Մարիամ Ավագյան. «1988–1990 թթ. Ադրբեջանում կատարվածը պետք է ցեղասպանություն ճանաչվի». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Սումգայիթի, Բաքվի, Գանձակի և Ադրբեջանական ԽՍՀ մյուս տարածքներում հայերի նկատմամբ իրականացված ջարդերը սպասում են միջազգային հանրության համարժեք գնահատականին: «Փաստի» թղթակցի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց «Ադրբեջանական ԽՍՀ–ից փախստականների համագումարի» համակարգող Մարիամ Ավագյանը: Վերջինիս խոսքով, սակայն, ամենից առաջ գնահատական պետք է սպասենք Հայաստանի իշխանություններից: Հունվարի 13–ին լրանում է Բաքվի ջարդերի 28–ամյակը:

«Մենք պարբերաբար Աժ–ում հարց ենք բարձրացնում, որ Ադրբեջանում կատարվածը ճանաչվի ցեղասպանություն, բայց մինչ օրս մեր իշխանությունները որևէ քայլ չեն արել: Եվ մեղադրել միայն միջազգային կառույցներին, սխալ է: Հայ ժողովուրդն ունի պետականություն, և այդ պետությունը պարտավոր է տեր կանգնել ժողովրդի ճակատագրին՝ անցյալից մինչև ներկա: Պարտավոր է նաև անուն տալ այն երևույթին, ինչ եղավ 1990 թվականին»,– ասաց նա՝ հավելելով, որ նույնը չի արվել նաև Սումգայիթի և Գանձակի ջարդերի դեպքում:

«Բաքվի ջարդերին տարօրինակ ձևով անդրադարձել է «Humen Raights» կազմակերպությունը: Նրանք անհնար են համարում, որ այդ բարձրահարկ շենքերում հենց այնպես հայերին գտնեին, այսինքն՝ կար նախնական ցուցակ, թե որտեղ են հայերն ապրում: Կար հստակ հրահանգ: Կային Զեյնաբ Խանլարովայի նման մտավորականներ, որոնք հստակ հրահանգ էին կատարում: Նրանք հայերի մասին տեղեկություններ էին հավաքում: Հստակ ջարդի քաղաքականություն էր տարվում: Եթե Բաքվի ջարդ են ասում իշխանությունները, պետք է նաև շարունակեն շեշտել, որ դա ցեղասպանություն է»,–շարունակեց Մարիամ Ավագյանը:

Մեր զրուցակցի խոսքով` այն, ինչ կատարվել է Սումգայիթում, համարժեք է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությանը:

«Այն, ինչ տեղի ունեցավ 1988 թվականի փետրվարի 26– 29–ը Սումգայիթում, բառերով հնարավոր չէ նկարագրել: Հայությունը Սումգայիթում ոտքի կանգնեց, միգուցե անջատ–անջատ, բայց կարողացավ պաշտպանել իր ընտանիքը, իր կնոջը, մորը, քրոջը, երեխաներին: Եթե չլիներ հայկական ոգին, մենք կորուստներ շատ կունենայինք»,– վերհիշեց Մարիամ Ավագյանը:

Նա նշեց, որ Հայաստանի իշխանություններն արտաքին կառավարման ազդեցության ներքո են գտնվում, հետևաբար, ինքնուրույն շատ որոշումներ կայացնել չեն կարողանում: Մյուս կողմից էլ, ըստ Ավագյանի, նրանց դուր է գալիս անգործունյա կարգավիճակը:

«Մենք անընդհատ հնչեցնում ենք, որ տեղի ունեցածի պատճառով հայերի մի մասը Բաքվում և Սումգայիթում ցեղասպանվել է: Սա կարևոր բաղադրիչ է, բայց մեր իշխանությունները չեն ուզում օգտվել դրանից ի շահ ժողովրդի: Առանձին իշխանիկներ իրենց տեղում նստած օգտագործում են պետական ռեսուրսները իրենց սեփական խնդիրները լուծելու համար»,– նկատեց նա:

Մարիամ Ավագյանը համոզված է՝ այն, որ այսօր Բաքվի, Սումգայիթի, Գանձակի ջարդերը որպես ցեղասպանության բռնարարք չի ճանաչվում, բերում է նրան, որ Ադրբեջանը պատերազմական ոգեշնչմամբ փորձում է իր համար տարածքներ ազատագրել:

«Այսպիսի երևույթը չգնահատելն ունի ծանր հետևանքներ հայության համար: Դրա հետևանքով մենք այսօր ունենք օկուպացված տարածքներ հասկացողությունը, Հայաստանը նաև ագրեսորի կարգավիճակ ունի: Մադրիդյան սկզբունքների մեջ որևէ բան չկա Բաքվի, Գանձակի մասին»,– ասաց նա:

Այսօր էլ «Ադրբեջանական ԽՍՀ–ից փախստականների համագումարի» համակարգողները պատրաստվում են մեկ անգամ ևս այս հարցը բարձրացնել:

Նրանք կոչ են անում Ազգային ժողովին՝ Սումգայիթի 30–ամյակի կապակցությամբ անպայման որևէ փաստաթուղթ ընդունել, որով կհստակեցվի առնվազն այն, ինչ հստակեցրել է Սովետական Հայաստանի Գերագույն խորհուրդը 1988, 1989, 1990 թթ.: Այդ դեպքերը բնութագրվել են որպես ցեղասպանություն: Նույն գնահատականն այսօրվա իշխանություններից են պահանջում:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Այս թեմայով «Վարորդի ընկեր»-ը դիմել է վարչապետին՝ տույժ-տուգանքների համար համաներում կիրառելու խնդրով. «Փաստ» «Հարցերը նախարարների մակարդակով չեն կարող լուծվել. պետք է բնապահպանական քաղաքականության փոփոխություն լինի». Լևոն Գալստյան. «Փաստ» ԿԳՆ-ն փոխել է 9-րդ և 12-րդ դասարանների պետական ավարտական քննությունների օրերը. «Փաստ» Նորանշանակ գյուղնախարարը 8,5 միլիոն դրամի վարկ է վերցրել. «Փաստ» Կոռումպացված լինելու թույլտվությունն ու արատավոր շղթան. Պայքարի ուղիները՝ ըստ Վարուժան Հոկտանյանի. «Փաստ»