է երկիրը, այնքան պետական պաշտոնյայի անձնական հարստացման հնարավորությունը դառնում է անհնար: Եվ ընդհակառակը: Այսինքն ստացվում է, որ մեր պաշտոնյաները հիմնականում ունեն և առաջնորդվում են ոչ թե պետության բարգավաճման հեռանկարային ծրագրով, տեսլականով և ցանկությամբ, այլ հետապնդում են անձնական հարստացման նպատակ»,– ասաց քաղաքագետը:

Բացի այդ, կարևոր է ընդգծել, որ պետականության հանդեպ գիտակցություն ունենալու առումով մենք դեռ գտնվում ենք տրեխների դարաշրջանում և առաջին հերթին հարկավոր է դա ընդունել: Եվ ժամանակն է, ոչ թե տրեխները թաքցնել, այլ՝ արագ զարգացող աշխարհում այն քիչ–քիչ հանել, ասում է քաղաքագետը, որն արվում է միայն մի ձևով՝ սովորելով:

«Նախ պետք է սովորել պետական օրակարգը, որի ժամանակ հարկավոր է հստակ խոստովանել մեզ համար բավականին տհաճ իրողություն, որ հայերը մտովի տրեխավորներ են: Դա պետք է հրապարակավ ասել և ֆիքսել: Եվ պետք չէ միֆերով տառապել, ինչպես սփյուռքի միֆի դեպքում: Միայն ես եմ կարողացել խոսել սփյուռի դեստրուկտիվ դերի մասին: Մենք միֆ ունենք, որ սփյուռքը ունի կոնստրուկտիվ ներդրում մեր երկրի կյանքում: Բայց այդպես չէ: Սփյուռքը մի քանի անգամ ավելի մեծ ներդրում ունի մեր իշխանավորների հարստացման մեջ, քան որևէ այլ երկրում: Այդ է պատճառը, որ հարկավոր է միֆերի ապակառուցումից գնալ դեպի մաքուր տեղական պետական նախագծի ձևավորում»,– ասաց Ա.Սեդրակյանը:

Հրապարակախոսի կարծիքով այդ պրոցեսը դանդաղում է մի պարզ պատճառով, որ մենք չունենք գաղտնի քաղաքական էլիտա, որը կարող է պրոգրես ապահովել: Եթե մենք նման դաս ունենայինք, ապա մենք այս իրավիճակում չէինք լինի: Իսկ ներկա քաղաքական «էլիտայի» պարտությունը պայմանավորված է նրանով, որ նրանք միայն մտածում են սեփական արտաքին տեսքն ուռճացնելու և ոչ թե գիտելիք ունենալու մասին: Եվ դրանով են պայմանավորված մեր բոլոր ձախողումները միջազգային հարթակներում:

«Դա կշարունակվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն պատժվել բոլոր իրական մեղավորները: Նման կարծիք արտահայտելու ժամանակ, միանգամից ասում են՝ «արյուն եք ուզում», բայց պետք է հիշել, որ պատիժը դա աշխարհի ամենաարդար որոշումն է: Եթե այդպես չլիներ, Աստվածաշնչի մեջ չէր ասվի՝ ակն ընդ ական, ատամն ընդ ատաման: Բայց դրա տակ ընկած է համաչափ պատժի գաղափարը, որը նաև ընկած է քրեական և քաղաքացիական օրենսգրքերի համաչափության հիմքում»,– ասաց Ա. Սեդրակյանը:

  Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում