Դեպի Նոյյան տապան տանող ճանապարհն ուղենշում են հայկական խաչքարերն ու սրբապատկերները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Շատ լեռնագնացներ, ովքեր փորձել են բարձրանալ Արարատը, առավել ևս գտնել Նոյյան տապանը, փաստում են` լեռն ինքն է որոշում ում թույլ տալ բարձրանալ և ում թույլ չտալ:
Հին հայերի պատկերացմամբ` Աստվածը եղել է Արարատ լեռը, որը տիեզերական կենտրոնից ստանում է ինֆորմացիա` Բացարձակի խոսքը, և այն փոխանցում է երկրագնդի մյուս կենտրոններին: Այս ճանապարհով տեղի է ունենում երկրագնդի և մարդկության զարգացումը` համապատասխան Բացարձակի ծրագրավորման ու համակարգման:
Նորագույն ուսումնասիրությունները, իրոք, բացահայտել են Արարատի առանձնահատուկ լինելը: Նրանից հավասար հեռավորության վրա են գտնվում մայրցամաքների հարաբերական կենտրոնները: Արարատն իր հիմքով ամենաբարձր լեռն է, բայց նրանից ոչ մի գետ սկիզբ չի առնում: Արարատի սառցադաշտի ջուրը հալվելով` ներծծվում է լեռան մեջ և տարածվում ողջ Հայկական լեռնաշխարհով: Մինչև 1840 թ. Ակոռ գյուղի մոտ բխում էր միակ աղբյուրը, որի ջուրը համարվում էր սրբազան, և ասում են` բուժում էր բազմաթիվ հիվանդություններ, անգամ մաշկային բորոտությունը: Երբ հայերը հեռացան տարածքից, և Ակոռը դարձավ քրդաբնակ` երկրաշարժը գյուղը ավերեց, աղբյուրն էլ ցամաքեց:
Ի դեպ, գիտականորեն ապացուցվել է, որ ջուրը կարող է ինֆորմացիա ընդունել, կրել և փոխանցել: Երբ ուսումնասիրվել է Արարատի գագաթից բերված սառցաջուրը, պարզվել է, որ այն իր էներգետիկ ակտիվությամբ մի քանի հազար անգամ գերազանցում է այլ աղբյուրներից վերցված ջրերին և երկար ժամանակ չի կորցնում իր հատկությունը:
Աստվածաշնչի վկայությամբ էլ Նոյի տապանը հանգրվանեց հենց Արարատի վրա: Նոյը դուրս եկավ տապանից ու իջավ Արարատյան հարթավայր: Ու այստեղ` հայոց հողի վրա, առաջինը վերածնված մարդկության պատմության մեջ, Նոյը տնկեց խաղողի որթ: Առաջին գիշերն էլ հանգրվանեց մեր Նախիջևանում: Ըստ որոշ աղբյուրների ու ավանդույթների, առաջին երկրպագությունն առ Աստված կատարեց Էջմիածնի մայր տաճարի հատվածում. պատահական չէ, որ հեթանոսական շրջանում տարածքը կրկին սրբատեղի էր, Մայր տաճարն էլ կառուցվել է հենց հեթանոսական սրբատեղիի վրա:
Երևի այսքանը բավական է, որպեսզի ոչ մեկի մոտ կասկած չմնա, որ մարդկության երկրորդ ծնունդը սկսվել է հայոց հողից: Այսինքն` Հայաստանն է մարդկության ծննդավայրը, նրա առաջին հայրենիքը: Մարդկությունը գիտի այս մասին` քրիստոնյա աշխարհից բացի տեղյակ են նաև մյուսները: Այս մասին հիշատակված է նաև Ղուրանում, այլ սուրբ գրքերում: Հնագույն ժողովուրդները նույնպես սրբազան են համարել Հայաստանը` որպես մարդկության բնօրրան: Պարսիկներն առաջին մարդուն կոչել են Արիման, իսկ հնդիկները` Հայամարդա, այսինքն` հայ մարդ: Առավելապես սրբացվել է Արարատը` որպես մարդկության փրկության վայր: Շումերները Մաշոու (Մասիս) սարը համարում էին աստվածների ժողովատեղի, այն վայրը, որտեղից նրանք խոսել են մարդկանց հետ:
…Ու իր պատմության ողջ ընթացքում մարդկությունը փորձել է ճշտել աստվածաշնչյան տեղեկության հավաստիությունը: Իսկ դրա համար պետք էր ընդամենը բարձրանալ Արարատի գագաթն ու աչքով տեսնել ինչն ինչոց է: Հատկապես 20–րդ դարում, զինված լուսանկարչական սարքերով, տարբեր արշավախմբեր փորձել են գտնել Նոյյան տապանը: Տարբեր երկրների արխիվներում պահպանվում են այդ լուսանկարները: Դրանց մեջ կան այնպիսիք, որոնք պատկերում են հստակ կառույցի հստակ ուրվագծեր: Հատկապես` 1916 թվականին ռուս զինվորականների կողմից արված լուսանկարը, որը գտնվում էր ցարական արխիվներում: Իսկ 1949–ին ամերիկացի մասնագետները Արարատի գագաթին կատարեցին աէրոլուսանկարահանում: Մինչև 1995 թ. ԿՀՎ–ի գաղտնի արխիվներում պահվող լուսանկարը ֆիքսել էր 140 մետր երկարությամբ օբյեկտ: Ի դեպ, Նոյյան տապանի երկարությունը, Սուրբ Գրքի համաձայն, հենց այդքան է:
Մի տեղեկություն ևս: 1948–ին Արարատի գագաթին տեղի է ունենում ուժեղ երկրաշարժ` սարը բացվել է, և հիմնական մասով իր մեջ առել տապանը: Փնտրողները և ուսումնասիրողները ներկայում տապանի ընդամենը բեկորներն են տեսնում: Բայց ուսումնասիրողների համար դա խոչընդոտ չեղավ:

Տարիներ առաջ իտալացի լեռնագնաց Տիտո դե Լուկան բարձրացավ Արարատի գագաթը: Ընդ որում, բարձրացավ թուրքական կողմից: Հիմնականում մթնշաղին կամ գիշերով, երբ թուրք զինվորներն իրեն չէին կարող նկատել: Ու դեպի տապան տանող ճանապարհին տեսավ բազմաթիվ խաչքարեր, հայկական սրբապատկերներ: Ու հետո տեսավ տապանը: Լեռը նրան ցույց տվեց ճանապարհը: Բայց մինչ այդ դեպի տապան տանող ճանապարհը լեռը հուշել էր հայերին, ովքեր իրենց քարե աղոթք–ուղեցույցն էին դրոշմել լեռան լանջերին:

Հ.Գ. Ի դեպ` Արարատ լեռը բարձրացած և Նոյյան տապանի հետքերը գտած իտալացի Տիտո դե Լուկան Նոյյան տապանի մնացորդներից մի մասնիկ է նվիրել Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը: Արամ Առաջինի կարգադրությամբ՝ Նոյյան տապանի մասունքը զետեղվել է Անթիլիասի մայրավանքի «Կիլիկիա» թանգարանում:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: