Ինչպե՞ս է ալկոհոլն ազդում ուղեղի ու կենսակերպի վրա

Մենք գիտենք, որ...

Ալկոհոլը սպանում է ուղեղի բջիջները:

Իրականում այդպես չէ:

Ալկոհոլը ոչ մի բջիջ էլ չի սպանում, այն ուղղակի խախտում է ուղեղի աշխատանքային պրոցեսները:

Որոշակի չափաքանակով ալկոհոլի ընդունումը վերացնում է հոգեկան լարվածությունը, բարձրացնում տրամադրությունը՝ առաջացնելով ազատության, անկաշկանդության և զվարթության զգացում։ Այդ զգացումները, հանուն որոնց մարդիկ օգտագործում են սպիրտային խմիչքները, ժամանակավոր են և չափաքանակի ավելացմանը զուգընթաց փոխարինվում են գրգռվածությամբ, ինքնահսկման և իրադրությունը քննադատաբար գնահատելու ունակության կորստով, զսպող ազդեցությունների թուլացմամբ, հաճախ՝ չարակամությամբ, հարձակողականությամբ կամ ընկճվածությամբ ու տրամադրության անկումով։

Միտքը, որ ալկոհոլը սպանում է ուղեղի բջիջները, ծագել է 19–րդ դարում՝ շնորհիվ սթափ կենսակերպի ջատագովների, ովքեր պահանջում էին արգելել ալկոհոլային խմիչքների օգտագործումը: Այս տեսությունը հաստատող ոչ մի փաստ չկա: Խմող և չխմող մահացած մարդկանց ուղեղից վերցված նմուշները նեյրոնների քանակի և նրանց խտության ոչ մի էական փոփոխություն չեն արձանագրում: Անգամ՝ հակառակը: Համարվում է, որ ալկոհոլի փոքր չափաբաժինների օգտագործումը նպաստում է ուղեղի աշխատանքի բարելավմանը: Շվեյցարիայում կատարել են փորձեր և համոզվել, որ ալկոհոլի փոքր քանակներ ստացած մկների ուղեղում բջիջների քանակը ավելի շատ է, քան ալկոհոլ չստացածներինը:

Ալկոհոլի չարաշահումը, ի տարբերություն չափավոր օգտագործման, արդեն վտանգավոր է և բերում է լուրջ հետևանքների, այդ թվում՝ նաև ուղեղի համար: Այսինքն՝ ալկոհոլը խախտում է ուղեղի աշխատանքային պրոցեսները՝ չսպանելով բջիջները: Սրա նշաններն են լեզվի թուլանալը, մարմնի որոշ մասերի չենթարկվելը, հիշողության կորուստը: Հաճախակի մեծ չափաբաժիններով ալկոհոլային խմիչքներ օգտագործողների մոտ ժամանակի ընթացքում զարգանում են կոորդինացիայի խանգարումներ, ուղեղի աշխատանքի և ռեակցիայի դանդաղում: Սա կապված է նրա հետ, որ ալկոհոլը փոխում է օրգանիզմի նեյրոմեդիատորների քանակը: Նեյրոմեդիատորները պատասխանատու են իմպուլսները նեյրոններից մկաններին փոխանցելու համար, կապված տեսակից՝ դրանք կամ գրգռում են ուղեղի էլեկտրական ակտիվությունը, կամ էլ հակառակը՝ դանդաղեցնում են: Ամենակարևոր արգելակող նեյրոմեդիատորներից մեկի՝ գամմա ամինոճարպաթթվի քանակը ալկոհոլի ազդեցությամբ ավելանում է, որը և բերում է արգելակման պրոցեսների ավելացման: Հետազոտման ժամանակակից մեթոդներով հաստատված է, որ միանգամյա ալկոհոլ ընդունելիս առողջ մարդու օրգանիզմում հետքերը պահպանվում են մինչև 2 շաբաթ՝ չնայած այն արյունից անհետանում է 4–5 ժամ անց։

Խումհարի ժամանակ ջրազրկման հետևանքով ուղեղը սեղմվում է և օրգանիզմը գործարկում է պաշտպանական ռեակցիա, ձգում է ուղեղի թաղանթը, որը և արտահայտվում է գլխացավի տեսքով: Ուղեղը ընդհանրապես չի ցավում, քանի որ այնտեղ ռեցեպտորներ չկան, ցավում է միշտ ուղեղի թաղանթը, կամ նրա մի հատվածը:

Իհարկե, չպետք է մոռանալ նաև, որ մեծ չափաբաժիններով ալկոհոլային խմիչքների պարբերական օգտագործումը կարող է առաջացնել հարբեցատենդ (սպիտակ տենդ) հոգեկան հիվանդությունը: Այս հիվանդությունը կարող է առաջանալ ինչպես մեծ քանակությամբ ալկոհոլ ընդունելու ընթացքում, այնպես էլ խմելը դադարեցնելուց հետո։

Ինչպես ասում է հանրահայտ հերոսը՝ լինե՞լ, թե՞ չլինել, այս է հարցը, դուք էլ կարող ենք ընդամենը հարցնել՝ խմե՞լ, թե՞ չխմել, բայց սա արդեն հարց չէ, ոչ էլ հարցի լուծում, լավ կլինի՝ անիմաստ հարցեր չտաք:

Կամո Խաչիկյան