Հայկական կողմի և Ադրբեջանի կոնտրաստը՝ «ցավոտ լուծումներում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջերս հայտարարել էր, թե «Ցավոտ լուծում է լինելու Արցախի հարցում: Չի կարող առանց փոխզիջումների լուծում լինել»: Վերլուծական շրջանակներում ձևակերպման տակ տարբեր ենթատեքստեր էին փնտրում: Կարծիքներ հնչեցին, թե ձևակերպման հասցեատերը ներքին լսարանն էր, նպատակն էլ՝ հասարակական կարծիքները հասկանալը: Մյուս կողմից էլ՝ կային տեսակետներ, թե այն հստակ մեսիջ էր՝ ուղղված միջազգային հանրությանը:

Քաղաքական և միջազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի փորձագետ Ռուբեն Մեհրաբյանը նախ մի քանի փաստ է առանձնացնում:

«Առաջին փաստն այն է, որ այսօր Ղարաբաղի հարցը լուծված չէ: Երկրորդ փաստն այն է, որ վաղ թե ուշ այդ լուծումը լինելու է, և այն լինելու է փոխզիջումների պատճառով: Այն, որ ցանկացած փոխզիջում ցավոտ է, ևս գաղտնիք չէ: Դա այն է, ինչն ասաց Սերժ Սարգսյանը: Իսկ ի՞նչ նպատակով և ինչո՞ւ հենց հիմա: Տեսե՛ք, թե ներկայումս Ադրբեջանն ինչ է ասում: Ադրբեջանցիներն ասում են, որ միակ լուծումն այն է, երբ ամեն ինչը կբերվի «status quo ante bellum» վիճակին: Այսինքն՝ այն միջպատերազմական իրավիճակին, որը կար 1988 թվականին: Բայց, բնականաբար, դա հեռու է իրատեսությունից: Փոխզիջումների մասին Հայաստանի երեք նախագահների կողմից մշտապես խոսվել է, և այստեղ որևէ նորություն չկա»,–«Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ հավելելով, որ վերադարձը միջպատերազմական իրավիճակին իրականություն կարող է դառնալ միայն այն դեպքում, երբ Ադրբեջանը կդրսևորի նույն դիրքորոշումը, որն ունի հայկական կողմը:

«Բայց մենք տեսնում ենք, որ Ադրբեջանի կողմից չկա այդ դիրքորոշումը: Կարծում եմ՝ Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը նպատակ ուներ միջազգային հանրությանը ևս մեկ անգամ հիշեցնել, որ այդ իմաստով Հայաստանի և միջազգային հանրության դիրքորոշումները համահունչ են ու համաքայլ, ինչը չի կարելի ասել Ադրբեջանի մասին: Այսինքն, իմ տպավորությամբ, նպատակն այդ կոնտրաստը ցույց տալն էր»,– ասաց Ռ. Մեհրաբյանը:

Նշենք, որ երեկ տեղի է ունեցել Պուտին–էրդողան հանդիպումը: Հանդիպումից առաջ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել էր, թե Թուրքիան հանդես է գալիս Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի լուծման լուրջ նախաձեռնությամբ: Նա նշել էր, որ «Ադրբեջանին աջակցելու և ադրբեջանական հողերի ազատագրման համար բանակցություններ են տեղի ունենալու Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ»:

Հարցին, թե այս առումով նշված հանդիպումից հետո Արցախյան հարցում որոշակի զարգացումների կամ, այսպես ասած, ակտիվության կարելի՞ է սպասել, քաղաքագետը պատասխանեց. «Ղարաբաղյան հարցի կարգավորման հարցում այդ ակտիվացումը կա սկսած Նալբանդյան–Մամեդյարով հանդիպումից, որին հաջորդեց նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպում: Այդ ակտիվացումը կա, և այդ ակտիվացումը որևէ ձևով չի կորրելացվում (հարաբերակցվում) թե՛ Պուտին–Էրդողան հանդիպման և թե՛ էրդողանի արած ինչ–որ հայտարարությունների հետ: Այդ հայտարարությունները ևս մեկ անգամ վերահաստատում են Թուրքիայի դիրքորոշումը: Թուրքիան անվերապահորեն սատարում է Ադրբեջանին իր այդ կարծր և ոչ իրատեսական դիրքորոշման մեջ: Մյուս կողմից էլ՝ մենք պետք է հաշվի առնենք, որ կա միայն մեկ հարթակ, որտեղ լուծվում է Արցախյան հարցը: Այդ հարթակը Մինսկի խմբի եռանախագահությունն է, որտեղ Թուրքիան անելիք չունի: Այս մասին պաշտոնական Երևանը բազմիցս է արտահայտվել: Ավելին՝ Էրդողանի ցանկությունները, հայտարարությունները, կապրիզներն ու քմահաճույքները չէի կապի այս գործընթացի ներքին տրամաբանության հետ»:

Դիտարկմանը, թե կան մտահոգություններ, որ ռուս–թուրքական շահերի համընկման դեպքում ՌԴ–ն կարող է Հայաստանին ստիպել տարածքներ զիջել, Ռ. Մեհրաբյանը նշեց. «Եթե ՌԴ–ն հայկական կողմին տարածքներ զիջելու առումով ինչ–որ ստիպողական քայլերի գնա, ապա Հայաստանի կողմից պողպատի և արճիճի կհանդիպի: Նման փորձ արդեն կա, երբ Սաֆանովի և Պոլյանիչկոյի միջոցով Ղարաբաղում «Կոլցո» օպերացիա են իրականացնում, տեռոր՝ հայ ազգաբնակչության դեմ: Ռուսները շատ լավ են հասկանում դա, և չեմ կարծում, որ հաշվի առնելով փորձը՝ պարզ պարտադրանքի կգնան»:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում