Որտե՞ղ են աշխարհի ամենավտանգավոր կայծակները

Մենք գիտենք, որ...

Կայծակը երկու անգամ նույն տեղը չի խփում:

Իրականում դա ընդամենը միֆ է, որի առաջացումը առաջին հայացքից շատ բնական է թվում այն պարզ փաստի պատճառով, որ մարդը շատ քիչ է տեսնում ծառեր կամ այլ բարձր օբյեկտներ, որոնց կայծակը հարվածել է: Ավելին, եթե հանկարծ մարդու շրջապատում հայտնաբերվում է կայծակից վնասված ծառ, սյուն կամ տուն, ապա դա դառնում է սենսացիոն նորություն շրջապատի համար: Այն, որ մենք քիչ ենք տեսնում կայծակից վնասված օբյեկտ, չի նշանակում, որ կայծակը երկու և ավելի անգամ նույն տեղը չի խփում: Սրա ապացույցը առաջին հերթին սովորական շանթարգելներն են, որոնք կան համարյա բոլոր բարձր շենքերի և օբյեկտների վրա:

Կայծակները հաճախ մեծ վնասներ են հասցնում մարդկանց: Վնասում են մեխանիկորեն, հրդեհներ են առաջացնում, վնասում են կենցաղային էլեկտրասարքավորումները և այլն: Հենց այդ ամենը կանխելու համար էլ օգտագործվում են շանթարգելները: Ինչքան բարձր է շանթարգելը, այնքան հաճախ է նա կայծակ սանձում: Սովորական տների շանթարգելները կարող են տարիներով կայծակ չմարել, քանի որ կայծակը այնքան էլ հաճախակի երևույթ չէ, իսկ ահա երկնաքերերի վրա տեղադրված շանթարգելները տարեկան ընդունում են 20 և ավելի կայծակի հարված:

Շանթարգելներից բացի լինում են բարձր ծառեր կամ բլուրներ, որոնք ևս հաճախ են կայծակնահարվում՝ կապված նրա հետ, որ նրանք իրենց շրջակայքում կայծակը քաշող միակ օբյեկտն են լինում:

Կայծակը (նաև՝ շանթ) մթնոլորտում՝ ամպերի կամ ամպի և երկրի միջև տեղի ունեցող կայծային էլեկտրական պարպում է։ Սովորաբար դրսևորվում է պայծառ լույսի բռնկումով և ուղեկցվում որոտով։ Պարպման ժամանակ հոսանքի ուժը հասնում է 10–100 հազար ամպերի, լարումը՝ տասնյակ միլիոնավորներից մինչև միլիարդավոր վոլտի։

Երկրագնդի վրա ամենահաճախ կայծակները տեղի են ունենում Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության արևելքի լեռներում գտնվող փոքրիկ Կիֆուկա գյուղի մոտ։ Մեկ քառակուսի կիլոմետր տարածքի վրա տարեկան տեղի է ունենում կայծակի 158 բռնկում։ Հաշվարկված է , որ մեկ րոպեում ամբողջ աշխարհում լինում է 360 կայծակ: Կայծակի ամենամեծ վնասը եղել է 1789 թվականին Իտալիայի Բրեշիա քաղաքում՝ հարվածելով եկեղեցուն, պայթել է այնտեղի զինանոցում գտնվող իննսուն տոննա վառոդը, որի հետևանքով զոհվել է երեք հազար մարդ, ավերվել է քաղաքի մեկ վեցերորդը։

Հետաքրքիր է, բայց պարզվում է, որ Հայաստանում ևս կայծակը խնդիր է: Իհարկե, Հայաստանը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը չէ, բայց այստեղ էլ կայծակ շատ է լինում, որը հաստատում է նաև այն, որ մեր որոշ տատիկների զինանոցում է «Կայծակը քեզ խփի» անեծքը: Երևի թե ՀՀԿ–ի տատիկը, որը առաջ խոստացել էր անեծքներով Ալիևի գլուխը ուտել, ներկայումս անընդհատ կրկնում է. «Կայծակը ձեզ խփի», քանի որ շուտով ստիպված է լինելու ՔՊ–ի տատիկ դառնալ: Խեղճ տատիկ...

Կամո Խաչիկյան